آیا هوش مصنوعی همین الان هم خودآگاه است؟اما افرادی در صنعت فناوری هستند که معتقدند هوش مصنوعی در را…
انتشار: 2026/07/16 10:03 UTC
آیا هوش مصنوعی همین الان هم خودآگاه است؟اما افرادی در صنعت فناوری هستند که معتقدند هوش مصنوعی در رایانهها و گوشیهای ما ممکن است از همین حالا خودآگاه باشد و باید با آنها مانند یک موجود آگاه برخورد کرد.گوگل در سال ۲۰۲۲ بلیک لمواین، مهندس نرمافزار این شرکت را تعلیق کرد، چون گفته بود که چتباتهای هوش مصنوعی میتوانند احساس داشته باشند و حتی رنج بکشند.در نوامبر ۲۰۲۴، کایل فیش، یکی از مسئولان شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک، در گزارشی به این موضوع اشاره کرد که ایجاد خودآگاهی در هوش مصنوعی در آیندهای نزدیک، یک امکان واقعبینانه است. او چندی پیش به نیویورک تایمز گفت که به نظرش شانس کمی (۱۵ درصد) وجود دارد که چتباتها از همین حالا خودآگاه باشند.یکی از دلایلی که او فکر میکند چنین چیزی ممکن است، این است که هیچکس حتی افرادی که این سیستمها را ساختهاند دقیقا نمیدانند آنها چگونه کار میکنند. پروفسور ماری شنهان، دانشمند ارشد در پروژه دیپمایند گوگل و استاد بازنشسته هوش مصنوعی در امپریال کالج لندن، میگوید این موضوع نگرانکننده است.او به بیبیسی گفت: «ما در واقع درک دقیق و درستی از نحوه کارکرد داخلی مدلهای زبانی بزرگ نداریم و این جای نگرانی دارد.»به گفته پروفسور شنهان، بسیار مهم است که شرکتهای فناوری درک درستی از سیستمهایی که میسازند داشته باشند و پژوهشگران به این موضوع به عنوان یک مسئله فوری و ضروری نگاه میکنند.او میگوید: «ما در موقعیت عجیبی قرار داریم. چیزهای بسیار پیچیدهای میسازیم اما نظریه درستی درباره چگونگی عملکرد شگفتانگیز آنها نداریم. به همین دلیل درک بهتر از نحوه کار این ابزارها به ما کمک میکند آنها را در مسیر درست هدایت کنیم و مطمئن شویم که ایمن هستند.»دیدگاه غالب در بخش فناوری این است که مدلهای زبانی بزرگ از نوعی آگاهی شبیه آنچه ما در جهان تجربه میکنیم، برخوردار نیستند و شاید هیچ گونه آگاهی هم نداشته باشند. اما این همان چیزی است که لنور و مانوئل بلام، زوجی که هر دو استاد بازنشسته دانشگاه کارنگی ملون پیتسبورگ در پنسیلوانیا هستند، معتقدند به زودی تغییر خواهد کرد.به گفته این زوج، این تغییر زمانی رخ خواهد داد که هوش مصنوعی و مدلهای زبانی بزرگ از طریق اتصال دوربینها و حسگرهای لمسی به سیستمهای هوش مصنوعی، ورودیهای حسی زندهتری مثل بینایی و لامسه از دنیای واقعی دریافت کنند. آنها در حال توسعه یک مدل رایانهای هستند که زبان درونی خودش، به نام «برِینیش»، را میسازد تا بتواند این دادههای حسی اضافی را در تلاش برای بازآفرینی آنچه در مغز انسان رخ میدهد، پردازش کند.لنور به بیبیسی میگوید: «ما فکر میکنیم برینیش میتواند مشکل خودآگاهی را همانطور که ما آن را درک میکنیم، حل کند. خودآگاهی در هوش مصنوعی، اجتنابناپذیر است.»او باور دارد که رباتهای خودآگاه «فرزندان ما هستند. در آینده، ماشینهایی از این دست موجوداتی خواهند بود که روی زمین و شاید در سیارات دیگر حضور خواهند داشت، وقتی ما دیگر در این دنیا نباشیم».دیوید چالمرز، استاد فلسفه و علوم اعصاب در دانشگاه نیویورک، تفاوت بین خودآگاهی واقعی و ظاهری را در کنفرانسی در توسان آریزونا در سال ۱۹۹۴ تعریف کرد. او این «مسئله دشوار» را طرح کرد که چرا و چطور هر کدام از عملکردهای پیچیده مغز میتواند منجر به تجربهای آگاهانه شود؛ مثل واکنش احساسی ما وقتی صدای آواز یک بلبل را میشنویم.درباره جنبه علمی-تخیلی این موضوع، او با لحنی کنایهآمیز میگوید: «در حرفه من، تنها مرزی باریک میان داستان علمی-تخیلی و فلسفه وجود دارد.»با این حال پروفسور سِت در حال بررسی این ایده است که خودآگاهی واقعی فقط میتواند در سیستمهای زنده به وجود بیاید.او میگوید: «دلایل قوی وجود دارد که نشان میدهد برای خودآگاهی، محاسبه کردن کافی نیست بلکه زنده بودن شرط لازم است.»«برخلاف رایانهها، به سختی میتوان کارکرد مغز را از ماهیت آن جدا کرد. به همین دلیل سخت است باور کنیم که مغز تنها یک رایانه گوشتی است.»شرکتهایی مانند کورتیکال لبز با «اندامکهایی» کار میکنند که از سلولهای عصبی تشکیل شدهاند.اگر فرضیه پروفسور ست درباره اهمیت حیات و زنده بودن درست باشد، محتملترین فناوری آینده نه از سیلیکون ساخته میشود و نه با کدهای رایانهای اداره میشود، بلکه از مجموعههای کوچکی از سلولهای عصبی به اندازه دانههای عدس تشکیل خواهد شد که اکنون در آزمایشگاهها پرورش مییابند.رسانهها آنها را «مینیمغز» مینامند، در حالیکه جامعه علمی به آنها «انارگانوئیدهای مغزی» (یا اندامکهای مغزی) میگوید و از آنها برای پژوهش درباره چگونگی کار مغز و آزمایش داروها استفاده میکند.خاستگاه :bbc.com/news/articles/c0k3700zljjo.amp%E2… @AndisheKonim



