🖇واکاوی زبان‌شناختی تعبیر #فطیر_مسکه🌹منطقه سربلند و هنرمند سرولایت 🌹🌾فطیر مسکه غذایی لذیذ و مقوی اس…

🖇واکاوی زبان‌شناختی تعبیر #فطیر_مسکه🌹منطقه سربلند و هنرمند سرولایت 🌹🌾فطیر مسکه غذایی لذیذ و مقوی است که از ترکیب فطیر و شکر با کره محلی (مسکه) در میان عشایر خراسان، از ترکان منطقه سرولایت خراسان رضوی گرفته تا عشایر کرمانج و تات و ترکمن و بلوچ خراسان شمالی تهیه می‌شود و این مطلوبیت غذایی باعث شده است که هر قوم تلاش کند آن را به نفع خود مصادره کرده و حتی به نام خود ثبت جهانی نماید.🌾#فطیر کلمه‌ای است عربی، در زبان عربی به هر چیزی که زودتر از موعد رسانیده شود فطیر اطلاق می‌شود. به همین دلیل فارسی‌زبانان این واژه را از زبان عربی برای نان فطیر وام گرفته‌اند. زیرا این نان بدون خمیر مایه و زودتر از موعد برآمدن و رسیدن، پخت می‌گردد.🌾فطیر معمولاً با اندکی روغن پخت می‌شود که تقریباً در همه نواحی ایران به شکلهای گوناگون تهیه می‌شود و اختصاص به هیچ قوم و منطقه خاصی ندارد.اما در منطقه سرولایت، باآرد گندم دیمه،،،، خمیر فطیر را با کره گوسفند، به نام «مسکه» آغشته می‌کنند و 🌹مادران و بانوان زحمتکش،،،،🌹 هنرمند 🔶منطقه سرولایت در تنور گلی قدیمی پخت میکنند،،،،،که به آن 🌾«فطیر مسکه»🌾 می‌گویند. مسکه در فارسی به معنای روغنی است که تازه از ماست گرفته شده باشد. البته این روغن حیوانی در همه نواحی ایران که با دام سر و کار دارند مورد استفاده قرار می‌گیرد و معمولاً آن را کره می‌نامند.اما لفظ #مسکه در میان فارسی‌زبانان، علاوه بر خراسان در میان مردم کرمان و سیرجان و زردشتیان یزد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این واژه در فرهنگ عامه فارسی زبانان حیدرآباد هندوستان نیز تداول دارد.🖋️دهخدا در لغتنامه ضمن اشاره به معنای مسکه می‌گوید این کلمه در تداول خراسان #مسگه گفته می‌شود، کلمه مذکور در فرهنگ بهدینان، فرهنگ رشیدی، فرهنگ نظام، لغت فرس اسدی، ناظم الاطبا و مخزن الادویه، منتهی الادب، مهذب الاسماء، کتاب البلغه تألیف یعقوب کردی نیشابوری، ترجمه تاریخ یمینی و ترجمه طبری بلعمی به همین معنا آمده است. این لفظ فارسی است و در فرهنگ نظام نیز آمده است که لفظ مسکه در زبان پهلوی به صورت مَسخَه بوده و اساساً ریشه در زبان سامی دارد.در فرهنگهای معتبر ترکی قدیمی نیز سرنخ‌هایی از این واژه دیده می‌شود. مثلاً در فرهنگ #سنگلاخ تالیف #میرزامهدی_خان_استرآبادی، برای روغن تازه و ناگداخته معادل مَسکَمَه ذکر شده است؛ اما در فرهنگ‌های ترکی خراسانی و جغتایی و استانبولی به صورت مَسکَه مضبوط است.ترکمن‌های منطقه #جرگلان و استان گلستان هم این واژه را مَسگَه تلفظ می‌کنند که در فرهنگ راسخ از آن به عنوان واژه ترکمنی برایش یک مدخل واژگانی در نظر گرفته شده است. البته ترک‌های آذربایجان مانند سایر اقوام ایرانی به جای کلمه مسکه از وام واژه فارسی #کره استفاده می‌کنند و ترک‌های نواحی دیگر #تره_یاغی می‌گویند.در فرهنگ کردی هژیر و فرهنگ کردی گولی و فرهنگ کردی هژار، برای مفهوم روغن تازه و ذوب نشده معادل «نیوِشک» ضبط شده است که در برخی مناطق کردنشین غرب کشور به کار می‌رود.در زبان کردی کرمانشاهی که از قضا روغن حیوانی آن مشهور است، روغن تازه استخراج شده از ماست را «کره» می‌گویند.فرهنگ کردی کاوه، فرهنگ فارسی کردی نوار و فرهنگ فارسی کردی گوفند زنار، واژه مسکه را یک مدخل فارسی قلمداد کرده‌اند.🖋️اولی برای این واژه معادل کردی «رونی کره» دومی «چه وری» (صورت مقلوب و تغییر آوایی یافته چربی) و سومی معادل کردی «کره» آورده است.با یک تحقیق میدانی می‌توان دریافت که در هیچ یک از گویشهای کردی از لفظ مسکه استفاده نمی‌شود.از نظر زبانشناسی هم واژه مَسکه اساساً با ساختار واژگانی #زبان_کردی سازگاری ندارد.چنانکه مستنداً گفته شد، آمد واژه مذکور فقط در میان اقوام ترک و فارس کشورمان از گذشته تاکنون بصورت شفاهی و مکتوب به معنای روغن تازه کاربرد داشته است.اما فطیر مسکه سرولایت با آن شیوه و شکل خاص خود که در پخت و تزئین دارد و تقریباً در تمام نواحی خراسان بزرگ در میان عشایر و اقوام گوناگون آن اعم از ترک و #کرمانج و فارس و تات و بلوچ و ترکمن رواج دارد یا باید از سوی ترکها و ترکمن‌ها در این منطقه باب شده باشد و یا اقوام تات و فارس، چون در ادبیات مکتوب و فرهنگ دیرین آنها واژه مسکه وجود داشته است. در این روزهای پایانی سرشیر گوسفندی مادر خانوم و بانوان بخش سرولایت هم جدا از مشغله کاری در حال تدارکات فتیر مسکه سرولایتی با برداشت آرد دیمه میباشند برا (آقاداماد و عروس خانم های)سرولایت که کلیپ زندگی ساده سرولایتی 📲در کانال خبری چکنه وسرولایت در روزهای آتی به اشتراک گذاری خواهد شد....تا بشود بله گرفت!!😊🌹😉واکاوی ✍یاشار طیبی @chakanehir