💢انتقال آب دریاسلسله نشست‌های توسعه و مساله آبنشست نخست، 1405/3/18 در کنار بحثهای سیاسی پرداختن به…

💢انتقال آب دریاسلسله نشست‌های توسعه و مساله آبنشست نخست، 1405/3/18 در کنار بحثهای سیاسی پرداختن به جنبه‌های عینی زندگی ملت ایران وجهه‌ی همت موسسه اخلاق و اندیشه‌ی شهروندی ایرانیان است. بحران آب که در حال تهدید تمدن ایران است، از جمله بزرگترین مساله‌های ایران در شرایط حاضر است. در زیر گزارش نشست نخست این سلسله گفت‌وگوها آمده است. دراین نشست یادآوری شد بحران آب در ایران صرفاً مسئله کمبود منابع نیست، بلکه حاصل هم‌زمان ناکارآمدی اقتصادی، فشار فزاینده اقلیمی و اتکای بیش از حد به راه‌حل‌های زیرساختی پرهزینه بدون مدیریت تقاضا است؛ وضعیتی که در صورت تداوم، فاصله میان منابع و مصارف را بیش از پیش افزایش خواهد داد.بحران آب؛ مسئله کمبود نیست، مسئله تخصیص بهینه در کنار مدیریت تقاضا استمحمود اولاد دراین نشست با تشریح یک مدل تحلیلی برای برآورد هزینه انتقال آب گفت در این محاسبات فرض شده فناوری در بالاترین سطح جهانی ثابت است و هدف، رسیدن به حداقل هزینه تولید آب بوده است.به گفته اولاد، بر اساس نتایج این محاسبات، هزینه تولید آب در لب ساحل حدود ۰.۶۴ دلار و در سناریوهای کامل‌تر حدود ۰.۹ دلار برآورد می‌شود، اما این هزینه با افزایش ارتفاع و طول انتقال به‌صورت تصاعدی افزایش می‌یابد؛ به‌طوری‌که در ۱۰۰ کیلومتر اول به حدود ۱.۹ دلار، در بازه‌های بعدی تا حدود ۲.۲ دلار و در برخی مسیرها مانند اصفهان حدود ۳.۵ دلار و در مسیرهای دورتر مانند مشهد تا حدود ۴.۵ دلار به ازای هر مترمکعب می‌رسد. این ارقام بدون لحاظ کامل هزینه‌های سربار پیمانکاران و شرایط واقعی اجرا محاسبه شده و در عمل هزینه‌ها می‌تواند بالاتر باشد.اولاد با اشاره به محدودیت منابع گفت حداکثر ظرفیت برداشت و شیرین‌سازی آب از دریای عمان و خلیج فارس حدود ۲.۷ میلیارد مترمکعب در سال است، در حالی‌که کسری آب کشور حدود ۴۰ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود.این پژوهشگر اقتصاد توسعه همچنین به وضعیت شبکه توزیع آب در کشور اشاره کرد و گفت از حدود ۹ میلیارد مترمکعب آب شرب تولیدی، تنها حدود ۶.۱۷ میلیارد مترمکعب به فروش می‌رسد و مابقی به دلیل تلفات شبکه یا برداشت‌های غیرمجاز از دست می‌رود؛ رقمی نزدیک به ۳۰ درصد. حدود ۱.۵ میلیارد مترمکعب از این تلفات ناشی از فرسودگی شبکه است و بخش دیگری نیز به برداشت‌های غیرمجاز مربوط می‌شود.اولاد با اشاره به بهره‌وری آب در بخش‌های مختلف گفت در حالی‌که میانگین بهره‌وری آب در ایران حدود ۳.۲ دلار به ازای هر مترمکعب است، این رقم در جهان بیش از ۲۰ دلار است. او افزود در بخش صنعت این شاخص به حدود ۱۵ دلار، در معدن و انرژی بالاتر و در بخش کشاورزی به‌مراتب پایین‌تر است، در حالی‌که این بخش حدود ۷۰ میلیارد مترمکعب آب مصرف می‌کند.انتقال آب از سواحل به فلات مرکزی؛ مسئله فقط شیرین‌سازی نیستعلی حاجی‌مرادی پژوهشگر آب و محیط‌ زیست هم در این نشستبا اشاره به آمار جهانی افزود حدود ۳۳ میلیارد مترمکعب آب شیرین‌شده در دنیا عمدتاً در سواحل تولید و در همان مناطق مصرف می‌شود و بخش عمده پروژه‌های فعلی نیز در همین الگو تعریف شده‌اند.حاجی‌مرادی با اشاره به وضعیت داخلی گفت در حال حاضر ۱۰۱ پروژه کوچک و بزرگ شیرین‌سازی در جزایر و شهرهای ساحلی کشور در حال اجرا یا بهره‌برداری است.به گفته او، حدود ۲۴۹ میلیون مترمکعب آب شیرین از طریق قراردادهای فروش تضمینی در حال تولید است که بخش خصوصی آن را به دولت تحویل می‌دهد.وی افزود از این میزان، حدود ۸۰ پروژه در بهره‌برداری و ۵۴ پروژه در حال اجرا قرار دارد و تنها در استان هرمزگان و خوزستان ده‌ها هزار مترمکعب در شبانه‌روز تولید می‌شود. در مجموع نیز حدود ۳۵ میلیون مترمکعب آب در همان مناطق ساحلی تولید و مصرف می‌شود.این پژوهشگر آب و محیط‌زیست با تشریح شبکه انتقال آب کشور گفت چهار خط اصلی انتقال از سواحل جنوبی به فلات مرکزی تعریف شده است.به گفته او خط اول و دوم برای انتقال آب به استان‌های کرمان و یزد طراحی شده‌اند که خط اول با ظرفیت حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از سال ۱۳۹۹ وارد بهره‌برداری شده و خط دوم نیز با هدف افزایش ظرفیت تا ۲۰۰ میلیون مترمکعب در حال اجراست. خط سوم با هدف انتقال آب به اصفهان طراحی شده که بخشی از آن از سیرجان تا اصفهان به‌صورت موقت بهره‌برداری شده و بخشی دیگر با پیشرفت حدود ۳۰ درصد در حال اجراست.خط چهارم مسیر چابهار تا مشهد را شامل می‌شود که ظرفیت آن حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب برآورد شده و از آن به‌عنوان یکی از بلندترین خطوط انتقال آب در جهان یاد می‌شود.خط پنجم نیز برای انتقال آب به استان فارس با ظرفیت حدود ۱۴۵ میلیون مترمکعب در حال توسعه است اما پیشرفت آن کمتر از ۱۰ درصد اعلام شده است.