تله‌ی قضاوتآگاهی‌بخشی اخلاقیقضاوت کردن ذاتا یک "نقص" نیست؛ بلکه یک سازوکار شناختی تکامل‌یافته است.…

من صندوقدار یک فروشگاهِ موادِ غذایی هستم.شیفتِ شب کار میکنماز ساعت ۱۰ شب تا ۶ صبحوقتی شبها کار میکنی، معمولاً آدمهای ثابتی را می بینی؛بی خوابها،کارگرهای شیفتِ شب، آدمهایی که کسی منتظرِ آنها نیست و عجله ای ندارند به خانه های شان برگردند!حدودِ دو ماه پیش، مردی ساعتِ ۲ بامداد به صندوقِ من مراجعه کرد و دقیقاً به یاد دارم که ۱۷ دلار و ۲۳ سِنت پول خریدش را با یک اسکناسِ ۲۰ دلاری پرداخت کرد.وقتی بقیه پول و رسیدش را به او دادم، یک دقیقه کامل به رسید خیره شد.بعد به من نگاه کرد و گفت: «میتونم یه چیزِ عجیب ازت بخوام؟»گفتم: «حتماً.»گفت: «میتونی چیزی روی این رسید بنویسی؟... هر چیزی.فقط چیزی که یک انسان برای یک انسان دیگر نوشته باشه.»گیج شده بودم.گفتم: «مثلاً چی؟»گفت: «هر چیزی؛ اسمت، وضعیتِ هوا، یه شکلکِ لبخند... فرقی نمیکنه. فقط به یک نشون نیاز دارم که بفهمم امروز یه نفر منو دیده!»این حرف را خیلی معمولی زد، به نظرم درخواستِ عجیبی نبود.یه خودکار برداشتم و روی رسیدش نوشتم:  امیدوارم شبِ خوبی داشته باشی!            مارکوسرسید را با دقت تا کرد و داخل کیفِ پولش گذاشت. گفت:«ممنونم. تو شش روزِ گذشته، تو تنها آدمی هستی که با من حرف زده !»بعد رفت...نمی توانستم از فکرِ آن اتفاق بیرون بیایم.شش روز بدونِ هیچ ارتباطِ انسانی و گفتگو با کسی؟!...چطور ممکن بود؟این ماجرا باعث شد به حال و احوالِ سایرِ مشتریان نیز بیشتر توجه کنم!زنی که حدودِ ساعتِ ۳ صبح می آید غذای گربه میخرد، هیچوقت حرف نمی زند.مردی که دور و برِ ساعتِ ۴ صبح قهوه و دونات میگیرد، همیشه هدفون در گوشش است.دخترِ نوجوانی که غذا برای یک نفر می خرد، همیشه نگاهش پایین است.همه اینجا هستیمهمان فروشگاه،همان ساعتها،اما هر کدام در خلوت و تنهاییِ خودمان!پس شروع کردم کاری انجام دادن؛نوشتنِ پیامهایِ کوچک روی رسیدها:- تو مهم هستی!- تو تنها نیستی- تو چقدر دوست داشتنی هستی- یک نفر هست که تو را ببیند- از دیدنت خوشحال شدم- امیدوارم فردا روزِ بهتری باشد- و ....و این کار را ادامه دادم.یک شب همان زنی که غذایِ گربه می خرید آمد، نزدیک به ساعت ۳ صبح بود. ...رسیدش را گرفت، خواند و سرش را بلند کرد. برای اولین بار بعد از چندین ماه، چشم در چشم شدیم.گفت: چه خوب که اینها را می نویسی؟سرم را تکان دادم.شروع کرد به گریه کردن!همانجا پشتِ صندوق.گفت:«دارم طلاق می گیرم. بعد از ۳۲ سال زندگیِ مشترک!  این یادداشت ها تنها حرف های مهربانانه ای هستند که در چند ماهِ گذشته شنیده ام! همه شان را نگه داشته ام. چهارده تا از آنها را رویِ یخچالم چسبانده امعکسی را در گوشی اش نشانم داد.یخچالش پر بود از رسیدهای فروشگاه، با دستخطِ من رویِ همه شان.گفت: تو داشتی با من حرف می زدی.من فقط نمی دانستم چطور جوابت را بدهم....نوشته های رو رسیدها باب گفتگو را بین مشتریان با من و گفتگوهای دو سه نفره بین خودشان با هم را باز کرد ....! مدیرِ فروشگاه متوجهِ قضایا شد و پرسید:چرا مشتریان ساعت ۲ و ۳ صبح اینجا دورِ هم جمع می شوند؟گفتم: تنها هستند. جایی میخواهند که بتوانند آنجا دورِ هم باشند.فکر کردم قرار است به دردسر بیفتم، اما مدیر کاری کرد که انتظارش را نداشتم.سه تا نیمکت جلویِ فروشگاه گذاشت و نوشت:نیمکت برای مشتریان شبانه! برای هر کسی که جایی برای نشستن میخواهد. آدمها ساعتِ ا، ۲، ۳ و ۴ صبح میآیند اینجا !وقتی خوابشان نمی برد، وقتی دیگر تحملِ تنهایی را ندارند .وقتی فقط نیاز دارند بدانند یک نفر آنها را می بیند. می نشینند،حرف میزنند،و کنارِ هم هستند.همه اش از جایی شروع شد که یک نفر خواست رویِ یک رسید، کلمه ای، جمله ای ، شکلکی چیزی برایش بنویسم که احساس کند تنها نیست!چون تنهایی یک احساسِ همه گیری است که خیلی ها با این مشکل مواجهند اما درباره اش حرف نمی زنند. ...من هنوز روی رسیدها می نویسمروی تک تک شان....هر بار جمله ای دلگرم کننده برای یک مشتری که برایِ فرار از تنهایی نیمه شب به بهانهء خرید به فروشگاه سر می زند.شاید برای دیده شدن ...شاید برای دو کلمه گفتگو با کارکنانِ فروشگاه یا تک و توک مشتریانی که آنها هم برای فرار از تنهایی در این موقعِ شب به فروشگاه پناه آورده اند!چون دیده شدن مهم است. چون وقتی احساس کنی کسی هست که با تو همدلی کند می تواند نجات بخش باشد ❤️           پیک دوستی تحلیل زمانهT.me/bishuoori

وحشت انگیزتر از هوش مصنوعی!این روزها و همه جا با خبرها، گفته‌ها و نوشته‌های بسیاری درباره هوش مصنوعی و نگرانی از آسیب‌های آن به انسانهای امروز و آینده روبرو می‌شویم که گاهی تن و بدن بزرگ و کوچک را می‌لرزانند. اما گونه‌های بدتر از هوش مصنوعی سده‌ها و شاید هزاره‌ها است که گریبان آدمی را گرفته و هنوز هم بدون چاره و درمان قطعی به انسانها آسیب می رسانند.- کم هوش مصنوعی: این پدیده بسیار خطرناک زمانی که پای سود یا سوء گیری مورد علاقه آن در میان باشد، در برابر حقیقت و واقعیت از خود نفهمی و مقاومت نشان داده و هر چه بیشتر تلاش کنید، علائم بیشتری از نفهمی از آن دیده می‌شود.- بی‌ هوش مصنوعی:این گونه نیز به اندازه کم هوش مصنوعی نسبت به تعصب و نفع شخصی حساس بوده با این تفاوت که هیچ واکنشی از خود نشان نداده و حقیقت و واقعیت را از بیخ و بن نمی‌بیند و نمی‌شنود.خوش گفته است مولانا که:چون صد هزار دُر در سمع و بصر تو داری،یک دامنی از آن دُر در کار کور و کر کن! ایرج نوروزی.T.me/bishuoori

دو کامیون زباله فقط از یک گوشه دریاچه ارومیه!T.me/bishuoori

چند وقت پیش، همراه خواهرزاده‌ام از پارس‌آباد به سمت اصلاندوز می‌رفتیم. «از جاده ای در همسایگی رود ارس ،میان دشت‌ سرسبز مغان» مردهایی را دیدیم که کنار جاده ایستاده بودند و برای ماشین‌های عبوری دست تکان می‌دادند.. و کمی جلوتر، چند خودرو کنار جاده پارک کرده…📭 ما در باغ پدرم _در شهر میاندوآب_ اجازه برداشت ۱۰۰ درصد میوه رو نداشتیم. سهمی بعنوان "پٍشری" (به ترکی، سهم پرنده و مراجعه کننده به باغ) می‌موند روی درخت ❤️T.me/bishuoori

به مناسبت زادروز انسانی بزرگ که محیط زیست ایران برایش اهمیتی بسیار داشت و اثرات خدماتش هنوز در ایران زمین وجود دارد.روایتی از زندگی اسکندر فیروز پدر زیست بوم ایران و درس هایی برای کنشگرانamordadnews.com/294919

من و تعصب!نکند همان آدم متعصب، خودِ من هستم؟متعصب‌ها حاضر نیستند حرف کسی را بشنوند.متعصب‌ها فکر می‌کنند همیشه حق با آن‌هاست.متعصب‌ها هر مدرکی را که با باورشان ناسازگار باشد، رد می‌کنند.متعصب‌ها مخالفانشان را نادان، فریب‌خورده یا بدذات می‌دانند.کمتر کسی پیدا می‌شود که این جملات را بپذیرد و باز هم از متعصب دفاع کند.اما پرسش مهم‌تر این است که از کجا مطمئن باشم همان آدم متعصبی که این‌قدر سرزنشش می‌کنم، خودِ من نیستم؟مشکل اصلی تعصب این است که معمولا صاحبِ آن، از وجودش خبر ندارد. بیشتر انسان‌ها سوگیری‌ها و تعصب‌های دیگران را آسان‌تر از تعصب‌های خودشان تشخیص می‌دهند.شاید ساده‌ترین آزمون این باشد که از خود بپرسیم: اگر فردا شواهد معتبر و قانع‌کننده‌ای برخلاف یکی از باورهای مهمم پیدا شود، آیا واقعا آماده‌ام نظرم را عوض کنم؟ یا پیشاپیش تصمیم گرفته‌ام که هر شاهد مخالفی را رد کنم؟شاید مرز میان "اعتقاد" و "تعصب" همین‌جا باشد که اعتقاد، با شواهد قوی‌تر اصلاح می‌شود اما تعصب، شواهد را وادار می‌کند با خودش سازگار شوند.و حالا پرسشی برای تأمل بیشتر شما دوستان؛ آخرین باری که به‌خاطر شواهد قانع‌کننده، یکی از باورهای مهم خود را تغییر دادید، چه زمانی بود؟منبعBaron, J. (2019). Actively Open-Minded Thinking.|جامعه‌ای بهتر بسازیم|