📌 ۲۸ مرداد از نگاه آذربایجان؛ مسئله فقط مصدق و شاه نبود ✍️ آراز نیوز هر سال با فرارسیدن ۲۸ مرداد، ه…
انتشار: 2026/08/19 11:11 UTCدریافت: 2026/08/20 00:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 00:15 UTC
📌 ۲۸ مرداد از نگاه آذربایجان؛ مسئله فقط مصدق و شاه نبود ✍️ آراز نیوز هر سال با فرارسیدن ۲۸ مرداد، همان دوگانهٔ آشنا تکرار میشود: مصدق یا شاه. یک سو محمد مصدق را نماد کامل دموکراسی میبیند و سوی دیگر، محمدرضا پهلوی را پادشاهی میداند که ایران را از کمونیسم…برای فهم ۲۸ مرداد باید چند سال به عقب بازگشت؛ به آذر ۱۳۲۵. هجوم ارتش شاهنشاهی و اشغال آذربایجان، فروپاشی حکومت ملی آذربایجان و سرکوب نیروهای سیاسی و روشنفکران، پایان دورهای بود که در آن مسئلهٔ زبان ترکی، ادارهٔ منطقهای و جایگاه سیاسی آذربایجان، هرچند کوتاه، به عرصهٔ رسمی راه یافته بود. پس از آن، ساختار متمرکز تهران بار دیگر تثبیت شد و زبان ترکی آذربایجانی از آموزش رسمی و نهادهای دولتی کنار گذاشته شد.هفت سال بعد، موضوع منازعه تغییر کرده بود. دیگر محور اصلی، تمرکززدایی از کشور و رهایی آذربایجان از سیطرهٔ حکومت مرکزی نبود؛ نفت، نفوذ بریتانیا، اختیارات دولت و حدود قدرت شاه به کانون سیاست ایران بدل شده بود. مصدق نیز در این میان نمایندهٔ نوعی دموکراسی گزینشی و مرکزگرا بود که تناسبی با مطالبات ملی آذربایجان نداشت؛ دولت او نه آموزش به زبان ترکی را به رسمیت شناخت و نه پروژهای جدی برای تمرکززدایی ارائه کرد، بلکه در برابر آن ایستاد؛ اقدامی که اگر خلاف آن رخ میداد، شاید کشور را در مسیر دموکراتیزاسیون واقعی قرار میداد. بنابراین مخالفت با سلطنت فاشیستی پهلوی نباید به تقدیس مصدق بینجامد.اما تفاوت اصلی جای دیگری بود. مصدق در چارچوب همان نظام سیاسی ایران میکوشید قدرت دولت و مجلس را در برابر دربار افزایش دهد و نفوذ خارجی بر منابع کشور را محدود کند. در مقابل، بحران ۱۳۳۲ سرانجام با مداخلهٔ آمریکا و بریتانیا و همراهی نیروهای داخلی، به سقوط دولت او و بازگشت شاه انجامید. پژوهشهای مبتنی بر اسناد شوروی و غربی نیز نشان میدهند که روایت «نجات ایران از کمونیسم» توضیح کاملی برای کودتا نیست؛ حتی مسکو به مصدق اعتماد نداشت و او را «ملیگرای بورژوا» میدانست.از این منظر، میان ۱۳۲۵ و ۱۳۳۲ یک خط تاریخی پیوسته قابل مشاهده است: موضوع منازعه در مرکز ایران تغییر کرد، اما مسئلهٔ ساختار متمرکز قدرت باقی ماند. در ۱۳۲۵، اقتدار سیاسی تهران در آذربایجان با سرکوب، اعدام و نیروی نظامی بازسازی شد؛ در ۱۳۳۲ نیز کشمکش میان دولت و دربار سرانجام به سود سلطنت و با حمایت و مداخلهٔ کشورهای خارجی پایان یافت.پس از ۲۸ مرداد، محمدرضا شاه قدرتمندتر شد، فضای سیاسی بستهتر شد و سلطنت بهتدریج از چارچوب یک پادشاهی مشروطه فاصله گرفت. شاه بعدها کوشید کودتا را «قیام مردم» جلوه دهد، اما انتشار اسناد مربوط به عملیات آمریکا و بریتانیا این روایت تبلیغاتی را با چالشی جدی روبهرو کرد.برای آذربایجان، نقد پهلوی نه از سر دلبستگی و امید به دموکراسی نیمبند مصدق، بلکه برخاسته از تجربهٔ یک دولت متمرکز و یکسانساز و مخالف اصول سلطنت مشروطه است؛ تجربهای که در آن زبان ترکی، ادارهٔ منطقهای و توزیع قدرت سیاسی جایگاهی جدی نداشتند.درس ۲۸ مرداد برای امروز نیز همین است: مسئله فقط نام نظام سیاسی نیست. اگر قدرت همچنان در تهران متمرکز بماند، تنوع ملی و زبانی نادیده گرفته شود، تقسیم قدرت در مناطق با تنوع ملی صورت نگیرد، و جریانهای دموکراسیخواه با رویکرد مرکزگرا که حقوق ملل غیرفارس را در چارچوب حقوق بشر و دموکراسی به رسمیت نمیشناسند؛ شانس کمی در برابر جریانهای سلطنتطلب فاشیستی و تمرکزگرا خواهند داشت، کشور در دور باطل توتالیتاریسم باقی خواهد ماند.🌎 آراز نیوز؛ گرچک خبرلرین آدرسی 🔗 @ArazNews
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 108 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — Araz News آراز نیوز ✔
هشدار درباره نقطه اشتعال در ایران؛ ترس از انفجار نارضایتیهای اقتصادیهمزمان با تشدید فشارهای معیشتی و نگرانیها از افزایش قیمت حاملهای انرژی، یک تشکل سیاسی اصلاحطلب نسبت به انباشت «خشم و یأس اجتماعی» و احتمال رسیدن نارضایتیها به «نقطه اشتعال» هشدار داده است.به گزارش آراز نیوز به نقل از جماران، کمیسیون اجتماعی حزب اصلاحطلب «مجمع ایثارگران» اعلام کرده ادامه تورم و سیاستهای موسوم به «شوکدرمانی»، بهویژه افزایش قیمت بنزین بدون ایجاد حمایتهای رفاهی، میتواند نارضایتیهای انباشتهشده در جامعه را تشدید کند.این هشدار در شرایطی مطرح میشود که افزایش هزینههای زندگی، کاهش قدرت خرید و نگرانی درباره قیمت بنزین، فشار مضاعفی بر بخش بزرگی از جامعه وارد کرده است.اعضای این کمیسیون همچنین هشدار دادهاند ادامه سیاستهای اقتصادی شوکآور در شرایط حساس کنونی میتواند شکافهای اجتماعی را عمیقتر کند و خواستار ایجاد یک «برنامه جامع رفاه همگانی» برای حمایت از اقشار کمدرآمد شدهاند.🌎 آراز نیوز؛ اؤزگورلوگه گئدن یول ...🔗 @ArazNews
کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا: ترامپ اقتصاد جمهوری اسلامی را «درهم میکوبد»کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا با حمایت از تشدید سیاست فشار حداکثری علیه تهران اعلام کرد اقدامات اقتصادی جدید دولت دونالد ترامپ با هدف قطع منابع مالی جمهوری اسلامی اجرا میشود.به گزارش آراز نیوز کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا با انتشار پیامی در در شبکه «ایکس»، تحریمهای جدید را «نبرد نورماندی اقتصادی» توصیف کرد و مدعی شد این اقدامات منابع مالی حکومت ایران برای «تروریسم» را از بین خواهد برد و جمهوری اسلامی را «به زانو درخواهد آورد».این کمیته همچنین خواستار ادامه سیاست «فشار حداکثری» علیه تهران شد.دونالد ترامپ نیز ۲۹ مرداد از آغاز آنچه «شدیدترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه یک کشور انجام شده» خواند، علیه جمهوری اسلامی خبر داده است.🌎 آراز نیوز؛ اؤزگورلوگه گئدن یول ...🔗 @ArazNews
🚨 طرح «مقابله با نفوذ»؛ بورسیه تحصیلی خارجی هم میتواند جرم شود طرح جنجالی «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» در مجلس ایران، در صورت تصویب برخی مواد پیشنهادی آن، میتواند دامنه جرمانگاری را حتی به دریافت بورسیه تحصیلی و همکاری…بر اساس متن ۱۹ مادهای این طرح که پیشتر منتشر شده، وزارت اطلاعات موظف خواهد بود هر سال فهرستی از دولتها، دانشگاهها و مؤسسات خارجی «مجاز» را برای دریافت بورسیه، کمکهزینه تحصیلی، انعقاد تفاهمنامه و برگزاری همکاریهای علمی منتشر کند. همکاری با دانشگاه یا مؤسسهای که در این فهرست قرار نداشته باشد، ممنوع شده و برای آن «حبس درجه شش» پیشبینی شده است؛ مجازاتی که در قوانین ایران معادل شش ماه تا دو سال زندان است.به این ترتیب، در صورت تصویب این ماده با همین متن، دریافت بورسیه یا برخی انواع همکاری پژوهشی با دانشگاههای خارجی میتواند عملاً به تأیید نهاد امنیتی وابسته شود. محدودیتهای پیشنهادی تنها به دانشگاهها نیز محدود نیست و بخشهایی از متن منتشرشده، ارتباط با رسانهها، نهادها و سفارتخانههای خارجی و ارسال فیلم و اطلاعات به خارج از کشور را نیز مشمول محدودیتها و مجازاتهای کیفری میکند.با این حال، این مقررات هنوز قانون نیستند. مجلس روز ۲۵ مرداد تنها کلیات طرح را با ۱۸۳ رأی موافق تصویب کرد. ایمان شمسایی، رئیس مرکز رسانه مجلس، و یک عضو هیئترئیسه کمیسیون قضایی نیز تأکید کردهاند که مواد و مجازاتهای طرح هنوز بررسی و تصویب نشدهاند و ممکن است در جریان بررسی مادهبهماده تغییر کنند. تعبیر دقیق در شرایط فعلی این است که «جرمانگاری دریافت برخی بورسیههای خارجی در متن پیشنهادی طرح پیشبینی شده»، و به معنای جرمانگاری دریافت بورسیه خارجی از هماکنون در ایران نیست.🌎 آراز نیوز؛ گرچک خبرلرین آدرسی🔗 @ArazNews
🚨 طرح «مقابله با نفوذ»؛ بورسیه تحصیلی خارجی هم میتواند جرم شودطرح جنجالی «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» در مجلس ایران، در صورت تصویب برخی مواد پیشنهادی آن، میتواند دامنه جرمانگاری را حتی به دریافت بورسیه تحصیلی و همکاری علمی با دانشگاههای خارجی گسترش دهد.⬅️ ادامه خبر
🚨 نماینده مجلس ایران: برخی فرماندهان و دانشمندان هستهای در نتیجه «نفوذ» کشته شدند حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، اعلام کرد «نفوذ» در کشتهشدن شماری از فرماندهان، مقامهای جمهوری اسلامی و دانشمندان هستهای نقش داشته است؛ اظهاراتی که…حاجیدلیگانی در گفتوگو با خبرآنلاین گفت: «اینکه برخی فرماندهان ما، مسئولان کشور و دانشمندان هستهای به شهادت رسیدند، از مسیر نفوذ است.» او مدعی شد هنگام ارائه پروندههای مرتبط به قوه قضائیه، پاسخ داده میشود که قانون مشخصی برای برخورد با این موارد وجود ندارد. وی جزئیاتی درباره افراد کشتهشده یا چگونگی این «نفوذ» ارائه نکرد.این اظهارات پس از آن مطرح میشود که عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ماه گذشته نیز به وجود یک «حفره امنیتی» در ساختار حکومت اذعان کرده بود. عراقچی گفته بود حمله به «بیت رهبری» از طریق این حفره صورت گرفت و تأکید کرده بود که این حفره «همچنان وجود دارد». او همچنین گفته بود نفوذ تنها به دسترسی به اطلاعات محدود نیست و میتواند در روند تصمیمسازی و جهتدهی فضای روانی نیز اثرگذار باشد. 🌎 آراز نیوز؛ گرچک خبرلرین آدرسی🔗 @ArazNews
🚨 نماینده مجلس ایران: برخی فرماندهان و دانشمندان هستهای در نتیجه «نفوذ» کشته شدندحسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، اعلام کرد «نفوذ» در کشتهشدن شماری از فرماندهان، مقامهای جمهوری اسلامی و دانشمندان هستهای نقش داشته است؛ اظهاراتی که در بحبوحه بررسی طرح جنجالی «مقابله با نفوذ» در مجلس مطرح میشود.⬅️ ادامه خبر
