🔻حسینیه معلی؛ آیین برای زیستن است یا برای دیده شدن؟(به مناسبت فصل جدید «حسینیه معلی»؛ تأملی در رسان…
انتشار: 2026/07/02 08:34 UTC
🔻حسینیه معلی؛ آیین برای زیستن است یا برای دیده شدن؟(به مناسبت فصل جدید «حسینیه معلی»؛ تأملی در رسانهای شدن آیین)✍سید حسین سیدوکیلی(پژوهشگر رسانه)✔️در بسیاری از هیئتهای قدیمی، روضه که آغاز میشد، چراغها را خاموش میکردند. آن تاریکی فقط یک رسم قدیمی نبود؛ حریمی میساخت تا عزادار از بار سنگین دیده شدن رها شود. هیئت، جمعی بود، اما آنچه در دل هر عزادار میگذشت، تجربهای کاملاً شخصی بود. هرکس در میان جمع، تنهایی خودش را داشت.امروز اما همان لحظه، زیر نور پروژکتورها و در محاصره دوربینها ثبت میشود؛ لحظهای که ساعتی بعد، در قالب کلیپی کوتاه، در شبکههای اجتماعی منتشر میشود.«حسینیه معلی» یکی از نوآورانهترین و جسورانهترین روایتهای رسانهای از آیینهای عزاداری است؛ همین جایگاه، آن را به بهانهای مناسب برای طرح پرسشی تبدیل میکند که فقط درباره «حسینیه معلی» نیست.آیا همه آنچه در یک آیین رخ میدهد، باید رسانهای شود؟«جیمز کری» در نظریه «ارتباط آیینی» میان دو کارکرد رسانه تفاوت گذاشت. از نگاه او، رسانه همیشه برای انتقال اطلاعات نیست؛ گاهی کارکرد اصلی آن، حفظ و بازتولید یک فرهنگ و یک باور مشترک است.به عبارت دیگر:هیئت، برای تجربه شدن شکل گرفته است، نه برای اجرا شدن.در واقع، هیئت یک Experience است، نه یک Performance. مسئله دقیقاً از همانجا آغاز میشود که رسانه، آیین را از «زیستن» به «تماشا کردن» میبرد.درست است که عزاداری، یک آیین جمعی است؛ اما تجربه عزاداری، تجربهای عمیقاً شخصی است. ممکن است هزار نفر زیر یک سقف اشک بریزند، اما هیچکس به جای دیگری عزاداری نمیکند.هر وقت دوربین وارد شود، رفتار انسان تغییر میکند. این نه یک قضاوت اخلاقی است و نه اتهامی به کسی؛ اقتضای دوربین است. انسان، وقتی میداند دیده میشود، ناخودآگاه نسبت خود را با نگاه دیگران تنظیم میکند.اما مسئله فقط تغییر رفتار نیست؛ خود آیین نیز آرامآرام با منطق رسانه سازگار میشود.رسانه، همه چیز را نشان نمیدهد؛ انتخاب میکند. از میان صدها لحظه یک مجلس، تصمیم میگیرد کدام تصویر دیده شود و کدام تصویر بیرون قاب بماند. همین انتخابها، آرامآرام تعیین میکنند کدام تصویر از عزاداری در ذهن ما ماندگار شود، کدام احساس برجسته شود و کدام شکل از آیین، عادی و مطلوب به نظر برسد.آنچه بیشتر دیده میشود، بیشتر تکرار میشود؛ آنچه بیشتر تکرار میشود، طبیعیتر به نظر میرسد؛ و آنچه طبیعی به نظر برسد، آرامآرام به فرهنگ تبدیل میشود.به همین دلیل است که میگویند رسانه، فقط حافظه جمعی نمیسازد؛ سلیقه جمعی هم میسازد.به نظر میرسد این، پارادوکس گریزناپذیر عصر ماست.اگر آیین، رسانهای نشود، در هیاهوی جهان جدید، به حاشیه میرود و به تدریج فراموش میشود. اما اگر کاملاً با منطق رسانه سازگار شود، همان چیزی را از دست میدهد که اساساً به آن معنا میدهد.رسانه برای دیده شدن ساخته شده است. اما همه تجربههای انسانی، برای دیده شدن نیستند.شاید امروز، در روزگاری که تقریباً هیچ مجلسی از چشم دوربین دور نمیماند، بیش از هر چیز جای همان تاریکی خالی است.شاید «حسینیه معلی» فقط بهانهای باشد تا دوباره این پرسش را از خود بپرسیم:آیا وقتی پروژکتورها روشن میشوند، ما هنوز در حال «تجربه» آیین هستیم، یا آرامآرام به تماشاگر «نمایش» آن تبدیل شدهایم؟📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین dinonline.com/46135/%F0%9F%86%94 @dinonline
پستهای تلگرام — DinOnline دینآنلاین
کتاب خوب، اگر به وقت پیدا شود نعمت است.▪️ کتابفروشی فرصت▪️آثار معتبر، چاپ قدیم، نسخههای کمیاب📚 t.me/forsatbook%F0%9F%93%9A t.me/forsatbook
🔻انسان مطلوب دین کیست؟ ابوذر، اویس، سلمان یا انسان اخلاقی؟✍ محسن زندی✔️دین قرار است چه انسانی بسازد؟ پاسخ به این پرسش، صرفاً به تعریف هدف دین محدود نمیشود؛ بلکه تصویری متفاوت از خدا، پیامبر، عقل، اخلاق، فقه، سیاست و معنای زندگی به دست میدهد. محسن زندی در این نوشتار، با مرور روایتهای متفاوتی که از انسان مطلوب دین ارائه شده است، از «انسان مبارز» در خوانش شریعتی و «انسان معنوی» در قرائت سروش تا «انسان عقلانی»، «انسان اخلاقی» و «انسان متشرع» را کنار هم میگذارد و نشان میدهد که هر یک از این تلقیها، چه تصویری از نسبت انسان و دین میسازند.📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین dinonline.com/46271/%F0%9F%86%94 @dinonline
ویژهنامه دیننامه به مناسبت سالروز امضای فرمان مشروطه 🔻 محل نزاع مشروطه 💬مشروطه را معمولاً نزاع سنت و تجدد یا تقابل اسلام و غرب روایت میکنند؛ اما آیا واقعاً مسئله اصلی همین بود؟ ✔️فاطمه شاهحسینی در این پادکست نشان میدهد که مهمترین محل نزاع مشروطه،…ویژهنامه دیننامه به مناسبت سالروز امضای فرمان مشروطه🔻 محل نزاع مشروطه💬مشروطه را معمولاً نزاع سنت و تجدد یا تقابل اسلام و غرب روایت میکنند؛ اما آیا واقعاً مسئله اصلی همین بود؟✔️فاطمه شاهحسینی در این پادکست نشان میدهد که مهمترین محل نزاع مشروطه، بیش از آنکه تقابل تفکر اسلامی و غربی باشد، اختلاف بر سر این پرسش بود که آیا میتوان در کنار پایبندی به شریعت، قانون وضع کرد یا نه.اگر میخواهید در زمانی کوتاه، با یکی از مهمترین مناقشات تاریخ معاصر ایران آشنا شوید، شنیدن این پادکست را از دست ندهید.برای ارتباط با ما در خصوص این پادکست به شناسه زیر پیام دهید:🆔 @dinonlinecontact
🔻منصور ثابتقدم: اقتصاد جایگزین سرمایهداری بدون تغییر پارادایم ممکن نیست(گفتوگو: سوفیا بیغم، پژوهشگر فلسفه با منصور ثابتقدم، مبدع دیسکورس «مدلسازی اقتصاد جایگزین»)✔️اقتصاد، برخلاف بسیاری از مباحث دانشگاهی، موضوعی نیست که تنها در کتابها و کلاسهای درس جریان داشته باشد. آثار آن را میتوان در زندگی روزمره، نگرانی انسان از آینده، شکاف میان پیشرفت فناوری و نابرابری اقتصادی و پرسشی اساسی مشاهده کرد: چرا با وجود پیشرفت چشمگیر علم و فناوری، فقر، نابرابری و احساس ناامنی اقتصادی همچنان بخش بزرگی از جهان را درگیر کرده است؟از همین منظر، این پرسش مطرح میشود که آیا مشکلات موجود ناشی از پیچیدگی ذاتی اقتصاد است یا اینکه چارچوبهای مسلط اقتصادی دیگر توان پاسخگویی به مسائل امروز را ندارند؟ اگر سرمایهداری همچنان نظام اقتصادی غالب جهان است، آیا میتوان بدیلی برای آن تصور کرد که در عمل نیز قابلیت تحقق داشته باشد و آزادی و عدالت را در کنار یکدیگر قرار دهد؟منصور ثابتقدم چهار سال پیش کمپینی با عنوان «مدلسازی اقتصاد جایگزین» را در فضای عمومی مطرح کرد؛ ایدهای که به گفته او، میکوشد افقی تازه در نسبت میان انسان و اقتصاد بگشاید و امکان آزمون نظمی جدید در سیستم اجتماعی را بررسی کند. این ایده در سالهای گذشته با واکنشها، نقدها و پرسشهای مختلفی از سوی پژوهشگران، اقتصاددانان و فیلسوفان روبهرو شده است.در دومین گفتوگو با ثابتقدم، سوفیا بیغم، پژوهشگر فلسفه، درباره ضرورت تغییر پارادایم اقتصادی، موانع معرفتی و فرهنگی این تغییر، تعریف پارادایم موجود، نسبت اقتصاد و متافیزیک و تصویری که از اقتصاد پساسرمایهداری میتوان ارائه کرد، با او گفتوگو کرده است.📎 پیوند به متن کامل این گفتوگو در سایت دینآنلاین dinonline.com/46263/%F0%9F%86%94 @dinonline
🔻جنگ یا صلح؟ تأملی در تفسیر آیه «رفع فتنه در جهان» در آیه ۳۹ سوره انفال✍ محمد رستمی ✔️آیا آیه «و قاتلوهم حتی لا تکون فتنة» مجوز جنگی بیپایان است یا برعکس، پایان دادن به جنگ را با رفع فتنه و پذیرش صلح گره میزند؟ محمد رستمی در این یادداشت با بازخوانی آیه ۳۹ سوره انفال و توجه به سیاق آیات، برداشت رایج از شعار «جنگ، جنگ، تا رفع فتنه در جهان» را به نقد میکشد و نسبت قرآن با جنگ و صلح را بررسی میکند.📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دینآنلاین dinonline.com/46258/%F0%9F%86%94 @dinonline
ویژهنامه دیننامه به مناسبت سالروز امضای فرمان مشروطه🔻 محل نزاع مشروطه💬مشروطه را معمولاً نزاع سنت و تجدد یا تقابل اسلام و غرب روایت میکنند؛ اما آیا واقعاً مسئله اصلی همین بود؟✔️فاطمه شاهحسینی در این پادکست نشان میدهد که مهمترین محل نزاع مشروطه، بیش از آنکه تقابل تفکر اسلامی و غربی باشد، اختلاف بر سر این پرسش بود که آیا میتوان در کنار پایبندی به شریعت، قانون وضع کرد یا نه.اگر میخواهید در زمانی کوتاه، با یکی از مهمترین مناقشات تاریخ معاصر ایران آشنا شوید، شنیدن این پادکست را از دست ندهید.برای ارتباط با ما در خصوص این پادکست به شناسه زیر پیام دهید:🆔 @dinonlinecontact