آیا اسرای اهل بیت را بر کجاوه ها و محامل سوار کردند یا بر شترهای برهنه؟!عبدالحسین حسيني ۱۳۹۲-۰۵-۰۸ش…
انتشار: 2026/07/26 16:34 UTC
آیا اسرای اهل بیت را بر کجاوه ها و محامل سوار کردند یا بر شترهای برهنه؟!عبدالحسین حسيني ۱۳۹۲-۰۵-۰۸شبهات و سوال, شعائر حسینی, عزاداری در آیات و روایات۲ دیدگاهعده ای می گویند که اسراء سوار بر شتران برهنه شده اند. پس چوبۀ محملی نبوده تا حضرت زینب سلام الله علیها سر بدان زنند. در پاسخ باید گفت گویندگان این سخنان اگر اندکی به خود اجازه تفکر داده و بیاندیشند خواهند دانست که نمی توان چهل منزل زن و کودکان را بر فراز شترهای عریان سوار کنند.آنچه در مقاتل و روایات ذکر شده این مطلب است که اسرای خاندان رسالت را بر «اقتاب» یعنی بر چوبها و کجاوه های شتران سوار کرده اند در این مجال به برخی از آنها اشاره می کنیم:۱٫ امام حسین علیه السّلام دو ساله بودند که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلّم، عازم سفر شدند در اثنای راه ایستادند و آیۀ استرجاع (إنا لله و إنا إلیه راجعون) را تلاوت و از دیدگان مبارکشان اشک جاری بود. علّت آن را جویا شدند. حضرت فرمودند: اینک پیک وحی به من خبر می دهد که فرزندم حسین در سرزمینی به نام کربلا در کرانۀ شط فرات کشته می شود..کأنّی أنظر إلیه و إلی مصرعه و مدفنه بها وکأنّی أنظر علی السبایا علی أقتاب المطایاگویا می نگرم به او و به مقتلش و به مدفنش و گویا می بینم دختران اسیراو را بر بالای چوبها. (بحارالانوار: ج۴۴، ص۲۴۸؛ ریاض الابرار: ج۱، ص۱۷۵؛ عوالم العلوم: ج۱۷، ص۱۱۷)۲٫ حضرت امام حسین علیه السلام فرمودند که حضرت رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم به ایشان فرمودند:… قد شاء اللّه أن یرى حرمک سبایا على أقتاب المطایا، و انّی و اللّه سأصبر حتى یحکم بأمره و هو خیر الحاکمینهمانا که خدا می خواهد حرم تو را اسیر ببیند بر فراز کجاوه های شتران. همانا من به خداقسم که صبر خواهم کرد تااینکه خداوند حکم کند و او بهترین حاکم است.(مثیر الاحزان: ص۱۸؛ مدینه المعاجز: ج۴، ص۶۱)۳٫ سروده هایی از حضرت ام کلثوم سلام الله علیها در همین رابطه ـ هنگام بازگشت از شام و در نزدیکی مدینه منوّره ـ وجود دارد. ابیاتی با مطلع: «مدینه جدّنا لا تقبلینا» سرودند که در یکی از ابیات خطاب به جد بزرگوارشان عرضه می دارند:فلو نظرت عیونک للاساری علی اقتاب الجمال محملینااگر دیدگانت به سوی اسیران بنگرد، ما رامی بیندکه بر فرازکجاوه های اشتران به اسارت می برند.(بحارالأنوار:ج ۴۵، ص۱۹۷)۴٫ ابن هشام صاحب سیره، متوفای ۲۱۸ ق می گوید:هنگامی که ابن زیاد رأس مطهّر امام حسین علیه السّلام را همراه اسیران به سوی یزید بن معاویه (علیهما لعائن الله) می فرستاد، زنان، کودکان و دختران فرزندان پیامبر صلی الله علیه وآله وسلّم را در حالی که با ریسمان در بند کشیده شده بودند، بر فراز کجاوه های اشتران «علی أقتاب الجمال مصفدین» فرستاد.(تذکره الخواص لابن جوزی: ج۲، ص ۲۰۱)۵٫ قاضی نعمان مصری، متوفای ۳۶۵ ق نیز همین تعبیر را از ابن هشام نقل کرده است.(شرح الأخبار لقاضی نعمان: ج۳، ص۲۵۳)۶٫ وجود مقدس حضرت بقیه الله الاعظم ارواحنافداه در فرازی از زیارت معروف به ناحیه مقدسه خطاب به جد مظلومشان اباعبدالله علیه السّلام عرضه می دارند:و سبی أهلک کالعبید و صفّدوا فی الحدید فوق أقتاب المطیّات تلفح وجوههم حرّ الهاجرات یساقون فی البراری و الفلواتاهل تو همانند بردگان به اسارت برده شدند، با زنجیرهای آهنین در بند شدند، بر فراز کجاوه های مرکبها، که باد سوزان نیم روز چهره هاشان را می سوزانید.(بحارالأنوار: ج۹۸، ص۳۲۲؛ مزار کبیر: ص۵۰۵)۷٫ ابن قولویه قمی متوفای ۳۶۷ ق در کتاب «کامل الزیارات» آورده است:…لما أصابنا بالطف ما أصابنا و قتل أبی علیه السّلام و قتل من کان معه من ولده و إخوته و سائر أهله و حملت حرمه و نساؤه علی الأقتابهنگامی که مصیبت کربلا به ما رسید و ابی عبدالله علیه السلام به شهادت رسید، و آنان که با او بودند کشته شدند از فرزندانش و از برادرانش و از سایر اهلش و حرمش و همسرانش را بر کجاوه ها حمل کردند.(کامل الزیارات:ص۲۶۰)۸٫ ابن اثیر متوفای ۶۳۰ ق می نویسد: ابن زیاد سر مطهّر امام حسین علیه السّلام و اصحابش را با «زحر بن قیس» و به قولی با شمر به سوی شام روانه کرد. گردن و دستهای حضرت زین العابدین را غل جامعه زده، زنان و کودکان را همراه او بر فراز کجاوه ها فرستاد.(الکامل لابن اثیر: ج۴، ص۸۳)۹٫ ابن نما متوفای ۶۴۵ق در مقتل معروف خود «مثیر الأحزان» تعبیر «علی أقتاب المطایا»، بر فراز کجاوه های مرکب ها، آورده است.۱۰٫ سبط ابن جوزی متوفای ۶۵۴ق در تذکره لفظ«علی أقتاب الجمال»، بر فراز کجاوه های شتران تعبیر نموده است.(تذکره الخواص لابن جوزی: ج۲، ص۲۰۱)همین مقدار برای اثبات مدعا کافی بود. پس ثابت شد که: اهل حرم امیرالمؤمنین و حضرت سیدالشهدا رو با چوبه های و کجاوه ها به اسارت می بردند. فقط ذکر یک نکته مهم باقی می ماند وآن اینکه:محامل دارای پارچه ای است که روی اقتاب و