⚫ جمهوری بزهای ناخواسته- علی فتحی لقمان ماجرا از یک سخنرانی کاملاً جدی شروع شد؛ از آن دست سخنرانیه…
انتشار: 2026/08/22 21:07 UTCدریافت: 2026/08/23 23:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/23 23:00 UTC
⚫ جمهوری بزهای ناخواسته- علی فتحی لقمان ماجرا از یک سخنرانی کاملاً جدی شروع شد؛ از آن دست سخنرانیهایی که در آن مقام مسئول، برای اثبات آرامش اوضاع، هفت بار کلمهی «آرامش» را تکرار میکند و بعد از مردم میخواهد شایعات مربوط به نبود آرامش را باور نکنند. رئیسجمهور پشت تریبون گفت: «شهروند آگاه کسی است که اجازه نمیدهد موضوعات فرعی ذهن او را اشغال کنند.» بعد کمی مکث کرد و، برای این که مثالش ساده و بیحاشیه باشد، اضافه کرد: «مثلاً همین حالا سعی کنید سه دقیقه به بز فکر نکنید.»از آن لحظه، سخنرانی تمام شد؛ هرچند وزیر سیوهفت دقیقهی دیگر هم حرف زد. در ردیف سوم، وزیر اقتصاد که تا آن روز آخرین بز زندگیاش را در کتاب علوم دبستان دیده بود، ناگهان بزی سفید با ریش خاکستری در ذهنش ظاهر شد. تلاش کرد به نرخ تورم فکر کند، اما بز کنار نمودار ایستاد. به پروژههای عمرانی فکر کرد، بز از روی یکی از پلها رد شد. به آیندهی کشور فکر کرد؛ آنجا دیگر سه بز کاملاً تفکیکشده بودند و یکیشان داشت چیزی شبیه بودجهی عمومی را میجوید.تا ظهر، کلیپ آن جمله همهجا پخش شد. مردم طبق توصیهی رئیسجمهور تلاش کردند به بز فکر نکنند و بهطرز کمسابقهای در این کار شکست خوردند. «بز» در موتورهای جستوجو بالا رفت. عدهای عکس بز گذاشتند، عدهای نوشتند «من اصلاً به بز فکر نمیکنم» و همین جمله را کنار تصویری از بز منتشر کردند تا سوءتفاهمی پیش نیاید. یک استاد دانشگاه در تلویزیون توضیح داد که تمرکز بیش از حد بر بز، نتیجهی ضعف سواد رسانهای است. هنگام توضیح، پشت سرش روی نمایشگر بزرگ استودیو نوشته بودند: «چرا همه به بز فکر میکنند؟»بعدازظهر، ستاد اطلاعرسانی بیانیه داد: «ذکر واژهی بز توسط رئیسجمهور صرفاً تمثیلی بوده و هیچ بز حقیقی یا حقوقی مورد اشارهی ایشان قرار نگرفته است.» همین جمله مسئله را از یک بز معمولی به یک بز احتمالی تبدیل کرد. مردم پرسیدند بز حقیقی چه کسی است و بز حقوقی دقیقاً چه نهادی میتواند باشد. تا غروب، هفده نام در شبکههای اجتماعی مطرح شد. یکی از روزنامهها تیتر زد: «پشت پردهی بز حقوقی چیست؟» روزنامهی رقیب نوشت: «پروژهی بزسازی برای انحراف افکار عمومی.» هر دو روزنامه عکس بز را صفحهی اول گذاشتند؛ یکی از روبهرو و دیگری برای رعایت بیطرفی از نیمرخ.صبح روز بعد، جلسهی اضطراری شورای اطلاعرسانی هیأت دولت تشکیل شد. رئیسجمهور گفت: «این موضوع باید همین امروز جمع شود.» مدیر رسانه پرسید: «اسم بز رو نیاریم؟» رئیس جمهور گفت: «اصلاً.» دبیر جلسه نوشت: «مصوب شد از این پس از ذکر کلمهی موردنظر پرهیز شود.» وزیری پرسید: «کدام کلمه؟» رئیس جمهور گفت: «همون دیگه.» وزیر دیگری گفت: «بز؟» رئیس جمهور با عصبانیت گفت: «گفتم نگید! مگر دارم با بز حرف میزنم؟» دبیر صورتجلسه را اصلاح کرد: «در جریان جلسه، کلمهی ممنوعه سه بار تکرار شد که دو مورد آن در راستای منع تکرار بوده است.»طرح تازه این بود که ذهن مردم را به موضوعات مهمتر مشغول کنند. همان شب سه خبر فوری منتشر شد: افتتاح یک پروژهی الکی، تغییر رئیس یک سازمانِ غیرضروری ،و موفقیت تیم ملی در رشتهای که تا آن لحظه بیشتر مردم نمیدانستند تیم ملی دارد. مشکل این بود که در مراسم افتتاح، چند بز محلی در پسزمینهی تصویر دیده شدند. سدا و صیما تصویر را برید، اما در نسخهی بریده فقط نصف یک بز باقی ماند و نصف بز، بنا به تجربهی رسانهای، معمولاً مشکوکتر از بز کامل است.وزارتخانه کمیتهی «مدیریت تداعی» تشکیل داد. کمیته فهرستی از واژههایی تهیه کرد که ممکن بود ذهن را دوباره به سمت بز ببرد: شاخ، ریش، علف، گله، چرا، طویله، شیر، کوهستان و زنگوله. بعد مشخص شد حذف «شیر» از اخبار تقریباً ناممکن است، چون هم شیر خوراکی وجود داشت، هم شیر آب، هم شیر جنگل و هم چند مقام که در سخنرانیهایشان خودشان را شیر میدان توصیف کرده بودند. حذف «گله» هم دردسر داشت؛ چون معلوم نبود مردم دیگر چگونه باید گِله کنند؛ عمق مسئله به تشابه املایی هم رسیده بود. کمیته سه روز روی این مسئله کار کرد و در پایان، خودش بزرگترین آرشیو رسمی تصاویر بز در کشور را در اختیار داشت.خانم دقیقی، که برای بازبینی واژگان صورتجلسه دعوت شده بود، پرسید: «اگر نمیخواهید مردم به بز فکر کنند، چرا هر روز دربارهی چیزهایی حرف میزنید که ممکن است مردم را یاد بز بیندازند؟» رئیس کمیته گفت: «برای پیشگیری.» خانم دقیقی گفت: «الان روی این میز هفت گزارش دربارهی بز دارید!» رئیس گفت: «در واقع، هفت گزارش دربارهی پیشگیری از بز.» خانم دقیقی جلد یکی را بالا گرفت. روی آن نوشته بود: «راهبرد ملی کاهش برجستگی ذهنی بز». زیر عنوان، برای وضوح بیشتر، تصویر کوچکی از بز چاپ کرده بودند.ادامه در 👇t.me/Avand_Andisheh/6924