*◈﴿پیامبر خدا ﷺ در همهجا حاضر و ناظر نیستند - ۷ -﴾◈**بعضی افراد از این آیات، عقیدهٔ «حاضر و ناظر»…
انتشار: 2026/07/16 17:20 UTC
*◈﴿پیامبر خدا ﷺ در همهجا حاضر و ناظر نیستند - ۷ -﴾◈**بعضی افراد از این آیات، عقیدهٔ «حاضر و ناظر» بودن را ثابت کردهاند:*بعضی افراد از این آیات؛ حاضر و ناظر بودن را ثابت گرفتهاند و چنین استدلال کردهاند که گواهی دادن تنها زمانی ممکن است که انسان خود واقعه را ببیند. از آنجا که پیامبر خدا ﷺ دربارهٔ پیغامبران پیشین گواهی خواهد داد، پس به نظر آنان پیامبر خدا ﷺ حاضر و ناظر است. برخی نیز کلمهٔ «شاهدًا» را به معنای «حاضر» ترجمه کردهاند. آیه چنین است:۲۳ - إِنَّا أَرْسَلْنَا إِلَيْكُمْ رَسُولًا شَاهِدًا عَلَيْكُمْ كَمَا أَرْسَلْنَا إِلَى فِرْعَوْنَ رَسُولًا. (المزمل: ۲۳)ترجمه: ای تکذیبکنندگان! یقین بدانید ما به سوی شما رسولی فرستادیم که بر شما گواه باشد، همانگونه که به سوی فرعون نیز رسولی فرستادیم.در اینجا «شاهدًا» به معنای گواهی دادن بر رساندن رسالت است. در تفسیر ابن عباس چنین آمده است: (شاهدًا علیکم) بالبلاغ. از کلمۀ تفسیری «بالبلاغ» روشن میشود که معنای «شاهدًا» گواهی دادن بر رساندن پیام است؛ زیرا حضرت موسی علیه السلام که به سوی فرعون فرستاده شد نیز برای رساندن رسالت فرستاده شده بود.۲۴- يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا وَدَاعِيًا إِلَى اللہِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا. (الأحزاب: ۴۵)ترجمه: ای پیامبر! ما تو را فرستادیم در حالی که گواه، بشارتدهنده و بیمدهندهای، و دعوتکننده به سوی خدا به فرمان او، و چراغی روشنگر هستی.در اینجا نیز «شاهدًا» به معنای گواهی دادن بر رساندن رسالت است. در تفسیر ابن عباس آمده است: (شاهدًا) عَلَی أُمَّتِكَ بِالْبَلَاغِ. از عبارت «عَلَی أُمَّتِكَ بِالْبَلَاغِ» معلوم میشود که «شاهدًا» به معنای گواهی دادن بر رساندن پیام است. در ادامهٔ آیه نیز آمده است: (داعیا إلى اللہ بإذنه)، یعنی دعوتکننده به سوی خدا است، که خود نشان میدهد مقصود رساندن رسالت است، نه «حاضر و ناظر» بودن.۲۵ - إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا (الفتح: ۸)ترجمه: ای پیامبر! ما تو را به عنوان گواه، بشارتدهنده و بیمدهنده فرستادیم.در اینجا نیز در تفسیر ابن عباس واژهٔ «شاهدًا» با «بالبلاغ» تفسیر شده است: (شاهدًا) علی أمتک بالبلاغ.از عبارت «عَلَی أُمَّتِكَ بِالْبَلَاغِ» روشن میشود که معنای «شاهدًا» گواهی دادن بر رساندن پیام الهی است، به معنای حاضر و ناظر بودن نیست.از هر اُمت گواهی آورده خواهد شد، پس در این صورت تمام امت را حاضر و ناظر باید دانست.اگر از کلمۀ «شهید» حاضر و ناظر بودن پیامبر اکرم ﷺ ثابت دانسته شود، در آن صورت چون در روز قیامت هر فرد از این امت نیز بر ملتهای دیگر گواهی دهد؛ لازم میآید که هر فرد این امت نیز باید حاضر و ناظر باشد، زیرا در آیه آمده است که این امت بر مردم گواه خواهد بود. ازاینرو، استدلال به کلمۀ «شهید» برای اثبات حاضر و ناظر بودن پیامبر ﷺ استدلال صحیح به شمار نمیآید. شما نیز در این مطلب با دقت و تأمل بیندیشید.آیات مربوطه چنین است:۲۶ - وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا (البقرة: ۱۴۳)ترجمه: و ای مسلمانان! همانگونه شما را امتی میانه قرار دادیم تا بر مردم گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد.۲۷ - وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلَاءِ (النحل: ۸۹)ترجمه: و آن روز را به یاد آور که در هر امتی گواهی از خود شان برمیانگیزیم، و ای پیامبر! تو را نیز بر اینان گواه میآوریم.۲۸ - فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا (النساء: ۴۱)ترجمه: پس حال آنان چگونه خواهد بود هنگامی که از هر امتی گواهی بیاوریم و تو را بر اینان گواه قرار دهیم؟۲۹ - لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ (الحج: ۷۸)ترجمه: تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید.۳۰ - وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا (النحل: ۸۴)ترجمه: و آن روزی را به یاد آورید که از هر امتی گواهی برمیانگیزیم.۳۱ - وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا فَقُلْنَا هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ (القصص: ۷۵)ترجمه: و از هر امتی گواهی برمیگیریم و میگوئیم: دلیل خود را بیاورید.در این شش آیه آمده است که از هر امت یک گواه آورده میشود. پس اگر این گواه بودن به معنای حاضر و ناظر بودن گرفته شود، لازم میآید که همه آن افراد امتی نیز حاضر و ناظر باشند، فقط پیامبر حاضر و ناظر نخواهد ماند. بنابراین باید در معنای آیات با دقت و تأمل اندیشید.