بازار آزاد و پوپولیسم به هم نزدیک میشونددکتر یونس نوربخش؛ جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران🔹کتاب «ف…
انتشار: 2026/08/01 12:33 UTCدریافت: 2026/08/01 14:07 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 14:07 UTC
بازار آزاد و پوپولیسم به هم نزدیک میشونددکتر یونس نوربخش؛ جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران🔹کتاب «فرزندان نامشروع هایک»، اثر کوئین اسلوبودین (۲۰۲۵)، به پدیدهای متناقض در اقتصاد سیاسی مدرن میپردازد: ائتلاف میان طرفداران «بازار آزاد» و جریانهای راست افراطی. 🔹اسلوبودین استدلال میکند که نولیبرالیسم صرفاً نظریهای اقتصادی نیست، بلکه پروژهای سیاسی برای حفظ سرمایه در برابر دموکراسی تودهای است.🔹او معتقد است نسل جدیدی از اندیشمندان راستگرا، با تفسیرِ دگرگونه از آموزههای فردریش فون هایک درباره «تکامل فرهنگی»، مفاهیمی نظیر بازار آزاد را به ابزاری برای توجیه نژادگرایی، داروینیسم اجتماعی و سرمایهداری بیرحم تبدیل کردهاند. 🔹اسلوبودین با روایت نشستهای انجمن مونپلرن، نشان میدهد چگونه استعارههای هایک در دستان پیروانش به سلاحی علیه عدالتخواهی بدل شد. این کتاب، راست افراطی را «اقتصاد قوممحور» مینامد که تجانس قومی را پیششرط کارکرد بازار میداند.🔹با این حال، این اثر با نقدهایی نیز روبروست. برخی منتقدان، اسلوبودین را به گزینشِ جانبدارانه نقلقولها متهم کرده و معتقدند چارچوب او در توضیح سیاستهای حمایتگرایانه پوپولیستهای فعلی (مانند دونالد ترامپ یا جی. دی. ونس) ناقص است، زیرا سیاستهای آنها در تضاد با آموزههای تجارت آزاد قرار دارد.🔹با وجود این نقدها، ارزش اصلی کتاب در طرح پرسشی بنیادین است: چگونه زبان «آزادی اقتصادی» به توجیهگرِ بستن مرزها و تمرکز قدرت بدل میشود؟ 🔹این کتاب دعوتی است برای بازاندیشی در شرایطی که نظریههای اقتصادی، خارج از بستر اصلی خود، در خدمت ایدئولوژیهای قدرت قرار میگیرند و نشان میدهد که چگونه آرمانهای بازار آزاد، بدون پشتوانه نهادهای دموکراتیک، میتواند به ابزاری برای توجیه نابرابری بدل شود.🔗متن کامل✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir


