.قرارداد ۱۹۱۹ (۱۸ امرداد ۱۲۹۸)سند سیاسی و تاریخی ناشناس۱۸ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی از شگفتی…
انتشار: 2026/08/09 19:40 UTCدریافت: 2026/08/14 23:07 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 23:07 UTC
.قرارداد ۱۹۱۹ (۱۸ امرداد ۱۲۹۸)سند سیاسی و تاریخی ناشناس۱۸ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی از شگفتیهای احوال شخصی و جمعی ما یکی این است که اگر قرار شد بر چیزی بتازیم، میتازیم و لازم نمیبینیم دمی صرف بررسیدن موضوع تاخت و تاز خود کنیم. مثلا کمتر کسی از بسیارانی که به قرارداد ۱۹۱۹ و عاقد آن، وثوقالدوله، ناسزا میگویند متن قرارداد را دیدهاند. شگفتی دیگر آن که حسین مکی مینویسد که اصل این قرارداد در هیچ یک از دستگاههای دولتی و حتی وزارت امور خارجه ایران نبوده است! امروز ۱۰۷ سال از تاریخ قرارداد گذشته. متن آن را میآورم تا دست کم یک بار دیده شده باشد. بگویم که قرارداد وثوقالدوله از قراردادها و امتیازهایی که به روزگار قاجاران با دولت روسیه بسته شد، خیانتبارتر و ننگآورتر نبود. اما در این مملکت به قول محمد تقی بهار: اگر نامردانی بیسواد و پست فطرت و دروغگو با لباس [شرافت و بزرگواری] سبز نشده بودند، چه عالمی داشتیم. تاریخ مختصر احزاب سیاسی. ج دوم. ص ۲۱۱.اینک متن قرارداد نهم اوت ۱۹۱۹ بین دولتین ایران و انگلیسنظر به روابط محکمه دوستی و مودت که از سابق بین دولتین ایران و انگلیس موجود بوده است؛ و نظر به اعتقاد کامل به این که مسلما منافع مشترکه و اساسی هر دو دولت در آتیه تحکیم و تثبیت این روابط را برای طرفین الزام مینماید و نظر به لزوم تهیه وسایل ترقی و سعادت ایران به حد اعلا، بین دولت ایران از یک طرف و وزیر مختار اعلیحضرت پادشاه انگلستان به نمایندگی از دولت خود از طرف دیگر، مواد ذیل مقرر میشود:۱. دولت انگلستان با قاطعیت هر چه تمامتر تعهداتی را که مکرر در سابق برای احترام مطلق استقلال و تمامیت ایران نموده است، تکرار مینماید.۲. دولت انگلستان خدمات هر عده مستشار متخصص را که برای لزوم استخدام آنها را در ادارات مختلفه بین دولتین توافق حاصل گردد به خرج دولت ایران تهیه خواهد کرد. این مستشارها با کنترات اجیر و به آنها اختیارات متناسبه داده خواهد شد. کیفیت این اختیارات بسته به توافق بین دولت ایران و مستشارها خواهد بود.۳. دولت انگلیس به خرج دولت ایران صاحبمنصبان و ذخایر و مهمات سیستم جدید را برای تشکیل قوه متحدالشکلی که دولت ایران ایجاد آن را برای حفظ نظم در داخله و سرحدات در نظر دارد تهیه خواهد کرد. عده و مقدار ضرورت صاحبمنصبان و ذخایر و مهمات مزبور بتوسط کمیسیونی که از متخصصین انگلیسی و ایرانی تشکیل خواهد گردید و احتیاجات دولت را برای تشکیل قوه مزبور تشخیص خواهد داد، معین خواهد شد.۴. برای تهیه وسایل نقدی لازمه بجهت اصلاحات مذکوره در ماده ۲ و ۳ این قرارداد دولت انگلستان حاضر است که یک قرض کافی برای دولت ایران تهیه و یا ترتیب انجام آن را بدهد. تصمیمات این قرض باتفاق نظر دولتین از عایدات گمرکات یا عایدات دیگری که در اختیار دولت ایران باشد تعیین میشود. تا مدتی که مذاکرات استقراض خاتمه نیافته، دولت انگلستان بطور مساعده وجوهات لازمه که برای اصلاحات مذکوره لازم است خواهد رسانید.۵. دولت انگلستان با تصدیق کامل احتیاجات فوری دولت ایران به ترقی وسایل حمل و نقل که موجب تامین و توسعه تجارت و جلوگیری از قحطی در مملکت میباشد، حاضر است که با دولت ایران موافقت نموده اقدامات مشترکه ایران و انگلیس را راجع به تاسیس خطوط آهن و یا اقسام دیگر وسائل نقلیه تشویق نماید. در این باب باید قبلا مراجعه به متخصصین شده و توافق بین دولتین در طرحهائی که مهمتر و سهلتر و مفیدتر باشد حاصل شود.۶. دولتین توافق مینمایند در باب تعیین متخصصین طرفین برای تشکیل کمیته که تعرفه گمرکی را مراجعه و تجدیدنظر نموده و با منافع حقه مملکتی و تمهید و توسعه وسائل ترقی آن تطبیق نماید.- تاریخ بیست ساله ایران.حسین مکی. ج اول. ص ۲۰ و ۲۱ و ۲۲. t.me/dejnepesht4000
پستهای تلگرام — دژنپشت
.بدون شرح!«سوغات مرکزاز طرف شهرداری تهران ۵۲ نفر گدا به مشهد فرستاده شده که دو نفر آنها اهل سمنان و در آنجا مانده، ده نفر گریخته و چهل نفر دیگر که گویا اهل نقاط مختلف آذربایجانند آورده شدهاند.»- روزنامه آزادی. چاپ مشهد. شماره ۵ آذر ۱۳۲۹. ۲۳ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی t.me/dejnepesht4000
.فرقه صوفیان اشتراکی بیرجند در ۱۰۵ سال پیش۲۲ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی از حدود سال ۱۲۹۷ خورشیدی عدهای در روستای بیهود از توابع قائن پیدا شدند، همه اهل حرفه و پیشهور، که پیروان آخوندی بودند نامش ملاعلی. او پیروانش را بر راه و روشی گمارد که آشکارا مرام اشتراکی بود. گفته شده که شاخهای از صوفیان بودند!همزمان آخوندی به نام محمدحسن هم در بیهود پیدا شد که کمر مجازات ملاعلی و پیروانش را بست. او جهان را بر ملاعلی و پیروانش تنگ آورد تا شبی در امرداد ۱۳۰۰ چند تن از آنان او را با زنش کشتند. ۱۰۵ سال پیش در چنین ماهی.خبرها به بیرجند رسید و علمای بزرگ فتوای قصاص دادند. سه تن از آنان بامدادی از آبان ۱۳۰۰ در بیرجند به دار آویخته شدند.در کار وارسی هستم تا گزارشی درست و راست از این سرگذشت شگرف بنویسم. پیدا شدن ملاعلی و پیروانش پدیده فرهنگی نادری بوده که بایست شناخته میشد. اما تعصب برجوشید و سرتاپای داستان با خون و مرگ درنبشته شد!t.me/dejnepesht4000
.آرامگاه استاد ایرجبه دوستی تلفن زدم، از شاگردان ایرج، تا آرامشباد گویمش، درگذشت استاد را.سخن از جای خاک استاد شد.گفتند دوستان بر آن نهادهاند پیکر استاد را به خاک قطعه هنرمندان بهشت زهرا بسپارند. نزدیک خاک فردین گرامی. استاد ایرج خواننده آوازهای بیشماری بود که صدای آن بر نقشهای فردین در سینما گذاشته میشد.۲۱ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی t.me/dejnepesht4000
.خاطره از استاد ایرج۲۱ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی سالیانی پیش در آن ساعت که با دوستی بس ارجمند بودیم فرصت دیدار با زندهیاد ایرج دست داد و عکسی به یادگار گرفتیم.امروز که خبر آمد استاد ایرج از جهان گذشتند با آن دوست به یاد گذشته گفتوگو کردم و چون آشنای ایرج بودند خاطرههایی گفتند و من با اجازه ایشان چند کلام را از آن بدینجای میآورم:زندهیاد ایرج چنان که همگان دانند از افسران ژاندارمری بود و تا سرگردی رسیده. چون در آن سازمان به آوازخوانی دلبستگی نشان میدهد، سازمان بر او سخت میگیرد و میخواهند که یا سرگرد ژاندارمری باشد، یا آوازخوان!استاد آوازخوانی را برتر مینهد و با دشواریهای زیاد از سازمان ژاندارمری بیرون میآید.دوستم سخن از شکنجههای ایرج هم کردند و گفتند داغ تازیانهها همیشه بر پشت ایرج بود. نشد که بیشتر بپرسم.گفتند که پس از آن دچار تنگناها شده و زندگی چهره دشوارش را بر او مینمایاند. ...ایرج اصلا حسین خواجه امیری نام داشته. برادری داشته به نام ایرج که در آواز مرتبتی داشته بسی بلندتر از او. اما آوازش را آشکار نکرده و برادرش حسین با نام او آواز میخواند و به نام ایرج نامدار میشود.t.me/dejnepesht4000
.زین پس ما را بایست تا امروز ۲۱ امرداد ۱۴۰۵ را به نام روز خاموشی آواز ایرج به یاد بسپاریم.خوانندهای که آقای صدا بود و حقش و ارجش در پای ویژهخواری ویژهخواران قربانی شد.حسین خواجه امیری، به نام هنری ایرج، آزاده بود، و ماند؛ و درفش آزادگی، آن فضیلت گمشده بس گران را به دست خود برافراشته داشت. آن هم در زمانهای که نیکی پنهان و از دیدهها دور شد.نامش چون آوازش برتر و بلندتر بماناد.۲۱ امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی t.me/dejnepesht4000
..«چنین گفت زرتشت» از زبان استاد داریوش آشوری.یازدهم امرداد زادروز استاد آشوری بود.زادروز فرخندهاش ۱۳۱۷/۳/۱۱. تهران.معمار واژهها.مردی که هر نفسش سند نیرومندی زبان پارسی و هویت ایرانی است.دیر بزیاد آن بزرگوار خداوند.بیستم امرداد ۱۴۰۵#محمود_فاضلی_بیرجندی t.me/dejnepesht4000