**برج طغرلواستاد سید محمد محیط طباطبایی ( زواره ای)مرحوم استاد سید محمد محیط طباطبایی، وصیت کرده…
انتشار: 2026/07/04 20:05 UTC
**برج طغرلواستاد سید محمد محیط طباطبایی ( زواره ای)مرحوم استاد سید محمد محیط طباطبایی، وصیت کرده بود جنازهاش را زیر پای برج طغرل دفن کنند. بر پایۀ این وصیت، در مرداد 1371، بدن بیجان او را در محوطۀ برج به خاک سپردند.از اینهمه عشق محیط طباطبایی به یک بنای آجری متروک، تعجب کردم؛ ولی وقتی چند مقاله و تحقیق دربارۀ این برج خواندم، تعجبم تبدیل به تحسین شد. استاد محیط طباطبایی، تاریخدان، نسخهشناس، ادبپژوه، فرهنگبان نستوه و مرد کتاب و دفتر و قلم تا دم آخر عمر گرامیاش بود. صدها مقاله در موضوعات تاریخی، نسخهشناسی و ادبی نوشته است که مطالعۀ برخی از آنها بیرون از حوصله و انگیزۀ محققان این روزگار است. سالها پیش در تلویزیون دیدم که یکی از فرزندان استاد مطهری، کاغذهایی را نشان میداد و میگفت: «پدرم همۀ برنامههای رادیویی استاد محیط طباطبایی را گوش و ضبط میکرد و بعد آنها را از نوار، روی کاغذ میآورد تا دوباره با دقت بیشتری بخواند.» مرحوم محیط، از سال 1337 خورشیدی، برنامهای را در رادیو اجرا میکرد که عنوان کلی آن «مرزهای دانش» بود. وی در این برنامه، که 450 قسمت داشت، دربارۀ ادب و فرهنگ و تاریخ... سخن میگفت.استاد محیط، مقالۀ بلندی هم دربارۀ برج طغرل دارد که یکی از بهترین تحقیقات دربارۀ این بنای خشتی - آجری بازمانده از دورۀ سلجوقی باشد. برج طغرل در شهر ری، روبهروی درب شرقی ابنبابویه است. تا الان چند بار مرمت شده است. آخرین بار در سال 1379، مرمت و برای آن محوطهسازی شد. برج طغرل از جهت اصالت، زیبایی و ظرافتهای بیمانندش، در شمار بهترین آثار برجایمانده از روزگاران قدیم است. معماری و استواری بنا کمنظیر است. از همه مهمتر، کارکرد زمانسنجی این بنا است. سازندگان دانشمند این برج، آن را طوری ساختهاند که تیغههای آجری و شیارهای روی آجرها در برابر نور خورشید، دقیقا کار عقربههای ساعت را میکنند. در واقع برج طغرل، یک ساعت آفتابی عظیم است که حتی دقیقهها و ثانیههای روز را معلوم میکرده است. دربارۀ معماری بنا و نازککاریهای هنرمندانهاش بر روی آجرهای پخته، تا کنون شاید بیش از 50 مقاله نوشتهاند؛ از جمله مقالۀ استاد محیط و مقالۀ آقای پرویز ورجاوند در دائرة المعارف تشیع. وقتی این دو مقاله را میخواندم، فهمیدم یک بنای آجری هم میتواند کاری با اهل دل بکند که شمس با مولانا کرد، یا وحی با انبیا یا دیدار عاشق با معشوق.استادرضابابایی 🥀پژوهشهایاصفهانشناسیt.me/ALI4asS
