تأملی در پیامدهای یک بدعت؛ وقتی «انتخاب خبرگان» به «انتخاب خدا» تبدیل میشود اکبر اعلمیدر نظامی که…
انتشار: 2026/06/30 17:35 UTC
تأملی در پیامدهای یک بدعت؛ وقتی «انتخاب خبرگان» به «انتخاب خدا» تبدیل میشود اکبر اعلمیدر نظامی که برای انتخاب رهبر، سازوکار حقوقی مشخصی پیشبینی شده است، نسبت دادن مستقیم انتخاب آقای مجتبی خامنهای به خداوند ــ چنانکه اخیراً از سوی نماینده ولیفقیه در سپاه مطرح شد ــ بدعتی در دین و موجب وهن آن است. این ادعا صرفاً یک تعبیر مذهبی نیست؛ بلکه تلاشی برای قدسیسازی فرآیند انتقال قدرت و مصون ساختن آن از نقد و ارزیابی سیاسی و حقوقی است.در فقه رایج شیعه، در عصر غیبت، این انسانها و نهادهای انسانی هستند که فقیه واجد شرایط را برمیگزینند، نه اینکه خداوند شخص معینی را با وحی یا نص منصوب کرده باشد. ازاینرو، تعابیری مانند «خدا انتخاب کرد»، «موهبت الهی» یا «غدیر را برای ما نهادینه کرد» مرز میان انتخاب انسانی و اراده الهی را مخدوش میکند.پیامد چنین نگاهی آن است که مسئولیت تصمیمگیرندگان کمرنگ میشود و نقد فرآیند انتخاب یا عملکرد رهبر، بهجای آنکه امری سیاسی و حقوقی تلقی شود، ممکن است مخالفت با اراده خداوند قلمداد گردد. در نتیجه، مسیر نقد، اصلاح و پاسخگویی محدود میشود و قدرت، رنگ تقدس به خود میگیرد.از منظر الهیات نیز، نسبت دادن اراده قطعی خداوند به یک تصمیم سیاسی، بدون نص و دلیل قطعی، ادعایی سنگین و محل مناقشه است. همچنین استناد به آیه «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ» برای توجیه یک انتخاب سیاسی، از نگاه بسیاری از فقها و اندیشمندان شیعه، قابل مناقشه است؛ زیرا این آیه درباره رسالت و وحی تفسیر شده، نه انتخاب یک مقام سیاسی.از منظر اجتماعی نیز، این نوع ادبیات برای نسل تحصیلکرده و اهل اندیشه، بیش از آنکه اقناعکننده باشد، نتیجهای معکوس دارد. جامعه امروز انتظار دارد تصمیمات سیاسی با استدلالهای حقوقی، عقلانی و شفاف تبیین شوند، نه با ارجاع مستقیم به خواست خدا. استمرار چنین گفتمانی، هم سرمایه اجتماعی حکومت را تضعیف میکند و هم این خطر را در پی دارد که ناکارآمدیهای سیاسی به پای دین نوشته شود.اگر مشروعیت انتخاب رهبر به قانون و رأی مجلس خبرگان است، نیازی به نسبت دادن آن به خدا نیست؛ و اگر به «انتخاب خدا» وابسته است، دیگر سخن گفتن از سازوکار حقوقی و رأی خبرگان چه معنایی دارد؟ سخنان نماینده رهبری در سپاه:t.me/alami_akbar/3937@A_pajhohi
