توضیحات تکمیلی زیر در متن اصلی مقاله نیامده است و در پاورقی مقاله به آن اشاره شده است که می تواند ب…
انتشار: 2026/08/14 09:34 UTCدریافت: 2026/08/15 02:13 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 02:13 UTC
توضیحات تکمیلی زیر در متن اصلی مقاله نیامده است و در پاورقی مقاله به آن اشاره شده است که می تواند به شناخت و درک بهتر پیچیدگی های موجود در صادرات گاز روسیه به ایران کمک نماید. نکته اول: شرکت گازپروم روسیه دارای دپارتمانها و کمیتههای تخصصی برای مدیریت ریسکهای عملیاتی، مالی، اعتباری، حقوقی، زیستمحیطی و ژئوپلیتیکی است که مستقیماً به مدیریت شرکت گزارش میدهند. به نظر می رسد بخش ارزیابی ریسک گازپروم روسیه عبور خط لوله گاز صادراتی به ایران، مسیر جمهوری آذربایجان را بر مسیر گرجستان و ارمنستان ترجیح داده است. علاوه بر این که زیرساخت این خط لوله از دوره اتحاد جماهیر شوروی وجود دارد و البته نیاز به بازسازی در بخش هایی از آن است، منافع گازپروم روسیه ایجاب می کند که مسیر خط لوله گاز صادراتی به ایران از کشورهای مصرف کننده گاز در قفقاز جنوبی یعنی گرجستان و ارمنستان عبور نکند. این نکته از این جهت اهمیت دارد که تا دو دهه قبل، روسیه تامین کننده اصلی- بالای ۹۰ درصد- گاز هر دو کشور بود. اما پس از حمله نظامی روسیه به مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی گرجستان در آگوست ۲۰۰۸، صادرات گاز روسیه به گرجستان قطع شد و شرکت نفت دولتی سوکار جمهوری آذربایجان، در عمل جایگزین گازپروم روسیه در بازار گاز گرجستان شد. لذا ارمنستان تنها مقصد گاز صادراتی روسیه در قفقاز جنوبی است و لذا گازپروم روسیه با هدف حفظ انحصار خود در بازار گازی ارمنستان، با اعمال فشار توانست قطر خط لوله گاز صادراتی ایران به ارمنستان در سال ۲۰۰۹ را از حدود ۱۷۰۰ میلی متر به ۷۵۰ میلی متر کاهش دهد تا از افزایش حجم گاز صادراتی ایران به ارمنستان و همچنین گرجستان جلوگیری کند. لذا این منطق همچنان در رویکرد گاز پروم در قبال ارمنستان برقرار است و ۹۰ درصد گاز وارداتی ارمنستان از روسیه و کمتر از ۱۰ درصد از ایران تامین می شود. ضمن این که در شرایط کنونی روس ها به شدت نگران هستند در روند فاصله گرفتن روزافزون ارمنستان از روسیه، اتفاقی مشابه گرجستان در ارمنستان روی دهد و این کشور به سمت تنوع بخشی در منابع گاز وارداتی حرکت کند و با کاهش سهم گاز وارداتی از روسیه، بخش مهمی از گاز مورد نیاز را از کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان، ایران و حتی ترکمنستان تامین کند. نکته مهم این که گرجستان نیز درصدد کاهش وابستگی شدید – بالای ۹۰ درصد- به گاز وارداتی از جمهوری آذربایجان است. لذا در چنین شرایطی، از دیدگاه گازپروم روسیه انتقال گاز صادراتی به ایران از مسیر گرجستان و ارمنستان با ریسک بالایی همراه است و این احتمال می رود که با تغییر شرایط سیاسی و اقتصادی از جمله برطرف شدن ناترازی گاز در داخل ایران و افزایش ظرفیت تولید و صادرات، ایران بتواند از همین مسیر خط لوله، اقدام به صادرات گاز در حجم بالا به ارمنستان و گرجستان نماید. لذا گازپروم روسیه برای جلوگیری از چنین ریسکی، ترجیح می دهد که خط لوله گاز صادراتی به ایران از کشور تولیدکننده گاز در قفقاز جنوبی یعنی جمهوری آذربایجان عبور کند و به ایران برسد تا منافع بلندمدت این شرکت در قفقاز جنوبی با تهدید و ریسک مواجه نشود.
پستهای تلگرام — Central Asia and Caucasus
نکته دوم: صادرات بخشی از گاز وارداتی از روسیه به کشورهای همسایه از جمله عراق و پاکستان در روند سیاستگذاری این پروژه مهم انتقال انرژی بسیار مهم و شایان توجه است. اساساً استفاده ابزاری از عامل انرژی به عنوان اهرم فشار سیاسی یا اقتصادی در حوزه سی. آی. اس. بسیار معمول است و در سال های گذشته موارد متعددی از قطع گاز یا افزایش ناگهانی و چند برابری قیمت گاز صادراتی از سوی روسیه در قبال اوکراین، گرجستان و ارمنستان رخ داده است. مشابه همین روند نیز در صادرات گاز از ترکمنستان به ایران در دو دهه اخیر تجربه شده است که قطع گاز و افزایش ناگهانی و چند برابری قیمت گاز وارداتی به ویژه در زمستان های سرد سال های ۱۳۸۶ و ۱۳۹۰ شرایط سختی را برای استان های شمال شرقی و شمالی کشورمان رقم زد. لذا یکی از راهکارهای کاهش آسیبپذیری و ریسک های احتمالی سیاسی و اقتصادی در قراردادهای انرژی، حرکت از توافقهای صرفاً دوجانبه به سمت سازوکارهای سهجانبه یا چندجانبه است. در چنین چارچوبی، حضور یک یا چند طرف ثالث میتواند مانع از آن شود که کشور صادرکننده یا کشوری که خط لوله از آن عبور می کند، وابستگی طرف مقابل به یک منبع یا مسیر مشخص را به اهرم فشار اقتصادی یا سیاسی تبدیل کند. در واقع، تجربه بازارهای انرژی نیز نشان میدهد که تنوعبخشی به تأمینکنندگان، مسیرهای انتقال و سازوکارهای همکاری، از عناصر مهم افزایش تابآوری در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی است. لذا در رابطه با صادرات گاز روسیه به ایران از مسیر جمهوری آذربایجان نیز بهتر است همین گونه عمل شود و به طور مشخص آن طور که مدنظر طراحان و حامیان واردات گاز از روسیه در کشور نیز می باشد پس از برطرف شدن مشکل ناترازی در داخل، ضرورت دارد بخشی از گاز وارداتی از روسیه به سایر کشورهای همسایه از جمله عراق و پاکستان (متحد راهبردی و نزدیک جمهوری آذربایجان) صادر شود تا با شکل گیری یک شبکه چندجانبه انرژی، از هرگونه اهرم فشار احتمالی سیاسی یا اقتصادی از سوی روسیه و جمهوری آذربایجان در فرایند صادرات گاز به ایران جلوگیری شود.
از خطوط لوله شوروی تا کریدورهای انرژی اوراسیا: صادرات گاز روسیه به ایران از طریق جمهوری آذربایجاندکتر ولی کالجی، موسسه آسیای مرکزی و قفقاز، ایالات متحده آمریکا، ۵ آگوست ۲۰۲۶ همکاریهای انرژی میان ایران و روسیه به دوران اتحاد جماهیر شوروی بازمیگردد. در ژانویه ۱۹۶۶، ایران و اتحاد شوروی توافقنامهای در زمینه گاز طبیعی امضا کردند که بر اساس آن، ایران سالانه ۱۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از میدانهای گازی جنوب کشور به جمهوریهای قفقازی اتحاد شوروی صادر میکرد. این انتقال از طریق خط لولهای انجام میشد که به آستارا، واقع در مرز کنونی ایران و جمهوری آذربایجان، منتهی میشد. در مقابل، اتحاد شوروی متعهد شد کارخانه ذوبآهن اصفهان و کارخانه ماشینسازی اراک را احداث کند. این خط لوله در سال ۱۹۷۰ به بهرهبرداری رسید، اما صادرات گاز در سال ۱۹۸۰ و در پی وقوع انقلاب اسلامی و آغاز جنگ ایران و عراق متوقف شد. اگرچه این صادرات در سال ۱۹۸۹ برای مدت کوتاهی از سر گرفته شد، اما فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ به این چارچوب همکاری پایان داد. اکنون پس از هفت دهه، تهران و مسکو در حال نهایی کردن صادرات گاز از روسیه به ایران از مسیر جمهوری آذربایجان هستند؛ مسیری که یادآور صادرات گاز طبیعی ایران به اتحاد شوروی از طریق همین مسیر در نقطه صفر مرزی آستارا در دهه ۱۹۷۰ است. روسیه پیشنهاد کرده است صادرات اولیه حدود ۲ میلیارد مترمکعب در سال باشد که در مراحل بعدی میتواند تا ۵۵ میلیارد مترمکعب افزایش یابد. هرچند دیدگاههای متفاوتی در ایران درباره واردات گاز از روسیه وجود دارد. در حالی که حامیان این طرح معتقدند که این پروژه میتواند ناترازی و کمبود گاز در مناطق شمالی ایران در فصلهای سرد پاییز و زمستان را کاهش دهد، صادرات گاز به کشورهای همسایه را افزایش دهد و جایگاه ایران را بهعنوان یک هاب انرژی منطقهای تقویت کند. منتقدان، اما، روسیه را اصلیترین رقیب ایران در بازارهای منطقهای و جهانی گاز میدانند و معتقدند اگر مذاکرات ایران و ایالات متحده به کاهش تحریمها و گسترش صادرات انرژی ایران منجر شود، ممکن است روسیه پیش از آن بخش قابلتوجهی از بازارهای بالقوه صادراتی ایران را در اختیار گرفته باشد. ترجمه فارسی:khabaronline.ir/news/2259219/%D8%A7%D8%B2… انگلیسی: centralasiacaucasusinstitute.substack.com…
🎥 تعالی سازمانی، نتیجه تصمیمهای درست و سرمایهگذاری بر دانش، تجربه و سرمایه انسانی است.📣شهرداری منطقه ۱۹ با اجرای سه گام راهبردی شامل تجربهنگاری، تدوین کتاب تعالی ادارهها و اجرای آزمون رفتارشناسی DISC، مسیری هدفمند را برای ارتقای عملکرد، حفظ دانش سازمانی، استانداردسازی فرآیندها و توسعه سرمایه انسانی دنبال کرده است.📌این مسیر، تنها یک برنامه مدیریتی نیست؛ گامی به سوی سازمانی یادگیرنده، هوشمند و کارآمدتر است که آینده خدمترسانی را بر پایه دانش و توانمندی کارکنان بنا میکند.#روابط_عمومی_شهرداری_منطقه_۱۹ #منطقه_نوزده_تهران#دروازه_ملی_و_بین_المللی_پایتختلینک پرتال:پرتال منطقهشبکههای اجتماعی:اینستاگرام | ایتا | بله | تلگرام | آپارات
#اختصاصی❗فشار کنترلشده؛ راهبرد روسیه پس از انتخابات ارمنستان🖊️ ولی کالجی ، عضو شورای علمی موسسه ایراسنیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در تاریخ ۶ ژوئیه نخستین سفر خود به روسیه را پس از برگزاری انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن این کشور انجام داد. وی علاوه بر حضور در نشست عمومی نمایشگاه بینالمللی صنعتی «اینوپروم-۲۰۲۶» در شهر یکاترینبورگ، با میخائیل میشوستین، نخستوزیر روسیه، نیز دیدار و گفتوگو کرد. این سفر در شرایطی انجام شد که مقامهای ارشد روسیه، از جمله ولادیمیر پوتین رئیسجمهور، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه، دمیتری پسکوف سخنگوی کرملین و ماریا زاخارووا سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، تاکنون پیروزی حزب حاکم «قرارداد مدنی» به رهبری پاشینیان در انتخابات پارلمانی را تبریک نگفتهاند. نارضایتی روسیه بسیار فراتر از سکوت و خودداری آن از تبریک گفتن به پاشینیان است. ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید@IRAS_INSTITUTE
