💢گاوخونی تشنه؛ زهکشهایی که همچنان آب میبلعند🖋مهرناز شهباز 🔺با وجود توقف فعالیت معدن پتاس در حوضه…
انتشار: 2026/08/02 13:52 UTCدریافت: 2026/08/03 20:07 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/03 20:07 UTC
💢گاوخونی تشنه؛ زهکشهایی که همچنان آب میبلعند🖋مهرناز شهباز 🔺با وجود توقف فعالیت معدن پتاس در حوضه آبریز تالاب گاوخونی، زهکشهای ایجاد شده در محدوده این معدن با گذشت بیش از یک سال، همچنان محل تبخیر آب هستند؛ موضوعی که کارشناسان نسبت به پیامدهای آن بر وضعیت بحرانی تالاب تشنه هشدار میدهند و معتقدند در شرایط کنونی، حفظ هر میزان آب ورودی به گاوخونی برای پایداری این زیستبوم اهمیت دارد.بررسیها نشان میدهد زهکشهای ایجاد شده در محدوده معدن پتاس در حوزه آبریز تالاب گاوخونی با طول تقریبی ۲ کیلومتر، عرض حدود پنج متر و عمق یک تا ۲متر، بیش از یک سال است که محل تبخیر تدریجی آبی است که میتواند در افزایش رطوبت تالاب گاوخونی موثر باشد.سال گذشته، فعالیت یک معدن پتاس بدنبال ابراز نگرانی کنشگران محیط زیست اصفهان نسبت به تبعات فعالیت این معدن در محدوده حوضه آبریز تالاب گاوخونی با استفاده از روش تبخیری که منجر به برداشت بخشی از آبهای زیرزمینی میشد و همچنین به دلیل نبود مطالعات جامع زیستمحیطی و هیدرولوژیکی و نامشخص بودن اثرات آن بر حیات تالاب متوقف شد.با توقف فعالیت این معدن مقرر شده بود بهرهبردار مستندات و مطالعات کامل هیدرولوژی را به دستگاههای ذیربط ارائه دهد اما در حالی که بازه زمانی برای انجام این مطالعات تعیین نشده، با گذشت یک سال از توقف معدن، کانالهای زهکش برقرار و سطح آب در یک محدوده تحت تنش، در معرض تبخیر قرار دارد.کارشناسان میگویند این زهکشها در مسیر جریان آبهای زیرزمینی قرار دارند که به سمت تالاب گاوخونی حرکت میکنند و ادامه روند تبخیر، بخشی از منابع آبی مورد نیاز تالاب را پیش از رسیدن به تالاب از بین میبرد.به اعتقاد متخصصان در شرایطی که تالاب گاوخونی با خشکی گسترده روبهرو است، حفظ هر قطره آب ورودی اهمیت دارد زیرا رطوبت موجود در بستر تالاب نقش مهمی در افزایش پایداری و تابآوری این اکوسیستم ایفا میکند.کارشناسان همچنین تأکید دارند بخش قابل توجهی از پهنه تالاب دارای آبهای لبشور و شور است و همین رطوبت مانع از برخاستن ذرات خاک و رسوبات آلوده به فلزات سنگین میشود.از این رو، از بین رفتن این رطوبت میتواند زمینه تشدید کانونهای گرد و غبار و انتشار آلایندهها را در شعاعی چند صد کیلومتری فراهم کند.گفته میشود بر اساس نقشههای توپوگرافی و مطالعات مربوط به جریان آبهای زیرزمینی، رگههای آبی این منطقه همانند شبکهای به سمت تالاب گاوخونی امتداد دارند و کارشناسان معتقدند زهکشهای معدن در مسیر همین جریانها قرار گرفتهاند.کارشناسان همچنین با اشاره به ارتباط هیدرولوژیک آبهای زیرزمینی منطقه، توضیح میدهند که سفرههای آب زیرزمینی در محدوده تالاب رفتاری مشابه یک اسفنج دارند؛ به این معنا که برداشت یا هدررفت آب از یک بخش میتواند موجب جابهجایی آب از بخشهای دیگر و برهم خوردن تعادل رطوبتی منطقه شود.بر همین اساس کارشناسان بر این باورند که با توجه به شرایط بحرانی تالاب گاوخونی، جلوگیری از اتلاف آب در زهکشهای باقیمانده و بازگرداندن این محدوده به وضعیت طبیعی، میتواند یکی از اقدامات مؤثر برای حفظ اندک رطوبت تالاب و کاهش مخاطرات زیستمحیطی ناشی از خشکی آن باشد.irna.ir/xjXSLw@mehrnaz_shahbaz





