معلم ِ نویسنده✔️ بابک شاکردر سالروز تولد صمد بهرنگی، یاد او تنها ادای احترام به یک نویسنده محبوب کو…
انتشار: 2026/06/27 08:49 UTC
معلم ِ نویسنده✔️ بابک شاکردر سالروز تولد صمد بهرنگی، یاد او تنها ادای احترام به یک نویسنده محبوب کودک نیست؛ احضار یک صدای معترض است در روزگاری که کودکی بیش از هر زمان دیگری زیر فشار نابرابری، فقر فرهنگی و بحران آموزش قرار گرفته است. مدرسهای که میتوانست محل پرورش انسانهای آزاد، خلاق و پرسشگر باشد، در بسیاری از وجوه به ساختاری برای انباشت محفوظات، رقابت فرساینده و کاهش قدرت تخیل تبدیل شده است. و چه تلختر آنکه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان؛ آن باغ خاطره و خلاقیتی که روزگاری مأمن رؤیاهای نسلهای متعدد کودکان و عرصه شکوفایی ادبیات و هنر کودک بود، امروز فاصلهای عمیق با جایگاه تاریخی و پیشروی خود یافته است. در چنین وضعیتی، بازگشت به صمد نه یک نوستالژی، بلکه یک ضرورت فرهنگی است.صمد از میان طبقات فرودست برخاست و هرگز میان ادبیات و واقعیت اجتماعی دیواری نکشید. او معلمی بود که از نزدیک میدید چگونه فقر، محرومیت و تبعیض، پیش از آنکه کودکان فرصت انتخاب داشته باشند، مسیر زندگی آنان را تعیین میکند. به همین دلیل، قلمش به جای آنکه کودکان را با قصههایی بیخطر و مطیعکننده سرگرم کند، جهان آنان را به عرصه پرسش و اعتراض تبدیل کرد. نوشتههای آموزشی و اجتماعی او نیز نشان میدهد که مدرسه در نگاهش نه کارخانه تولید فرمانبرداری، بلکه مکانی برای آفرینش انسانهای آگاه و توانمند بود.آثار ماندگاری چون ماهی سیاه کوچولو، اولدوز و کلاغها، اولدوز و عروسک سخنگو و بیستوچهار ساعت در خواب و بیداری تنها قصه نیستند؛ روایتهاییاند درباره شکستن مرزهای ترس، شور کشف جهان و حق نپذیرفتن وضع موجود. کودک در جهان صمد موجودی کوچک و فرمانپذیر نیست؛ او انسانی کامل است که حق دارد سؤال کند، تردید کند و برای یافتن دریایی فراتر از جویبارهای تحمیلشده به حرکت درآید.بزرگترین درس صمد برای امروز ما شاید همین باشد: هیچ تغییر اجتماعی بدون پرورش ذهنهای آزاد آغاز نمیشود. در دورانی که انسانها مدام با این پیام روبهرو میشوند که «همین است که هست و راه دیگری وجود ندارد»، ماهی کوچک صمد هنوز شنا میکند و از ما میپرسد چرا باید به مرداب عادت کنیم. صمد به معلمان، نویسندگان و فعالان فرهنگی یادآوری میکند که وظیفه فرهنگ تنها سرگرم کردن نیست؛ فرهنگ باید قدرت رؤیاپردازی، نقد و تغییر را زنده نگه دارد. به همین دلیل است که دههها پس از مرگ او، صمد هنوز یک خاطره ادبی نیست؛ نام او یادآور این حقیقت است که گاهی یک معلم در یک کلاس کوچک میتواند اندیشهای را بیافریند که نسلها بعد همچنان در برابر سکون و تسلیم ایستادگی کند.t.me/davat1394/18386


