تورمی روی تورم دیگر!تورم در راه است؛ چه توافق هسته‌ای حاصل شود و چه نشود.مصاحبه اخیر مدنی‌زاده دربا…

تورمی روی تورم دیگر!تورم در راه است؛ چه توافق هسته‌ای حاصل شود و چه نشود.مصاحبه اخیر مدنی‌زاده درباره هزینه‌های جنگ و خطر تأمین مالی آن از طریق چاپ پول، یک هشدار جدی برای اقتصاد ایران بود. تجربه اقتصاد ایران و بسیاری از کشورهای درگیر بحران نشان می‌دهد که جنگ فقط در میدان نبرد هزینه ندارد، بخش بزرگی از هزینه آن بعدها در قالب تورم از جیب مردم پرداخت می‌شود.وقتی هزینه‌های دولت افزایش می‌یابد و درآمدها کفاف آن را نمی‌دهد، یکی از ساده‌ترین راه‌ها، افزایش پایه پولی و خلق نقدینگی است. شاید این اقدام در کوتاه‌مدت مشکل تأمین مالی را حل کند، اما چند ماه بعد خود را در افزایش قیمت کالاها، کاهش قدرت خرید مردم و رشد تورم نشان می‌دهد.از سوی دیگر، ایران امروز با یک «تورم دومرحله‌ای» روبه‌روست.در سناریوی عدم توافق هسته‌ای، انتظارات تورمی تشدید می‌شود. نااطمینانی، افزایش ریسک‌های سیاسی، نگرانی از کاهش بیشتر ارزش پول ملی و هجوم به بازار ارز، طلا و سایر دارایی‌ها می‌تواند موج جدیدی از تورم انتظاری ایجاد کند.اما حتی در صورت توافق نیز داستان به این سادگی نیست. توافق می‌تواند انتظارات تورمی را تعدیل و ریسک سیاسی را کاهش دهد، اما هم‌زمان باعث افزایش تقاضای بازرگانی، رشد مبادلات، رونق نسبی اقتصاد و افزایش سرعت گردش پول می‌شود. اگر تولید و عرضه داخلی نتوانند هم‌پای این رشد تقاضا حرکت کنند، اقتصاد با موج دیگری از افزایش قیمت‌ها روبه‌رو خواهد شد. اثرات چاپ را هم باید به این عوامل اضافه کنیم.به بیان ساده، در یک سناریو «ترس و نااطمینانی» تورم ایجاد می‌کند و در سناریوی دیگر «رشد تقاضا و نقدینگی» می‌تواند تورم‌زا باشد.در این میان، افزایش نرخ سود بانکی شاید بتواند برای مدتی انتظارات تورمی را کنترل و بخشی از نقدینگی را جذب کند، اما در بلندمدت هزینه تأمین مالی را افزایش می‌دهد، سرمایه‌گذاری را تضعیف می‌کند، فشار بر تولید را بیشتر می‌کند و حتی می‌تواند به رکود تورمی عمیق‌تری منجر شود.بنابراین، مسئله اصلی اقتصاد ایران صرفاً توافق یا عدم توافق نیست. چالش اصلی اقتصاد ما ، کسری بودجه، چاپ پول، ضعف رشد تولید و نبود اصلاحات ساختاری است. اگر این مشکلات حل نشوند، اقتصاد ایران ممکن است از یک نوع تورم وارد نوع دیگری از تورم مضاعف شود؛ یعنی «تورم بر روی تورم».شاید مهم‌ترین پیام مصاحبه مدنی‌زاده این نکته باشد که خطر پیش‌رو فقط یک موج تورمی نیست بلکه هم‌زمانی تورم انتظاری، تورم پولی و فشارهای ناشی از رشد تقاضاست؛ ترکیبی که می‌تواند سال‌های سختی را برای قدرت خرید مردم رقم بزند.