کاهش شدید سطح آب دریای خزر؛ فراتر از چرخههای طبیعی و پیشروی و پسرویهای دورهایدکتر ولی کالِجی، ن…
انتشار: 2026/08/20 09:02 UTCدریافت: 2026/08/20 11:25 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 11:25 UTC
کاهش شدید سطح آب دریای خزر؛ فراتر از چرخههای طبیعی و پیشروی و پسرویهای دورهایدکتر ولی کالِجی، نویسنده و پژوهشگر مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقازچرخه طبیعی و نوسانات تاریخی سطح آب دریای خزر؛ پیشروی و پسرویهایی که هر چند دهه تکرار شدهاند، واقعیتی انکارناپذیر است، اما پنج عامل جدید باعث کاهش چشمگیر سطح آب دریای خزر در سال های اخیر شده است: گرمایش اقلیمی و افزایش شدید تبخیر (عدم تناسب بین میزان تبخیر و بارندگی)، کاهش قابل توجه ورودی آب از رودخانه ولگا در روسیه (افزایش شدید سطح زیر کشت و کشاورزی پس از جنگ اوکراین)، استخراج گسترده نفت و تولید هیدروکربن (انتشار گازهای گلخانهای و فرسایش خاک)، تاسیسات آب شیرین کن (برجای گذاشتن نمک) و رشد قابل توجه جمعیت و فعالیتهای کشاورزی و صنعتی در مناطق ساحلی و حوضه آبریز خزر. لذا شرایط کنونی با چرخههای طبیعی و تاریخی گذشته بسیار متفاوت است. سطح آب دریای خزر تنها در فاصله سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۳، نزدیک به ۱۸۵ سانتیمتر در سطح آب کاهش یافته است و حدود ۳۱ هزار کیلومتر مربع از مساحت سطحی دریای خزر از بین رفته است. بر اساس یکی از برآوردها، اگر روند کنونی ادامه یابد، سطح آب دریای خزر تا پایان قرن بیستویکم ممکن است سطح آب دریای خزر بین ۹ تا ۱۸ متر کاهش یابد. چنین کاهشی میتواند مساحت سطحی دریا را نزدیک به یکچهارم کاهش دهد و حدود ۹۳ هزار کیلومتر مربع از بستر آن را نمایان کند؛ مساحتی که برای درک ابعاد آن میتوان گفت تقریباً معادل ۸۷ درصد مساحت 107 هزار کیلومتر مربعی استان اصفهان است. به همین دلیل هشدار داده شده است که دریای خزر در پایینترین تراز آبی خود طی حدود 200 سال اخیر قرار گرفته است. لذا پذیرش این فرض که «کاهش شدید سطح آب دریای خزر حاصل یک چرخه طبیعی و پیشروی ها و پسرویهایی است که هر چند دهه تکرار شدهاند»، در عمل میتواند به نوعی سلب مسئولیت جمعی کشورهای ساحلی برای مقابله با جدی ترین تهدید زیست محیطی در دریای خزر در دو قرن اخیر تبدیل شود. نکته تاسف برانگیز فاصله میان «تعهدات» و «اقدامات عملی» در کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون 2003 تهران) است که 20 سال قبل در ماده ۱۶ آن به صراحت بر «همکاری کشورهای ساحلی برای انجام پژوهشهای علمی لازم و، تا حد امکان، اتخاذ اقدامات و رویههای مورد توافق برای کاهش پیامدهای نوسانات سطح آب دریای خزر» تاکید شده بود.🔗متن کامل✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 340 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — روزنامه دنیای اقتصاد
قیمت نفت در بحبوحه ادامه درگیری آمریکا و ایران همچنان بالا ماند🔹قیمت نفت روز جمعه عمدتاً ثابت ماند.🔹بهای معاملات آتی نفت برنت تا ساعت ۰۱:۴۲ به وقت گرینویچ با ۴ سنت، معادل ۰.۰۴ درصد، افزایش به ۹۳.۸۲ دلار در هر بشکه رسید.🔹نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) با ۶ سنت، معادل ۰.۰۶ درصد کاهش، ۸۶.۷۸ دلار معامله شد.🔹با ادامه اختلال در عرضه نفت خاورمیانه به دلیل بنبست درگیری آمریکا و ایران، بازار نفت در مسیر ثبت دومین رشد هفتگی متوالی قرار دارد.🔹برنت طی پنج جلسه معاملاتی گذشته بیش از ۷ درصد و WTI بیش از ۸ درصد افزایش یافتهاند و هر دو شاخص به بالاترین سطح خود از ۲۴ ژوئیه رسیدهاند. این افزایش پس از رشد بیش از ۲ درصدی هر دو شاخص در جلسه معاملاتی قبلی رخ داده است. /الجزیره✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
هشدار قرمز جهاد کشاورزی / حمله گسترده مگس میوه به باغات مرکبات مازندران🔹روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی مازندران اعلام کرد: بر اساس آخرین دادههای ایستگاههای پیشآگاهی و پایشهای میدانی، جمعیت آفت مگس میوه مدیترانهای در باغات مرکبات استان به طور چشمگیری افزایش یافته و به آستانه خسارت اقتصادی رسیده است. /ایرنا✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
آمریکا تحریمها علیه کوبا را تشدید کرد🔹 امریکا سه مقام مرتبط با یک سازمان دولتی که روابط کوبا با فعالان همبستگی خارجی را ترویج میدهد، به همراه ۹ نهاد دولتی در بخشهای فلزات، معدن و ساخت و ساز را در فهرست سیاه خود قرار داد.✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
اسپوتنیک: اسرائیل معتقد است که میتواند بدون فعال کردن ماده ۵ ناتو به نیروهای ترکیه حمله کند 🔹به گزارش رسانه اسرائیلی، برنامهریزان استراتژیک اسرائیل به این نتیجه رسیدهاند که ضمانتهای دفاع جمعی از داراییهای نظامی ترکیه که در خارج از مرزهای ترکیه فعالیت میکنند، محافظت نمیکند.🔹در این گزارش آمده است که محاسبه این است که نیروهای ترکیه مستقر در سوریه به طور خودکار تحت پوشش ماده 5 قرار نمیگیرند. فرض اسرائیل بر این است که در صورت تشدید اوضاع، ناتو دخالت نخواهد کرد.🔹دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، اعلام کرد که سوریه ظاهراً با اجازه دادن به استقرار نیروهای ترکیه در پایگاه هوایی ابوالظهور، در آستانه نقض توافقهای امنیتی با اسرائیل است.✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
سازمان تأمین اجتماعی: ساختار فعلی بیمه پاسخگوی بازار کار نیست🔹دبیر هیات امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای تابعه با اشاره به تغییرات گسترده در بازار کار و گسترش مشاغل پلتفرمی و آزاد در فضای مجازی (فریلنسر)، گفت: ساختار فعلی نظام بیمههای اجتماعی کشور پاسخگوی واقعیتهای جدید بازار کار نیست و لازم است الگوهای پوشش بیمهای متناسب با این تحولات بازطراحی شود.✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
آغاز رقابت بیش از ۴۶۳ هزار داوطلب در دومین روز کنکور🔹رقابت بیش از ۴۶۳ هزار داوطلب در دو گروه علوم انسانی و ریاضی و فنی در دومین و آخرین روز کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد.✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇@den_ir
