احادیث نبوی ( ۵ )ترک شک و روی آوردن به یقینعَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِيطَ…
انتشار: 2026/07/29 12:53 UTC
احادیث نبوی ( ۵ )ترک شک و روی آوردن به یقینعَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِيطَالِبٍ رض قَالَ: حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ:« دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ؛ فَإِنَّ الصِّدْقَ طُمَأْنِينَةٌ، وَإِنَّ الْكَذِبَ رِيبَةٌ »📚 سنن ترمذی، حدیث ۲۵۱۸ ، سنن نسائی، حدیث ۵۷۱۱ . حدیث صحیحاز حسن بن علی رض روایت است که فرمود:از رسول خدا ﷺ این سخن را بخاطر سپردهام:« آنچه تو را به شک میاندازد رها کن و به سراغ چیزی برو که تو را به شک نمیاندازد؛ زیرا راستی آرامش میآورد و دروغ ، شک و اضطراب.»اهمیت حدیثاین حدیث یکی از بزرگترین قواعد اخلاقی و فقهی اسلام است. پیامبر ﷺ به مسلمان میآموزد که در زندگی، بویژه در مسائل دینی و مالی، هرگاه میان راهی مطمئن و راهی مشکوک قرار گرفت ، راه مطمئن را انتخاب کند.این روش ، انسان را از بسیاری از گناهان، لغزشها و پشیمانیها حفظ میکند.شرح حدیث« دَعْ مَا يَرِيبُكَ » یعنی هر کاری که در دل تو نگرانی ، تردید یا احساس نادرستی ایجاد میکند ، رها کن؛ البته مقصود شک و تردید متعارف و عقلایی است ، نه وسواس و شکهای بیاساس.« إِلَى مَا لَا يَرِيبُكَ » یعنی به کاری روی آور که وجدانت آرام است و مطابق با شرع و حق است.درسها و نکات مهم۱. اسلام ، دین آرامش قلب استیکی از نشانههای راه درست ، آرامش قلب مؤمن است؛ اما گناه و دروغ ، اضطراب و نگرانی بدنبال میآورد.۲. راستی ، سرچشمه اطمینان استپیامبر ﷺ فرمودند: « فَإِنَّ الصِّدْقَ طُمَأْنِينَةٌ»راستگویی فقط یک فضیلت اخلاقی نیست ، بلکه باعث آرامش روح، اعتماد مردم و برکت زندگی میشود. خداوند میفرماید: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ﴾ « ای کسانیکه ایمان آوردهاید! از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید.» (سوره توبه، آیه ۱۱۹)۳. دروغ ، اضطراب و بیاعتمادی میآورددروغگو همیشه نگران است که حقیقت آشکار شود، بهمین دلیل آرامش واقعی ندارد.پیامبر ﷺ در حدیث دیگری فرمودند: « عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ؛ فَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ »« بر شما باد راستگویی؛ زیرا راستگویی به نیکی راهنمایی میکند و نیکی به بهشت میرساند »📚 بخاری (۶۰۹۴) مسلم (۲۶۰۷)۴. پرهیز از امور شبههناکاگر انسان در حلال یا حرام بودن کاری تردید جدی دارد و پاسخ روشنی ندارد ، بهتر است تا روشن شدن حکم ، از آن دوری کند. این اصل ، انسان را از افتادن در حرام حفظ میکند.۵. این حدیث در معاملات بسیار کاربرد دارداگر معاملهای مشکوک ، قرارداد مبهم یا مالی با منشأ نامعلوم باشد ، مؤمن عجله نمیکند ؛ بلکه تحقیق میکند و اگر اطمینان حاصل نشد ، آن را ترک میکند.۶. مراقبت از قلبقلب مؤمن مانند آیینه است؛ هرچه پاکتر باشد، نسبت به گناه حساستر میشود. اگر انجام کاری دل را ناآرام میکند ، سزاوار است انسان در آن تأمل کند.۷. این حدیث درمان بسیاری از مشکلات امروز استدر زمان گسترش شایعات ، اخبار نادرست و فضای مجازی ، این حدیث به ما میآموزد:هر خبری را بدون تحقیق منتشر نکنیم.هر سخنی را بدون دلیل نپذیریم.هر راه سودآوری را ، اگر شبههناک است ، انتخاب نکنیم.آیه مربوطهخداوند متعال میفرماید: ﴿وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ﴾ « از چیزی که به آن علم نداری پیروی مکن.» ( اسراء، آیه ۳۶)سخنان علماامام نووی رح میفرماید: « این حدیث، اصلی بزرگ در ترک شبهات و انتخاب راهی است که انسان به درستی آن اطمینان دارد »ابن رجب حنبلی رح میگوید: « هر کس امور مشکوک را ترک کند ، دین و آبروی خود را حفظ کرده است.»چگونه به این حدیث عمل کنیم؟✅ همیشه راستگو باشیم، حتی اگر به ظاهر به زیان ما باشد.✅ از معاملهها و درآمدهای شبههناک دوری کنیم.✅ پیش از نقل هر خبر، از صحت آن مطمئن شویم.✅ اگر درباره کاری تردید جدی داریم، از اهل علم سؤال کنیم.✅ وجدان و قلب خود را با گناه تیره نکنیم تا حساسیت آن نسبت به حق باقی بماند.محاسبه نفساز خود بپرسیم:آیا درآمد من کاملاً حلال و روشن است؟آیا تاکنون خبری را بدون تحقیق منتشر کردهام؟آیا برای رسیدن به منفعت، گاهی از راستگویی فاصله گرفتهام؟آیا وقتی دلم از کاری ناآرام میشود ، آن را رها میکنم یا به آن ادامه میدهم؟خلاصه حدیثمؤمن با ایمان ، راه روشن و مطمئن را بر راه مشکوک ترجیح میدهد. راستی ، آرامش قلب و اعتماد مردم را به همراه دارد؛ اما دروغ و شبهه ، اضطراب ، بیاعتمادی و پشیمانی به بار میآورد.🌹 پیام کوتاه اگر کاری دل مؤمن را ناآرام میکند و شبههای جدی در آن وجود دارد، بهترین راه آن است که آن را برای رضای خدا رها کند. هر کس چیزی را برای خدا ترک کند ، خداوند بهتر از آن را به او عطا خواهد کرد.