در حالی که تاریخ واقعی ایران از ترکیب همین لایه‌ها ساخته شده است.هویت ایرانی پس از اسلام از میان نر…

در حالی که تاریخ واقعی ایران از ترکیب همین لایه‌ها ساخته شده است.هویت ایرانی پس از اسلام از میان نرفت. در تعامل با اسلام، زبان عربی، تشیع، عرفان، فلسفه و سنت دیوانی بازسازی شد. شاهنامه، سعدی، حافظ، مولانا و بخش بزرگی از میراث فرهنگی ایران در جهانی پدید آمدند که هم ایرانی و هم اسلامی بود. حذف یکی از این دو بعد، فهم تاریخی ایران را ناممکن می‌کند.جامعه‌ای که اجزای تاریخ خود را دشمن یکدیگر بداند، در شرایط بحران ظرفیت کمتری برای تولید همبستگی خواهد داشت. هدف جنگ شناختی دقیقاً حمله به همین «چسب فرهنگی» است، یعنی مجموعه‌ای از نمادها، آیین‌ها و خاطراتی که افراد متفاوت را در قالب یک جامعه تاریخی به یکدیگر متصل می‌کند.باستان‌گرایی پلاستیکیدر کنار تخریب تاریخ اسلامی ایران، نوعی باستان‌گرایی رسانه‌ای نیز تولید شد. تصاویر کوروش، تخت جمشید، شاهان هخامنشی و نقشه‌های امپراتوری ایران به‌وفور منتشر می‌شد، اما این تصاویر غالباً ارتباطی با تاریخ‌نگاری علمی ایران باستان نداشتند.ایران باستان در این روایت به مجموعه‌ای از تصاویر باشکوه، پادشاهان آرمانی و شعارهای هویتی تبدیل شد. پیچیدگی‌های اجتماعی، دینی و سیاسی آن حذف شد و گذشته به کالایی تصویری برای شبکه‌های اجتماعی فروکاسته شد.می‌توان این پدیده را «باستان‌گرایی پلاستیکی» نامید. ظاهری ملی‌گرایانه داشت، اما از تداوم واقعی تاریخ ایران جدا بود. هدف آن پیوند گذشته با امروز نبود، بلکه استفاده از گذشته برای نفی ایران امروز بود.این روایت، برخلاف ظاهرش، الزاماً به تقویت ملی‌گرایی نمی‌انجامید. زیرا ملت واقعی را با تاریخ چندلایه، جمعیت متنوع و فرهنگ زنده‌اش نفی می‌کرد و به‌جای آن، تصویری تزئینی و بی‌ریشه از ایران می‌ساخت. ملی‌گرایی‌ای که جامعه موجود را به رسمیت نشناسد، در نهایت نمی‌تواند از کشور واقعی دفاع کند.خلع سلاح نمادین پیش از جنگدر مطالعات امنیتی، قدرت ملی فقط با موشک، ارتش و اقتصاد سنجیده نمی‌شود. مقاومت در برابر تهدید خارجی به توانایی جامعه برای تشخیص موضوع دفاع وابسته است. مردم باید بدانند چه چیزی در معرض خطر است و چرا باید از آن دفاع کنند.اگر تیم ملی، نیروهای مسلح، زیرساخت‌های انرژی، دانشمندان، نهادهای عمومی و حتی مفهوم امنیت ملی، همگی به حکومت تقلیل داده شوند، شهروند به‌تدریج خود را از موضوع حمله جدا می‌کند. او جنگ را نه حمله به کشورش، بلکه نزاع قدرت خارجی با حکومت می‌بیند.این فرایند را می‌توان «خلع سلاح نمادین» جامعه نامید. پیش از آنکه توان نظامی کشور هدف قرار گیرد، ظرفیت روانی و فرهنگی مقاومت آن تضعیف می‌شود. جامعه باید چنان از نمادهای خود بیگانه شود که در لحظه تجاوز، در جایگاه تماشاگر باقی بماند.ظهور تعابیری مانند «عمو ترامپ» یا «عمو نتانیاهو» را باید در همین چارچوب فهمید. این تعابیر فقط شوخی سیاسی نبودند. آنها از انتقال عاملیت سیاسی از جامعه ایران به رهبران قدرت‌های خارجی حکایت داشتند. هنگامی که همه نیروها، نهادها و نمادهای داخلی بی‌اعتبار شوند، نیروی خارجی می‌تواند در جایگاه نجات‌دهنده قرار گیرد.محدودیت پروژه: ایران به‌مثابه دولت تمدنیاین پروژه در آغاز موفقیت‌هایی داشت. بخشی از جامعه از تیم ملی فاصله گرفت، مخالفت با حمله خارجی به حمایت از حکومت تعبیر شد و مفاهیمی مانند منافع ملی و امنیت ملی در برخی فضاها بی‌اعتبار شدند.اما این عملیات با یک محدودیت تاریخی روبه‌رو شد. ایران صرفاً یک حکومت یا دولت مدرن نیست. ایران یک دولت تمدنی است، یعنی جامعه‌ای که نام، حافظه تاریخی، زبان، سنت دولت‌داری و روایت‌های فرهنگی آن در طول قرن‌ها بازتولید شده‌اند.دولت تمدنی به معنای ثبات حکومت‌ها یا مرزها نیست. ایران سلسله‌های متعدد، شکست‌های نظامی، اشغال‌ها و تحولات دینی را تجربه کرده است. آنچه استمرار یافته، تصور ایران به‌عنوان یک حوزه تاریخی و سیاسی بوده است.این تداوم فقط در ساختار رسمی دولت قرار ندارد. در زبان فارسی، خانواده، شعر، نوروز، عاشورا، شاهنامه، حافظ، معماری، نام‌های جغرافیایی و خاطره مداخلات خارجی حضور دارد. به همین دلیل، نمی‌توان با چند سال عملیات رسانه‌ای آن را به‌طور کامل از میان برد.در لحظه تهدید خارجی، تمایز مصنوعی میان ایران و واقعیت مادی آن فرومی‌ریزد. حمله خارجی فقط یک ساختار سیاسی انتزاعی را هدف قرار نمی‌دهد. شهر، زیرساخت، سرباز، دانشمند، خانواده و آینده یک کشور را هدف می‌گیرد.