✳️«تثبیت قاعده ایران»؛ شکل گیری نظم امنیتی جدیدی در خلیج فارس🔹️در روزهای پس از تفاهم نیز اگرچه درگی…
انتشار: 2026/07/04 15:33 UTC
✳️«تثبیت قاعده ایران»؛ شکل گیری نظم امنیتی جدیدی در خلیج فارس🔹️در روزهای پس از تفاهم نیز اگرچه درگیریهای پراکندهای در جنوب ایران، همچنین پیرامون پایگاههای آمریکا در کشورهای خلیج فارس رخ داده اما این برخوردها تاکنون به جنگی فراگیر تبدیل نشده است. دلیل اصلی این وضعیت را باید در تثبیت تدریجی «قاعده ایران» جستوجو کرد؛ قاعدهای که بر پایه توان پاسخ متقابل، افزایش هزینههای تجاوز و کنترل معادلات در تنگه هرمز شکل گرفته است.🔹️قاعده ایران بیش از آنکه یک توافق مکتوب باشد، محصول تجربه میدانی و تغییر موازنه قدرت است. در گذشته، تصور غالب محافل راهبردی غرب این بود که ایران در صورت ورود به یک جنگ گسترده، ظرف مدت کوتاهی توان نظامی خود را از دست خواهد داد و ناچار به پذیرش شرایط طرف مقابل خواهد شد اما جنگ اخیر، در روایت بسیاری از تحلیلگران، این فرض را با چالش جدی مواجه کرد. اکنون دیگر این تصور که ایران صرفاً یک بازیگر تدافعی است، جای خود را به برداشتی داده که ایران را دارای توان اعمال هزینه مستقیم بر منافع آمریکا و متحدانش معرفی میکند.🔹️یکی از مهمترین ابعاد این قاعده، جایگاه تنگه هرمز است. این آبراه صرفاً یک مسیر کشتیرانی نیست، بلکه گرهگاه اصلی انرژی دنیا و شاهراه حیاتی اقتصاد بینالملل محسوب میشود. هرگونه تنش در این منطقه، بلافاصله بر بازارهای نفت، بیمه دریایی، حملونقل، تجارت بینالملل و اقتصاد جهان اثر میگذارد. از این رو، کنترل معادلات امنیتی در هرمز به معنای برخورداری از یک اهرم مهم در سیاست بینالملل است.🔹️ویژگی دیگر قاعده ایران آن است که امنیت منطقه را به حضور نیروهای فرامنطقهای گره نمیزند، بلکه بر توان بومی و موازنه منطقهای تأکید دارد. از این منظر، هرچه حضور نظامی خارجی افزایش یابد، احتمال اصطکاک و درگیری نیز بیشتر خواهد شد. بنابراین تثبیت این قاعده میتواند در بلندمدت به بازتعریف نقش بازیگران خارجی در خلیج فارس منجر شود. در این میان، کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نیز با واقعیتی جدید روبهرو شدند. آنها دریافتند در صورت وقوع هرگونه جنگ گسترده، پایگاههای نظامی مستقر در خاکشان نیز ممکن است در معرض تهدید قرار گیرد.🔹️«تثبیت قاعده ایران» را باید نه صرفاً یک دستاورد نظامی، بلکه نتیجه تغییر محاسبات راهبردی بازیگران دانست؛ قاعدهای که بر اصل تحمیل هزینه، پاسخ متقابل و جلوگیری از جنگهای کمهزینه برای طرف مقابل استوار است. اگر این روند ادامه یابد، نظم امنیتی جدیدی در خلیج فارس شکل خواهد گرفت که در آن بازدارندگی متقابل، جایگزین تصور برتری یکجانبه خواهد شد و همین امر میتواند مهمترین میراث راهبردی جنگ اخیر باشد.🆔 @asrghanoon


