داشتم اپیزود جدید از پادکست Hard Fork را گوش میدادم. (پادکست نيويورک تایمز دربارهٔ آخرین تحولاتِ د…
انتشار: 2026/07/27 10:37 UTC
داشتم اپیزود جدید از پادکست Hard Fork را گوش میدادم. (پادکست نيويورک تایمز دربارهٔ آخرین تحولاتِ دنیای فنآوری). موضوع این قسمت Kimi K3 بود، مدلِ هوشوارهٔ جدید چینی. در طول پادکست با شنیدنِ صحبتهای دو میزبان، با خودم فکر میکردم لحنِ تحقیرآمیزِ مجریها نسبت به هوشِ مصنوعیِ چین واقعاً تهوعآور شده. روایتِ همیشگیشان این است: چینیها کپی میکنند، میدزدند، از مدلهای آمریکایی کپیبرداری میکنند. ماههاست این روایت تکرار میشود.اما طنزِ ماجرا اینجاست: نیویورک تایمز، همان رسانهای که این پادکست را منتشر میکند، الان شکایتی در دادگاهِ فدرال دارد. این روزنامه از OpenAI شکایت کرده که محتوای تحت کپیرایت را در مقیاسِ صنعتی دزدیدهاند تا مدلهایشان را آموزش دهند. بدونِ رضایت، بدونِ جبران، بدونِ ارجاع.بعد همینها به مدلهای چینی میخندند که «کپی» میکنند؟اما یک نکتهٔ عمیقتر را معمولاً نادیده میگیرند: آزمایشگاههای چینی اکثراً به متنباز بودن باور دارند. DeepSeek، Qwen، Kimi. مدلها منتشر میشوند، دانش میچرخد. آزمایشگاههای آمریکایی اما دادهٔ عمومی را دزدیدهاند، در مدلهای اختصاصی قفل کردهاند، و حالا دسترسیاش را به همان آدمهایی که محتوایشان را گرفتهاند میفروشند.این دو رویکرد تصادفی نیست، بلکه آینهٔ تمامنمای ساختارِ سیاسی و فرهنگیِ دو کشور است. سرمایهداری منابعِ عمومی را میگیرد، محصور میکند، و میفروشد. سوسیالیسم، یا دستکم نسخهٔ چینی آن که به متنبازِ دولتی باور دارد، گردشِ آزادِ دانش را انتخاب میکند. هرکدام منطقِ خودش را دارد. شما لازم نیست هیچکدام را دوست داشته باشید. ولی باید دربارهٔ هر دو صادق باشید.شما نمیتوانید در دادگاه استدلال کنید که OpenAI دسترنجتان را دزدیده، و بعد به آزمایشگاههای چینی بخندید که به علمِ متنباز و دانشِ مشترک باور دارند. پشتِ «کپیبرداریِ» چینیها یک سبک زندگی است که به ارزشِ اشتراکی باور دارد و خودش هم دسترنجش را در اختیار دیگران قرار میدهد (با مدلهای متنباز). اما پشتِ «کپیبرداری» یا به ادعای نیویورک تایمز «دزدیِ» Open Ai و دیگران، ارزشهای عادیِ سرمایهداری قرار دارد. ارزشهایی که به قول فعالانِ Silicon Valley هرچه کوسهتر و دَرندهتر باشی، بَرندهتر خواهی بود. انتخابِ نيويورک تایمز کدام است؟ /روحالله شهسوار

