یک فناوری، دو مسیر متفاوتدختران و پسران در روایت جاناتان هایت از کودکی تلفنمحورجاناتان هایت معتقد…
انتشار: 2026/08/01 19:45 UTCدریافت: 2026/08/12 04:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/12 04:10 UTC
یک فناوری، دو مسیر متفاوتدختران و پسران در روایت جاناتان هایت از کودکی تلفنمحورجاناتان هایت معتقد است گذار از «کودکی مبتنی بر بازی» به «کودکی مبتنی بر تلفن»، دختران و پسران را دقیقاً به یک شکل تحتتأثیر قرار نداده است. در روایت او، دختران بیشتر به شبکههای اجتماعی و پسران بیشتر به بازیهای دیجیتال، ویدئوهای آنلاین و جهانهای مجازی جذب شدهاند. پیامد مشترک، کاهش حضور در جهان واقعی است؛ اما مسیر این عقبنشینی میتواند متفاوت باشد. دختران؛ مقایسه اجتماعی در برابر دیدگان دیگرانهایت معتقد است شبکههای اجتماعی تصویری، برخی حساسیتهای دوره نوجوانی را تشدید میکنند: توجه به ظاهر، محبوبیت، پذیرش همسالان، طردشدن و ارزیابی دیگران.در زندگی حضوری، مقایسه معمولاً به جمعی محدود مربوط است؛ اما در فضای آنلاین، دختر نوجوان ممکن است خود را با صدها تصویر انتخابشده، ویرایششده و نمایشمحور مقایسه کند. ارزش اجتماعی نیز با شاخصهایی مانند تعداد دنبالکننده، پسند و بازدید، کمّی و عمومی میشود.پرخاشگری رابطهای نیز میتواند شکل تازهای پیدا کند: حذف از گروه، بیپاسخگذاشتن، انتشار شایعه، تمسخر جمعی یا نمایش عمدی اینکه دیگران بدون فردی خاص خوش میگذرانند. در چنین محیطی، طردشدن فقط در لحظه رخ نمیدهد؛ ممکن است ثبت، بازنشر و بارها دیده شود.هایت این سازوکارها را یکی از دلایل آسیبپذیری بیشتر دختران در برابر برخی شبکههای اجتماعی میداند. برخی پژوهشهای مورد استناد او نیز ارتباط میان استفاده از رسانههای اجتماعی و وضعیت نامطلوبتر سلامت روان را بهویژه در میان دختران گزارش کردهاند. پسران؛ عقبنشینی آرام از جهان واقعیدر روایت هایت، مسئله پسران بیشتر با جذابیت جهان مجازی و کاهش مشارکت در زندگی واقعی پیوند دارد.بازیهای دیجیتال، ویدئوهای پیدرپی و برخی محتواهای آنلاین، محیطی فراهم میکنند که در آن پسر میتواند بدون تحمل دشواری روابط حضوری، شکست اجتماعی یا مسئولیت واقعی، احساس پیشرفت، منزلت و تسلط به دست آورد.بازی دیجیتال ذاتاً مضر نیست و میتواند سرگرمکننده، اجتماعی یا مهارتآموز باشد. مشکل زمانی آغاز میشود که جای خواب، تحرک، دوستی حضوری، مسئولیت، تجربه طبیعت و مشارکت اجتماعی را بگیرد.در این وضعیت، پسر ممکن است نه با بحرانی آشکار، بلکه با عقبنشینی تدریجی مواجه شود: زمان بیشتری در اتاق، ارتباط کمتر با خانواده، کاهش ورزش، دوستیهای حضوری محدودتر و دشواری بیشتر در ورود به موقعیتهای واقعی.تفاوت جنسیتی، سرنوشت قطعی نیستدیدگاه هایت نباید به کلیشه تبدیل شود. همه دختران گرفتار مقایسه ظاهری نیستند و همه پسران نیز به بازی دیجیتال پناه نمیبرند. بسیاری از دختران بازی میکنند، بسیاری از پسران در شبکههای اجتماعی فعالاند و نوجوانان ممکن است از فضای آنلاین برای یادگیری، خلاقیت، حمایت و دوستی استفاده کنند.انجمن روانشناسی آمریکا نیز تأکید میکند که پیامد رسانههای اجتماعی به سن، ویژگیهای فردی، نوع محتوا، شیوه استفاده و زمینه خانوادگی و اجتماعی وابسته است. درباره شدت و رابطه علّی این آثار نیز اجماع کامل علمی وجود ندارد. منتقدان هایت میگویند بسیاری از یافتهها همبستگیاند و نمیتوان همه افزایش مشکلات روانی نوجوانان را به تلفن هوشمند نسبت داد. کاربرد در ورزش دانشآموزیورزش میتواند برای هر دو گروه، امکان بازگشت به جهان واقعی را فراهم کند: بدن، حرکت، دوستی حضوری، احساس شایستگی، تعلق و تجربه مشترک.برای دختران، محیط ورزشی باید از تحقیر بدنی، مقایسه ظاهری و طرد همسالان دور باشد. برای پسران نیز باید فضایی ایجاد کند که موفقیت فقط در جهان دیجیتال تجربه نشود و امکان مسئولیت، همکاری و دوستی واقعی فراهم شود.هدف، جنگ با فناوری یا تکرار کلیشههای جنسیتی نیست؛ هدف این است که هیچ کودکی زندگی بدنی، اجتماعی و واقعی خود را بهتدریج با حضور صرف در صفحه نمایش جایگزین نکند.مسئله اصلی این نیست که دختران و پسران چه اندازه آنلایناند؛ مسئله این است که جهان آنلاین، جای کدام تجربههای ضروری کودکی را گرفته است.
