*◈﴿پیامبر خدا ﷺ در همهجا حاضر و ناظر نیستند - ۶ -﴾◈**برای گواهیدادن در روز قیامت، حاضر و ناظر بود…
انتشار: 2026/07/15 10:12 UTC
*◈﴿پیامبر خدا ﷺ در همهجا حاضر و ناظر نیستند - ۶ -﴾◈**برای گواهیدادن در روز قیامت، حاضر و ناظر بودن اُمتی یا پیامبر لازم نیست:*در ادامه سه آیه ذکر میشود. بر اساس تفسیر عبداللہ بن عباس، در هر سه آیه کلمۀ «شاهدًا» به این معناست که پیامبر خدا ﷺ در روز قیامت گواهی خواهند داد که رسالت را به اُمت خود رساندهاند. همچنین دربارۀ اُمتهای دیگر نیز گواهی خواهند داد که پیامبران شان رسالت را به آنان رساندهاند. بنابراین معنای «شاهدًا» گواهی دادن است، نه حاضر و ناظر بودن.این اشکال که برای گواهی دادن، لازم است که احوال امت را دید تا بتوان بر اساس مشاهده گواهی داد، از این رو آنحضرت از همه احوال امت باخبر هستند، درست نیست. بلکه درست این است که قرآن خبر داده است که همۀ پیغامبران رسالت را به امتهای خود رسانیدهاند. رسول اکرم ﷺ نیز با اعتماد بر همین خبر الهی گواهی خواهند داد.همچنین پیامبر اکرم ﷺ به اُمت خود خبر دادهاند که همۀ پیغامبران رسالت را به امتهای خویش رسانیدهاند؛ و اُمت محمدی نیز بر همین گفتۀ پیغمبر خویش اعتماد نموده گواهی خواهند داد که همۀ پیغامبران رسالت الهی را به امتهای خود رساندهاند. پس در این مسئله نه حاضر و ناظر بودن پیامبر اکرم ﷺ لازم است و نه حاضر و ناظر بودن اُمتیان. حدیث آن چنین است:۷ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللہِ ﷺ: يَجِيءُ النَّبِيُّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَعَهُ الرَّجُلُ، وَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الرَّجُلاَنِ، وَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الثَّلاَثَةُ وَأَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ وَأَقَلُّ، فَيُقَالُ لَهُ هَلْ بَلَّغْتَ قَوْمَكَ فَيَقُولُ نَعَمْ. فَيُدْعَى قَوْمُهُ فَيُقَالُ هَلْ بَلَّغَكُمْ فَيَقُولُونَ لاَ. فَيُقَالُ مَنْ شَهِدَ لَكَ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ وَأُمَّتُهُ. فَتُدْعَى أُمَّةُ مُحَمَّدٍ فَيُقَالُ هَلْ بَلَّغَ هَذَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ. فَيُقَالُ وَمَا عِلْمُكُمْ بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ أَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا بِذَلِكَ أَنَّ الرُّسُلَ قَدْ بَلَّغُوا فَصَدَّقْنَاهُ. قَالَ: فَذَلِكُمْ قَوْلُهُ تَعَالَى: {وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا}.ترجمه: پیامبر خدا ﷺ فرمودند: در روز قیامت بعضی پیامبران میآیند در حالی که تنها یک نفر همراه آنان است، بعضی با دو نفر، بعضی با سه نفر یا بیشتر و یا کمتر از آن. سپس از آن پیامبر پرسیده میشود: آیا پیام را به قوم خود رساندی؟ او میگوید: بلی. سپس قوم او فراخوانده میشوند و از آنان پرسیده میشود: آیا پیامبرتان پیام را به شما رساند؟ آنان میگویند: نه. سپس از آن پیامبر پرسیده میشود: گواه تو کیست؟ او میگوید: محمد ﷺ و اُمت او. آنگاه اُمت محمد ﷺ فراخوانده میشود و از آنان پرسیده میشود: آیا این پیامبر پیام را رسانده است؟ آنان میگویند: بلی. سپس گفته میشود: شما از کجا میدانید؟ آنان میگویند: پیامبر ما به ما خبر داده است که همۀ پیامبران پیام الهی را به اُمتهای خود رساندهاند و ما سخن او را تصدیق کردهایم. سپس پیامبر خدا ﷺ برای تأیید این مطلب این آیه را تلاوت کردند: وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا، و همچنین شما را اُمتی میانه قرار دادیم تا بر مردم گواه باشید و رسول ﷺ بر شما گواه باشد. ¹در این حدیث بیان شده است که اُمت محمدی بر اساس خبری که پیامبر شان ﷺ دادهاند گواهی خواهند داد. بنابراین برای این گواهی دادن، حاضر و ناظر بودن لازم نیست. این توضیح را با دقت کامل ملاحظه کنید. در این حدیث نیز تمام جزئیات گواهی دادن آمده است:۸ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللہِ ﷺ: يُجَاءُ بِنُوحٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ لَهُ هَلْ بَلَّغْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ يَا رَبِّ. فَتُسْأَلُ أُمَّتُهُ هَلْ بَلَّغَكُمْ فَيَقُولُونَ مَا جَاءَنَا مِنْ نَذِيرٍ. فَيَقُولُ مَنْ شُهُودُكَ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ وَأُمَّتُهُ. فَيُجَاءُ بِكُمْ فَتَشْهَدُونَ. ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللہِ ﷺ: {وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا}.ترجمه: پیامبر خدا ﷺ فرمودند: در روز قیامت نوح علیهالسلام و امت او آورده میشوند. از نوح علیهالسلام پرسیده میشود: آیا پیام الهی را به امت خود رساندی؟ او میگوید: بلی، ای پروردگار. سپس از امت او پرسیده میشود: آیا پیام به شما رسانده شد؟ آنان میگویند: هیچ نبیای نزد ما نیامد. پس به نوح علیهالسلام گفته میشود: گواهان تو چه کسانی هستند؟ او میگوید: محمد ﷺ و امت او. پس شما آورده میشوید و گواهی میدهید.سپس پیامبر خدا ﷺ این آیه را تلاوت کردند: «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا…». ²