.نوشته‌ها و خاطراتی که در دل زمین و زمان پنهان شدند✍ احمد لطفیدر بین مردم عشایر، روستاها، دهکده‌ها…

.نوشته‌ها و خاطراتی که در دل زمین و زمان پنهان شدند✍ احمد لطفیدر بین مردم عشایر، روستاها، دهکده‌ها و قصبه‌های غرب کشور، و شاید در کل کشور، تحریفات عمدی و سهوی برای نرسیدن دستاوردهای فرهنگی قدیم بدست آیندگان به دلایلی چند صورت گرفته است و به همین دلیل دستاوردهای گذشتگان این دیار  کمتر بدست ما رسیده است، و به همین خاطر ما از مفاخر و اهل قلم گذشتگان خویش، گنجینه‌ی معرفتی مان خالی، و اگر چیزی بوده، به وسیله ی خودسانسوری و عدم اعتماد به سایرین و گاه در اثر سیل، جبلی بودن منطقه، غارت، زلزله، دزدی، و پوسیده شدن هرچه بوده، به فنا رفته، و کمتر به آیندگان رسیده است. بطور مثال دیوان ملامنوچهر کولیوند، سالک و عارف و درویش مرتضی علی، را غارتگران بردند. اشعار محلی شاعران لرستان قدیم را  بر سبک لکی گورانی از صفویه تا پهلویه، رسما چیزی دقیق و کامل در دست نداریم، هر چند ردپای شاعرانی از کولیوند، حسنوند، مغزماری، ریزه وند، سوره میری، و شهلاروند و زرگوش و یوسفوندها و... توسط شیخ جسان و همسرش مریم زینیوند، در زمان افشاریه تا آخر قاجاریه سه نسل از شیخ جسان در صیمره گرد آوری می کنند و گویا این کتب شعر اکنون در سلیمانیه عراق هستند. و فعلا ما اطلاع کامل از آنها را نداریم.به راستی، چرا نوشته‌های اهل قلم استانهای لرستان و ایلام در عشایر، و... بطور دقیق به ما نرسیده است؟دلایلی چند را می توان ذکر کرد؛۱)- کم‌سوادی، عدم تشویق از سوی بزرگان  جامعه۲) - نداشتن امکانات برای حفظ آثار فرهنگی خویش؛ بطور مثال پوسیدگی کتب و دفاتر۳)- ناامنی و جنگ و غارت۴)- دفتر شعر و دیوان شاعران را گاهی به نقاط دورتر امانت داده‌اند، و امانت گیرنده یا مُرده و یا هیچگاه آنرا بر نگردانده است.برای نمونه میهمان ملاسهراب حقیقت لارتی، اهل بدره بودم، خودش در جوانی شاگرد ملا کاوان رومشکانی بوده است، حدود ۱۰۲ سال عمر کرد، در نمد مالی و درست کردن وسایل نمدی خودش و برادر زادگانش مهارتی عجیب داشتند. وی شاعری بزرگ بود، ولی یکی از اهالی پشتکوه دیوان شعرش را گویا به امانت می برد، و دیگر بر نمی گرداند. ۵)- شوربختانه افراد باسواد در نسلهای جدیدتر منطقه،یعنی ملاها و اهل سواد قرن چهاردهم خورشیدی هم کوتاهی کردند و یا مِتُد و روش گردآوری اشعار و سخنانی که شنیده بودند، و یا مطالعه کرده بودند را بلد نبودند،بنویسند و به زیور چاپ بیارایند.۶)- تشویق برای حفظ آثار در دستور کار حاکمان محلی نبوده و گاه شاعران را مجنون می‌دانستند. مانند حسن خان والی که به توشمال غلامرضاخان ارکوازی شاعر ارزشمند، گفت: شاعر مجنون، و مدتی هم او را زندانی کرد.۷)- برخی هم آثاری از بزرگان خود دارند، ولی بر اثر بدبینی و حسادت در اختیار اهل قلم نگذاشته اند، در غبار گذشت زمان آن حقایق به فراموشی سپرده شده اند.۸)- برخی از شاعران نیز سرّمگوی خویش را با خود به گور برده اند.۹)- گاهی برخی نسخ خطی و یا کتب قدیمی در مورد تاریخ و یا ادبیات محلی دارند، ولی آنرا در اختیار دیگران نمی گذارند.انسان شریفی از خطه ی الشتر می گفت؛ نوجوان بودم کتابفروش دوره گردی کتاب‌های گوناگون داشت، یک کتابی احتمالا خطی، به نام ایل سوره مهری  داشت، ولی در اثر خامی آنرا  نخریدم. این کتاب احتمالا در قسمت کولیوند نشین الشتر و خاور( خاوه) باشد، ولی تا کنون در مورد آن اطلاعی در دست نیست.کتابی هم در مورد کولیوندها بوده، که شجره ی دقیق داشته، ولی گویا بعدا آن شجره و کتاب دیگر منتشر نشده است، و این مطالب در هاله‌ای از ابهام هستند. الان کتابی در مورد حاکمان ماداکتو در دو جلد چاپ شده و با اسناد از سومریان تاپایان اتابکان و والیان پیشکوه و پشتکوه  مورد بررسی قرار گرفته است. من هنوز موفق به خرید این کتاب نشده ام هر چند کتب قیمتشان گران و آزادگان در این راستا تهی‌دستند. خاطرات شیرین هر خاندان و تیره و طایفه دارای ارزش هستند، اما نویسندگان به این امور کمتر می پردازند. البته جوان‌ها با شجاعت، و شفاف‌تر به چنین قصه‌هایی می‌پردازند و زنها در اعقاب  ایلات استانهای لرستان و ایلام طلایه دار چنین روندی هستند.اهل قلم که در تاریخ و مردم شناسی و جامعه شناسی مناطق غرب کشور فعالیت می کنند. آنها از نظر منابع دستشان خالی است. آنها مجبورند به نقل و قولهای شفاهی یا کسانی که بدون مدرک مطالبی را چاپ کرده، مورد بررسی  قرار دهند، و از آنها به عنوان پیشینه‌ی تاریخی تحقیقاتشان استفاده کنند.@asredelfan