طرح هرمز، موانع اجرایی، فشار منطقه‌ای، سیاست داخلی آمریکا، اثر بر کشتیرانی، Reuters(خبرگزاری، بریتا…

طرح هرمز، موانع اجرایی، فشار منطقه‌ای، سیاست داخلی آمریکا، اثر بر کشتیرانی، Reuters(خبرگزاری، بریتانیا)۱) وضعیت کلی• جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، که ۲۸ فوریه آغاز شد، پس از پنج ماه به بن‌بستی نظامی، اقتصادی و سیاسی رسیده است. کانون بحران تنگه هرمز است؛ آبراهی که پیش از جنگ آزاد و بدون عوارض بود و حدود یک‌پنجم محموله‌های نفت و گاز مایع جهان و کالاهای حیاتی از آن می‌گذشت. ایران با محدودکردن عبور کشتی‌ها بر بازار انرژی و واشنگتن فشار می‌آورد.۲) طرح ایران و عمان• طرح در حال مذاکره، نظارت بر کشتی‌های ورودی به خلیج فارس را به ایران می‌دهد. درباره خروجی اختلاف هست: یک روایت از مسیر مشترک و صدور مجوز عمان پس از اطلاع به ایران می‌گوید؛ تهران می‌خواهد رفت‌وبرگشت کشتی‌ها از آب‌های ایران باشد.• ایران خواهان ۵ تا ۷ درصد ارزش محموله، عمان در حال بررسی حدود ۳ درصد و آمریکا مخالف هرگونه عوارض است. تعریف «کنترل»، نقش کشورهای خلیج فارس در بازرسی، اختیاری یا اجباری بودن پرداخت و اختیار ایران بر مسیر خروجی هنوز حل نشده است.۳) موانع حقوقی، تحریمی و بیمه‌ای• انجمن‌های کشتیرانی پرداخت اجباری را «عوارضی با نام دیگر» و تهدیدی علیه حق عبور بین‌المللی می‌دانند. طرح جداسازی ترافیک در ۱۹۶۸ با توافق منطقه‌ای ایجاد شد و سازمان بین‌المللی دریانوردی در ژوئیه تأکید کرد عبور باید بدون تبعیض، مانع و هزینه باشد.• آمریکا نهاد ایرانی اداره‌کننده تنگه را تحریم و دریافت «تضمین عبور امن» از دولت ایران را برای اشخاص آمریکایی ممنوع کرده است؛ پرداخت، خطر توقیف دارایی دارد. بند تازه بازار لویدز نیز با پرداخت عوارض هرمز، بیمه جنگی کشتی را خاتمه می‌دهد. شرکت‌ها میان پرداخت و ازدست‌دادن بیمه، یا نپرداختن و خطر امنیتی گرفتارند؛ بدون معافیت تحریمی و راه‌حل بیمه‌ای، طرح اجراشدنی نیست.۴) سه انتخاب نامطلوب ترامپ• پذیرش توافق، اختیاری را به ایران می‌دهد که پیش از جنگ نداشت و امتیازی بزرگ به تهران تلقی می‌شود. حملات هوایی تازه خطر گسترش جنگ، ضربه به انرژی خلیج فارس، فشار بر ذخایر مهمات آمریکا و هزینه سیاسی بیشتر را دارد. حفظ وضع موجود—محاصره بنادر و پاسخ‌های مقطعی—نیز راه خروج آبرومندانه یا پیروزی روشنی ایجاد نمی‌کند.• بازگشایی هرمز پیش‌شرط مذاکرات هسته‌ای است، اما تفاهم ژوئن ایران و آمریکا سریع فروپاشید و کارشناسان به صلح نهایی بدبین‌اند. اهداف واشنگتن در واداشتن ایران به تسلیم، مهار موشکی و جلوگیری دائمی از سلاح هسته‌ای محقق نشده است.۵) فشار ایران بر همسایگان خلیج فارس• تهران هشدار داده در صورت حمله آمریکا به زیرساخت ایران، تأسیسات نفت و گاز، پالایشگاه‌ها، شبکه برق و آب و حمل‌ونقل کشورهای خلیج فارس را هدف می‌گیرد. عباس عراقچی این پیام را در تماس با عربستان، قطر، ترکیه و فرمانده ارتش پاکستان منتقل کرده تا متحدان واشنگتن، ترامپ را به دیپلماسی برگردانند.• محمد بن سلمان از ترامپ خواسته حمله را عقب بیندازد و به آتش‌بس و مذاکره فرصت دهد؛ قطر، عمان و عربستان نیز خواهان گفت‌وگو هستند. ریاض درعین‌حال به هر حمله پاسخ خواهد داد. تهران با برجسته‌کردن آسیب‌پذیری زیرساخت منطقه، هزینه تشدید جنگ را بالا می‌برد، بی‌آنکه فوراً وارد نبردی تمام‌عیار شود.۶) افکار عمومی و انتخابات آمریکا• نظرسنجی رویترز/ایپسوس از ۴۵۰۵ بزرگسال، با خطای ۲ درصد، نشان می‌دهد فقط ۳۵ درصد جنگ را تأیید می‌کنند. ۵۰ درصد انتظار بی‌ثباتی بیشتر خاورمیانه را دارند، در برابر ۱۷ درصد که ثبات بیشتر را محتمل می‌دانند؛ ۵۸ درصد نیز بدترشدن قیمت بنزین را پیش‌بینی می‌کنند و فقط ۱۵ درصد انتظار بهبود دارند.• با نزدیک‌شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، گرانی بنزین، محبوبیت پایین ترامپ و برتری دموکرات‌ها در ارزیابی مدیریت جنگ و تروریسم، فضای مانور کاخ سفید محدود شده است.۷) سقوط تردد دریایی• در یک روز فقط دو کشتی از هرمز گذشتند؛ روز قبل هشت کشتی و پیش از جنگ روزانه ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی عبور می‌کردند. در باب‌المندب نیز تردد از ۲۰ کشتی به یک کشتی افت کرد. حوثی‌ها مدعی حمله به دو نفتکش سعودی نزدیک ینبع و خلیج عدن شدند.۸) نتیجه• توافق شاید مسیر کاهش تنش را باز کند، اما با حق عبور بین‌المللی، تحریم‌های آمریکا، بیمه و منافع منطقه تعارض دارد. مسئله فقط بازکردن یک آبراه نیست؛ نتیجه، سهم ایران از نظم امنیتی خلیج فارس، چگونگی خروج آمریکا از جنگ و دوام فشار بر انرژی و تجارت جهانی را تعیین می‌کند.reuters.com/world/middle-east/us-iran-hav…