تاسوعا و عاشورای ما ۱۸ و ۱۹ دی است.نه از آن رو که بخواهیم عاشورای دیگری را انکار کنیم، بلکه از آن ر…
انتشار: 2026/06/25 16:17 UTC
تاسوعا و عاشورای ما ۱۸ و ۱۹ دی است.نه از آن رو که بخواهیم عاشورای دیگری را انکار کنیم، بلکه از آن رو که هر نسل، عاشورای خود را در حافظهاش حمل میکند. روزگاری سوگ سیاوش و زمانهای خون حسین؛ اما اکنون زخمی و خونهایی پیش روی ماست که هنوز تازه است؛ هنوز نه کهنه، که حتی بر زمین خشک نشده.گویی راز ماندگاری عاشورا نیز همین است. عاشورا صرفاً روایتی از سوگ نیست. روایتی از امتناع از تسلیم شدن است. از ایستادن در برابر قدرتی بزرگتر، حتی وقتی نتیجه از پیش معلوم به نظر میرسد.در چنین روایتهایی، خون تنها نشانه مرگ نیست. به سندی علیه ظلم تبدیل میشود؛ شاهدی که پس از خاموش شدن صداها همچنان باقی میماند و راه خود را به حافظه جمعی باز میکند.به همین دلیل است که واژهای تازه در زبان ما جا باز کرده است: جاویدنام.نه شهید. نه خدا بیامرز؛ جاویدنام.واژهای که نه از آسمان، بلکه از حافظه میآید. از این تصمیم جمعی که نام کسانی را که از دست دادهایم فراموش نکنیم. «شهید» مشروعیتش را از دین و حکومت میگیرد. «خدا بیامرز» از ایمان. اما «جاویدنام» مشروعیتش را از حافظه جمعی میگیرد؛ گویی جامعه میگوید فارغ از آنکه حکومت چه میگوید و فارغ از آنکه در جهان دیگر چه رخ میدهد، ما نام تو را فراموش نخواهیم کرد.اگر عاشورا قرار است معنایی برای امروز داشته باشد، آن معنا بیش از هر چیز در همین امتناع از فراموشی نهفته است. در اینکه بعضی نامها، بعضی خونها و بعضی زخمها، حاضر نیستند به گذشته تبدیل شوند.شاید به همین دلیل نیز یکی از زیباترین تصاویر آن روزها نه قربانی کردن، که رها کردن بود؛ کبوترهای سفیدی که در چهلم جاویدنامان به آسمان فرستاده میشدند. گویی پس از هزاران سال تکرار روایت قربانی، این بار به جای آنکه موجودی زنده را به پای مرگ ببرند، موجودی زنده را به سوی آزادی روانه میکردند.گذار از ذبح به رهایی.سعید انوری نژاد۳ تیر ۱۴۰۵
