🏜️⚔️ در آن روز، شنهای سوزان بیابان قادسیه نه تنها خون، بلکه رد پای یکی از بزرگترین نوابغ نظامی تا…
انتشار: 2026/07/04 15:32 UTC
🏜️⚔️ در آن روز، شنهای سوزان بیابان قادسیه نه تنها خون، بلکه رد پای یکی از بزرگترین نوابغ نظامی تاریخ را نیز در خود فرو میبردند. 🐘 فیلهای عظیمالجثه سپاه ایران همچون دژهایی متحرک به سوی صفوف مسلمانان پیش میآمدند. لحظهای تردید در چشمان سربازان پدیدار…بررسی ارزش تاریخی واقعهی رود خون یا جنگ الیس (کشتار هفتاد هزار ایرانی همان رود خون)شبهه:در روایتی آمده که خالد گفته است: خداوندا رودی از خون هایشان نذر تو بادسپس خداوند متعال آنها را برای مسلمانان آشکار ساخت و مغلوب مسلمین نمود، پس خالد به منادی خود امر کرد و او بین مردم ندا داد که: آنها را به اسارت بگیرید! جز آنانی که مقاومت میکنند کسی را نکشید، پس آنها را همچون سیل، گروهگروه در بند و اسارت آوردند و مردانی را فرمان داد که سرهای آنان را بر لب رود بزنند، بنابراین یک شبانهروز به گردن زدن آنها پرداختند و فردا و پس فردا را نیز بدان افزودند تا آنکه به دو نهر رسیدند و مقدار آن از همه جوانب الیس را در بر میگرفت؛ پس گردنهایشان را زد، و قعقاع بن عمرو تمیمی به او گفت: اگر اهل زمین را میکشتی خونشان جاری نمیشد، زیرا خون زمانی که از فوران باز ایستاد دیگر جاری نخواهد شد، و زمین از خشککردن خون ابا ورزیده است، پس آب را به سمت او فرستاد. چون قبلا جلوی آب را گرفته بود تا به رود نرود اما آن را دوباره باز کرد پس خون سر و اعضا جاری شد و بدین خاطر تا به امروز رود خون نامیده میشودپاسخ:طبری در ابتدای کتاب خود مینویسد:بیننده کتاب ما بداند که بنای من در آنچه آورده ام و گفته ام بر راویان بوده است نه حجت عقول استنباط نفوس به جز اندکی که علم اخبار گذشتگان به خبر و نقل به متأخران تواند رسید، نه استدلال و نظر و خبرهای گذشتگان که در کتاب ما هست و خواننده عجب داند یا شنونده نپذیرد و صحیح نداند از من نیست بلکه از ناقلان گرفته ام و همچنان یاد کرده اممنبع: تاریخ الرسل و الملوک ج۱ ص۷اما قضیه نهر الدم این روایات در کتاب تاریخ الرسل و الملوک طبری یا در جلد۳ صفحه 358 آمده این روایت از طریق سیف بن عمر نقل شده که فردی متروک است و به وضع حدیث (جعل) و کسی از علمای جرح و تعدیل او را موثق ندانسته و برای این داستان نیز سندی جز طریق او وجود ندارد بنابراین آنچه در این روایت ذکر شده کذب و دروغ است نظر علماء و اهل علم راجب به سَیف بن عمر التَّمیمیحدثنا عبد الرحمن قال: سئل أبي عن سيف بن عمر الضبي فقال: متروك الحديث، يشبه حديثه حديث الواقدياو(سیف بن عمر) در نقل حدیث ترکشده است (یعنی احادیثش قابل اعتماد نیست) و حدیث او شبیه احادیث واقدی استالجرح والتعديل لابن أبي حاتم (4/ 278)وقال ابن الجوزي في كتاب الموضوعات: هو كذاب بإجماعهم او دروغگو است و این امر مورد اتفاق همه استإكمال تهذيب الكمال (6/ 194)وقال الحاكم أبو عبد الله: اتهم بالسرقة وهو في الرواية ساقط او به دزدی متهم شده است و در نقل روایت ساقط (قابل اعتماد نیست) میباشدإكمال تهذيب الكمال (6/ 194)و همچنین در مجموع مقالات فضایل شیخین در کشاکش نفی و اثبات اعتبارسنجی اسناد احادیث فضائل الصحابه دارقطنی آمده:رجاليان سيف بن عمر را ضعیف و دارای حدیث متروک دانسته اند (ابن جوزی، ۱۴۰۶ق، ۲: ۳۵) همچنین درباره ی مخلد بن قیس و پدرش در کتب رجالی اهل سنت و شیعه هیچ اطلاعاتی یافت نشد جز آن که در برخی اسناد احادیث نام آنهــا ذكــر شــده است (ابن عبدالبر، ۱۴۱۲ق، ۳: ۱۲۵۸؛ ابن عساکر، ۱۴۱۵ق، ۴۴ : ۳۴۳). بنابراین این دو راوی مهمل و ناشناخته بوده و احادیثی که از طریق این راوی در کتاب فضائل الصحابه ذكر شده محکوم به ضعف هستندعلاوه بر این، روایتهای دیگر این روایت را تایید نمیکنند و اغراق در جزئیات دیگر نیز واضح است (برای تفصیل العسكري ۲/۵۳ و بعد زرین کوب، ص ۲۹۹)اصل روایت جنگ الیس:در روایت بلاذری (ص ۲۴۲) هیچ اشارهای به وقوع جنگ در روایت ابن إسحاق که در تاریخ طبری نقل شده وجود ندارد بر این اساس، خالد بن ولید با باقیمانده ساکنان ألیس و مناطق اطراف آن، از مسیحیان ساکن حوالی حیره، صلح کرد و با آنها معاهدهای بست. بر اساس این معاهده کهبعدها نیز توسط ابو یوسف (ص ۱۵۷) ذکر شده است آنان متعهد شدند جزیه بپردازند و همچنین موافقت کردند که برای مسلمانان جاسوسی کنند و در جنگ علیه ایرانیان کمک کنند (البلاذری ص ۲۴۳)