⭕️هوش مصنوعی، «وکیل» نیست✍️حسن گروسی🔹هوش مصنوعی در مدت کوتاهی از یک فن‌آوری تخصصی به ابزاری قابل اس…

⭕️هوش مصنوعی، «وکیل» نیست✍️حسن گروسی🔹هوش مصنوعی در مدت کوتاهی از یک فن‌آوری تخصصی به ابزاری قابل استفاده در بسیاری از فعالیت‌های روزمره حقوقی تبدیل شده است؛ از جست‌وجوی منابع و خلاصه‌سازی اسناد گرفته تا تهیه پیش‌نویس قراردادها، لوایح و نظریه‌های حقوقی. تجربه نهادهای حرفه‌ای وکالت نیز نشان می‌دهد که بحث اصلی دیگر بر سر پذیرش یا رد این فن‌آوری نیست، بلکه مسئله مهم‌تر، چگونگی استفاده حرفه‌ای، مطمئن و مسئولانه از آن است.🔹برای حرفه وکالت، این موضوع از یک جهت اهمیت ویژه دارد: وکیل در جریان انجام وظیفه به اطلاعاتی دسترسی پیدا می‌کند که گاه خصوصی‌ترین اطلاعات مالی، خانوادگی، تجاری یا شخصی موکل است. بنابراین پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان از ظرفیت هوش مصنوعی برای افزایش سرعت و کیفیت خدمات حقوقی بهره گرفت، بی‌آنکه اعتماد موکل، محرمانگی اطلاعات پرونده و استقلال حرفه‌ای وکیل مورد آسیب واقع شود.🔹محرمانگی؛ اصلی قدیمی با چالشی جدیدحفظ اسرار موکل از اصول دیرینه حرفه وکالت است و در حقوق جمهوری اسلامی ایران نیز صرفاً یک توصیه اخلاقی محسوب نمی‌شود. ماده ۳۰ قانون وکالت مصوب ۲۵ بهمن ۱۳۱۵ مقرر می‌دارد:🔹«وکیل باید اسراری را که به واسطه وکالت از طرف موکل مطلع شده و همچنین اسرار مربوطه به حیثیات و شرافت و اعتبارات موکل را حفظ نماید.»مقررات جدیدتر نیز همین اصل را تأکید و تکمیل کرده‌اند. ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۴۰۰، روابط کاری وکیل با موکل و مشاوره حرفه‌ای میان آنان را اصولاً محرمانه می‌داند و بند ۱ ماده ۱۲۵ همان آیین‌نامه، افشای اسرار موکل را ـ اعم از اینکه مربوط به امر وکالت یا شرافت، حیثیت و اعتبار او باشد ـ مستوجب مجازات انتظامی درجه پنج قرار داده است.🔹بنابراین در حقوق ایران با فقدان «اصل محرمانگی» مواجه نیستیم. مسئله امروز، نحوه اجرای این اصل در محیطی است که قانون‌گذار سنتی با پدیده‌هایی مانند هوش مصنوعی مولد، پردازش ابری، ذخیره داده نزد ارائه‌دهندگان خارجی و انتقال اطلاعات پرونده به سامانه‌های هوشمند روبه‌رو نبوده است.🔹در گذشته، حفظ محرمانگی بیشتر با خودداری وکیل از بازگو کردن اسرار یا نگهداری مطمئن اسناد پرونده معنا پیدا می‌کرد. اگرچه امروز ممکن است وکیل هیچ قصدی برای افشای اطلاعات نداشته باشد، اما اطلاعات پرونده را وارد سامانه‌ای کند که نحوه نگهداری، پردازش یا استفاده بعدی آن از داده‌ها برای او روشن نباشد.ازاین‌رو، محرمانگی دیجیتال اصل جدیدی نیست؛ صورت جدید اجرای همان تعهد دیرینه وکیل به حفظ اسرار موکل است.🔹نهادهای حرفه‌ای وکالت در کشورهای مختلف چه کرده‌اند؟رویکرد نهادهای حرفه‌ای وکالت در کشورهای مختلف قابل توجه است؛ زیرا عمدتاً به جای منع استفاده از هوش مصنوعی، بر استفاده آگاهانه و حرفه‌ای از آن تأکید نموده‌اند.🔹انجمن وکلای آمریکا (ABA) در نظریه رسمی شماره ۵۱۲ مورخ ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۴، استفاده وکلا از هوش مصنوعی مولد را در پرتو تکالیف موجود حرفه‌ای بررسی کرده است: شایستگی حرفه‌ای، حفظ اطلاعات موکل، ارتباط مناسب با موکل، نظارت بر کارکنان و ابزارهای مورد استفاده، صحت مطالب ارائه‌شده به دادگاه و دریافت حق‌الوکاله متعارف. این نظریه به‌ویژه بر ضرورت شناخت نحوه استفاده ابزار هوش مصنوعی از اطلاعاتی که در اختیار آن قرار می‌گیرد تأکید دارد.🔹در فرانسه نیز شورای ملی کانون‌های وکلا (CNB) در سال ۲۰۲۶، استفاده از هوش مصنوعی را با اصول بنیادین حرفه، از جمله حفظ اسرار حرفه‌ای، حفاظت از داده، شایستگی، احتیاط، استقلال و اطلاع‌رسانی پیوند داده است.🔹کانون وکلای استان کبک در کانادا «راهنمای عملی استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی مولد» را منتشر کرده و در کنار آن دوره‌های آموزشی مرتبط با جنبه‌های فنی، اخلاقی، مدیریت ریسک و تعهدات حرفه‌ای وکلا را مورد توجه قرار داده است./الفalef.ir/news/4050525046.html@alef_newsale…