معرفی کتاب «مصدق بدون نفت» از تولد تا ۱۳۲۰ نویسنده: دکتر رسول رئیسجعفری مقدمه: دکتر فرشاد مومنی نا…
انتشار: 2026/07/23 10:23 UTCدریافت: 2026/08/01 00:02 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:02 UTC
معرفی کتاب «مصدق بدون نفت» از تولد تا ۱۳۲۰ نویسنده: دکتر رسول رئیسجعفری مقدمه: دکتر فرشاد مومنی ناشر: نهادگرااگر بخواهیم دکتر محمد مصدق را تنها از دریچه ملیشدن صنعت نفت بشناسیم، بخش مهمی از شخصیت، اندیشه و کارنامه او را نادیده گرفتهایم. کتاب «مصدق بدون نفت» تلاشی است برای عبور از این روایت تکبعدی و بازخوانی زندگی و اندیشههای مصدق پیش از آنکه نامش با نهضت ملیشدن نفت گره بخورد؛ دورهای که از تولد او آغاز میشود و تا سال ۱۳۲۰ را در بر میگیرد.نویسنده با تکیه بر اسناد تاریخی، خاطرات، نطقها و وقایع، سیر تحول مصدق را از خانوادهای دیوانسالار، تحصیلات در اروپا در رشتههای حقوق و اقتصاد، مسئولیتهای محلی همچون والیگری فارس و آذربایجان، و فعالیتهای پارلمانی دنبال میکند. کتاب در فصلهایی مجزا به موضوعاتی چون نژاد و تبار مصدق، مستوفیگری، نمایندگی مجلس، مشروطهخواهی، مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹، ولایت فارس، ماجرای کودتای ۱۲۹۹، وزارت مالیه و والیگری آذربایجان تا آستانه خانهنشینی و عزلت میپردازد. این ساختار نشان میدهد که شخصیت سیاسی مصدق سالها پیش از نخستوزیری و ملیشدن نفت شکل گرفته بود و ریشههای فکری و مدیریتی او را باید در همین دوره جستوجو کرد. هدف اصلی کتاب پاسخ به این پرسش بنیادین است: مصدقی که در هفتادسالگی رهبری جنبش ملیشدن نفت را بر عهده گرفت، چگونه ساخته شد؟امتیاز برجسته اثر، تمرکز بر دورهای کمتر بررسیشده از زندگی مصدق است؛ کتاب او را نه صرفاً یک قهرمان سیاسی، بلکه الگویی از خودسازی اندیشهای، اخلاقی و عملی در بستر تاریخی ایران نشان میدهد. دکتر فرشاد مومنی نیز در مقدمه مفصل و عمیق خود -که خود یک مقاله تحلیلی ارزشمند است- این کتاب را در چارچوب اندیشه توسعه و نهادگرایی تاریخی، بهویژه با ارجاع به داگلاس نورث، قرار میدهد و مصدق را نمونهای از «انسان تراز توسعه» میداند؛ کسی که در پیچیدهترین شرایط هژمونیک، بدون تسلیم به قدرتهای خارجی، صدای استقلال و حاکمیت ملی را بلند کرد. مومنی با پیوند دادن تجربه مصدق به مفاهیمی چون همراستاسازی منافع فردی و جمعی، اصلاح رابطه مردم و حکومت، مقاومت در برابر مناسبات استبدادی-استعماری، و اهمیت خودشناسی و دیگرشناسی، این کتاب را فراتر از یک بیوگرافی ساده، به متنی الهامبخش برای توسعهخواهان ایرانی بدل میکند.از نظر سبک، کتاب روایتی تاریخی، دقیق و مستند ارائه میدهد، بدون اغراقهای ایدئولوژیک رایج در بسیاری از آثار مشابه. تمرکز آن بر بلاتکلیفیهای فکری ایرانیان -مانند قرارداد ۱۹۱۹، کودتای ۱۲۹۹، تغییر سلطنت و نوسان میان موازنه مثبت و منفی- و همچنین تأکید بر بعد اخلاقی و مدیریتی مصدق، نقدی ریشهای بر سیاستهای فرصتسوزانه در تاریخ معاصر ایران عرضه میکند.این کتاب برای علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران و جنبش مشروطه تا پهلوی اول، پژوهشگران توسعه و اقتصاد سیاسی و نهادگرایی، و همچنین کسانی که در پی درک عمیقتر ریشههای چالشهای امروز ایران -از استبداد و وابستگی تا بحران هویت جمعی- هستند، منبعی ارزشمند است. خوانندگانی که از روایتهای سطحی و دوقطبیشده درباره مصدق خسته شدهاند نیز در این اثر تصویری کاملتر و دقیقتر از او خواهند یافت.«مصدق بدون نفت» نه فقط زندگینامهای تاریخی، بلکه آینهای برای خودشناسی جمعی ایرانیان است؛ اثری که با زبانی روان اما عمیق نشان میدهد چگونه یک انسان با خودسازی مستمر میتواند در برابر طوفانهای بزرگ تاریخ ایستادگی کند و به الگویی ماندگار بدل شود. این کتاب را میتوان در کنار آثار کلاسیک تاریخ معاصر ایران قرار داد؛ اثری که هم برای عموم خوانندگان جذاب است و هم برای متخصصان و دانشجویان علوم انسانی و تاریخ، غنی از تحلیل و سند.پیشنهاد میشود ابتدا مقدمه دکتر مومنی خوانده شود تا چارچوب نظری کتاب بهخوبی درک گردد، سپس خواننده به سراغ متن اصلی برود.@mohammadmosaddegh
پستهای تلگرام — موسسه مطالعات دین و اقتصاد
آمار تازه از کاهش ۴۸ درصدی قدرت خرید مردم در ۱۵ سال اخیر میگوید؛ آماری تکاندهنده که نمیتوان صرفاً با اشاره به «شوکهای بیرونی» از کنار آن گذشت.در این سالها سیاستهای مختلفی با شعارِ کاهش فقر، بهبود معیشت، حمایت از تولید و اصلاح اقتصاد اجرا شدهاند؛ اما حاصل، در بسیاری از شاخصها فاصله گرفتن از اهداف اعلامشده بوده است.دکتر فرشاد مؤمنی تأکید میکند مسئله فقط اعلام آمار نیست؛ مسئله مهمتر، پاسخ به این پرسش است:❓ چرا سیاستهایی که با وعده بهبود اقتصاد اجرا میشوند، در عمل به کاهش قدرت خرید، تضعیف تولید و تشدید نابرابری میانجامند؟از شوکدرمانی و رهاسازی بانکهای خصوصی تا سیاستهای وارداتی؛ باید به جای توجیه نتایج، ریشههای ساختاری این ناکامیها را شناخت.🎥 گزیدهای از سخنان دکتر فرشاد مؤمنی مردادماه ۱۴۰۵خبرآنلاین
🎥 «مسئله چپ و راست نیست؛ مسئله منافع مافیاست.»دکتر فرشاد مؤمنی در این بخش از سخنان خود به یک پرسش مهم میپردازد: چرا هنگامی که قدرت خرید مزدبگیران سالها کاهش مییابد، کمتر سخنی از «سرکوب دستمزدها» شنیده میشود؛ اما به محض آنکه سخن از کنترل نرخ بهره، مهار رانت یا محدود کردن زیادهخواهیهای سوداگرانه به میان میآید، فریاد «سرکوب قیمتها» بلند میشود؟او معتقد است بسیاری از منازعاتی که به نام اقتصاد، بازار آزاد یا تقابل چپ و راست مطرح میشوند، در واقع بیش از آنکه ریشه در نظریههای اقتصادی داشته باشند، با منافع گروههای ذینفوذ و ساختارهای رانتی گره خوردهاند.🎥 گزیدهای از سخنان دکتر فرشاد مؤمنی۱۰مهرماه ۱۴۰۳
اقتصاد ایران قربانی کدام اندیشه است؟این روزها برخی، ریشه بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور را در «افکار چپ» جستوجو میکنند؛ اما آیا چنین ادعایی بدون بررسی مصادیق و شواهد قابل دفاع است؟دکتر حسین نمازی در نشستی که ۱۰ مهرماه ۱۴۰۳ در فرهنگستان علوم برگزار شد، با نگاهی انتقادی به این روایت میپردازد و پرسشهایی را مطرح میکند که نمیتوان به سادگی از کنار آنها گذشت:اگر یک اندیشه عامل وضع موجود است، این اندیشه دقیقاً در کدام سیاستها و تصمیمها تجلی یافته است؟آیا دغدغه فقر، نابرابری و کاهش قدرت خرید مردم «تفکر چپ» است یا مسئلهای که در سراسر جهان محل توجه اقتصاددانان و سیاستگذاران است؟🎥 گزیدهای از سخنان دکتر حسین نمازی درباره نسبت اندیشه، سیاستگذاری و واقعیتهای اقتصاد ایران.
پاسخ به یک ادعا؛ هرچه بر سر ایران آمد تقصیر چپهاست!چهار دهه است که دولتها میآیند و میروند؛ با شعارها، چهرهها و گرایشهای سیاسی متفاوت.اما آیا در سیاستهای اقتصادی هم این تفاوتها به همان اندازه بوده است؟دکتر فرشاد مؤمنی معتقد است برای فهم وضعیت امروز اقتصاد ایران باید به جای برچسبزنیهای سیاسی، عملکرد واقعی سیاستهای اقتصادی را بررسی کرد؛ سیاستهایی که به گفته او سالهاست با نامهای مختلف تکرار شدهاند.مردادماه ۱۴۰۵خبر آنلاین@DINOEQTESAD
#گزیده_سخنرانیدر روزگاری که بسیاری از حق و عدالت سخن میگویند، شهید بهشتی یادآور میشود که راه حق از بیاخلاقی نمیگذرد و عدالت با کژخلقی و انصافگریزی برپا نمیشود.دکتر سیدمحمدرضا حسینی بهشتی در این بخش از سخنان خود، با تکیه بر آموزههای قرآن و سیره پیامبر اکرم(ص)، از «اقامه حق و عدل» سخن میگوید؛ مسیری که جز با پایمردی، صبر، اخلاقمداری و وفاداری به حقیقت پیمودنی نیست.آیا میتوان برای دفاع از حق، اصول حقطلبی را زیر پا گذاشت؟ آیا میتوان با بیانصافی و ناسزاگویی، مدعی عدالتخواهی بود؟🎥 گزیدهای از سخنان دکتر سیدمحمدرضا حسینی بهشتیبزرگداشت شهید آیتالله دکتر بهشتی_تیرماه ۱۴۰۵موسسه فرهنگی هنری امام صادق ع میبد@Sheshom_net
#گزیده_سخنرانی«این کار فقط از تو برمیآید!»و وقتی میپذیرفت:«بهشتی همه چیز را در اختیار گرفته است!»🎥 دکتر فرشاد مؤمنی، با نقل خاطرهای کمتر شنیدهشده از شهید آیتالله بهشتی، روایتی از یک اتهام بزرگ و یک مظلومیت تاریخی را بازگو میکند.بزرگداشت شهید آیتالله دکتر بهشتی_تیرماه ۱۴۰۵موسسه فرهنگی هنری امام صادق ع میبد@Sheshom_net