🔴 بنبستِ تئوریک علوم انسانی؛ چرا علوم انسانی ترجمهای از درک «ملت ایران» عاجز است؟!🔹آنچه امروز در…
انتشار: 2026/07/08 20:20 UTC
🔴 بنبستِ تئوریک علوم انسانی؛ چرا علوم انسانی ترجمهای از درک «ملت ایران» عاجز است؟!🔹آنچه امروز در کرسیهای علوم سیاسی و جامعهشناسی دانشگاههای ما بهعنوان «علم» تدریس میشود، در واقع مجموعهای از نظریات ترجمهای و تقلیلگرایانه است که دههها پیش در بسترهای فرهنگی و تاریخی غرب متولد شدهاند.🔸این پارادایمهای فرسوده که بر مبنای اومانیسم و سکولاریزم غربی و مدلهای توسعهی خطی بنا شدهاند، اکنون در برابر «واقعیت ایران» به بنبستی استراتژیک رسیدهاند و در تحلیل "انسان ایرانی" و "ملت ایران" دچار شکست شدهاند. این ناتوانی، نه یک خطای جزئی، بلکه یک شکست ساختاری در تبیین، تفسیر و پیشبینی کنشهای سیاسی ملتی است که قواعد بازی جهانی را بارها برهم زده است.🔹نقطه کوری که علوم انسانیِ مقلد از دیدن آن ناتوان است، «هویت تمدنی» و «منطق درونی» کنشگری مردم ایران است. اساساً نمیتواند چرایی رفتار میلیونها نفر که بعداز جنگ به خیابانها آمدهاند را پاسخ دهد.🔸از انقلاب اسلامی ۵۷ تاکنون، هرگاه تحلیلگرانِ پیروِ مکاتب شرقشناسی نوین و ایرانشناسی انتظار انفعال یا گسست میان ملت و حاکمیت را داشتند، با پدیدهای نوظهور مواجه شدند. جدیدترین نمونهی این ابطالگریِ بزرگ، در ماههای پس از جنگ تحمیلی اخیر از سوی مثلث آمریکا و اسرائیل رخ داد. در حالی که مدلهای غربی بر اساس فشارهای حداکثری و جنگهای ترکیبی، فروپاشیِ انسجام اجتماعی را پیشبینی میکردند، حضور دهها میلیونی مردم در مراسم وداع و تشییع #امام_شهید، تمامی آن فرضیات را باطل کرد.🔹این تشییع بینظیر، صرفاً یک مراسم سوگواری نبود؛ بلکه یک «کنش سیاسیِ معنادار» و یک "رفراندوم بزرگ میدانی" در پاسخ به تجاوز خارجی بود. وقتی جامعهشناسیِ ترجمهای، دین را پدیدهای حاشیهای و ملت را تودهای صرفاً مصرفگرا میبیند، طبیعتاً از درک پیوند عاطفی و اعتقادی مردم با رهبران خود عاجز میماند. 🔸این حضور میلیونی ثابت کرد که الگوهای شرقشناسی که همواره سعی دارند تصویر «ایرانی» را در قالبهای از پیشساختهی خود جای دهند، از درک عمقِ راهبردی و بصیرت سیاسی این ملت عاجزند. 🔹حقیقت آن است که واقعیتِ موجود در خیابانهای ایران، فرسنگها با جزوههای نظری دانشگاهها فاصله دارد. یکی از دلایل سکوت غالب مدعیان روشنفکری در دانشگاههای ما هم همین بنبست تئوریک است. زمان آن فرارسیده است که با عبور از جزماندیشیهای غربگرایانه، به سمت تولید علوم انسانیِ بومی و تمدنی حرکت کنیم؛ علمی که قدرتِ تبیینِ جوششهای عظیم ملی را داشته باشد و به جای تقابل با واقعیت و تحقیر انسان ایرانی و هویت ایرانی اسلامی با شاخصهای کورتکس مغزی و EQ و ...، زبانِ گویایِ هویتِ اصیل ایرانی باشد.✅ #داود_مدرسی_یان:@DModaresian