دنیای سینما:بازآفرینی قهرمان در ساحت سینمای ایران: ضرورتِ گذار به «جهانسازی تمدنی و اقتصادی»پ- دلد…
انتشار: 2026/07/18 08:23 UTC
دنیای سینما:بازآفرینی قهرمان در ساحت سینمای ایران: ضرورتِ گذار به «جهانسازی تمدنی و اقتصادی»پ- دلدارسینمای ایران در مقطع کنونی، بیش از آنکه با بحران کمبود «قصه» مواجه باشد، با خلاء «جهانسازی» (World-Building) روبروست. برای عبور از بنبستهای رواییِ موجود، ناگزیریم بازنگری بنیادینی در تعریفِ «قهرمان» و جایگاه او در شبکه معناییِ سینمای ملی داشته باشیم.پرسش اصلی اینجاست: چرا حافظه تاریخی و غنای اسطورهای ما، بهرغم ظرفیتهای سرشار، هنوز نتوانسته است به یک «جهان سینمایی» (Cinematic Universe) منسجم و جریانساز بدل شود؟ پاسخ در نوعِ مواجهه ما با مقوله قهرمان نهفته است. در بسیاری از آثار معاصر، قهرمان یا به تکرارِ الگوهای وارداتی تقلیل یافته و یا در انزوایِ نمادینِ خود، از متنِ زندگی روزمره جدا مانده است.بازآفرینی قهرمان ایرانی، نه یک انتخاب ذوقی، که یک «ضرورتِ هویتی» است. قهرمانِ ترازِ سینمای ایران، پیش از آنکه در هیبتِ یک کنشگرِ فیزیکی ظاهر شود، باید حاملِ اخلاق، حکمت و خردِ تمدنی باشد. این شخصیت باید بتواند پلِ ارتباطی میانِ اسطورههای کهن و زیستِ دشوارِ انسانِ معاصر برقرار کند؛ به نحوی که قهرمان از یک «شمایلِ دوردست»، به «الگویی در دسترس» برای فهم و حلِ چالشهای زیستی تبدیل شود.افزون بر اهمیت فرهنگی، پیوستگیِ روایی و خلقِ جهانهای سینمایی، پاسخی استراتژیک به بیثباتیهای اقتصادیِ سینمای ایران است. مدلِ کنونیِ «تولیداتِ تکسکانسه و ناپیوسته»، ریسکِ شکستِ مالی را بهشدت بالا میبرد؛ چرا که هر پروژه مجبور است از صفر، اعتبارِ خود را در ذهنِ مخاطب ایجاد کند. در مقابل، مدلِ جهانسازی به ما اجازه میدهد داراییهای فکری (IP) پایداری خلق کنیم که به جای مصرفِ یکباره، دارای قابلیتِ بازتولید و گسترش باشند. این پیوستگی، وفاداریِ مخاطب را در طولانیمدت تضمین کرده و امکانِ بهرهبرداریهای جانبی (از قبیل دنبالهها، نسخههای فرعی و زنجیرههای ارزشافزوده) را فراهم میکند که سینمای ایران را از تکیه صرف به گیشه، به سمتِ یک صنعتِ زیرساختی، مقیاسپذیر و سودآور سوق میدهد.بنابراین، گذار از سینمایِ «شخصیتمحورِ پراکنده» به سینمایِ «جهانمحورِ منسجم»، نیازمندِ مهندسیِ روایتی است که در آن، قهرمان نه در تقابل با جامعه، بلکه در تعاملِ سازنده با ساختارهای اخلاقی و فرهنگیِ سرزمینمان معنا یابد.سینما در چنین رویکردی، از ابزاری صرفاً سرگرمیساز به نهادی تمدنی و اقتصادی بدل میشود که وظیفهاش ترسیمِ چشماندازی از امید، تبیینِ مرزهای هویتی و بازخوانیِ مفهومِ «عدالت و ایستادگی» در جهانِ امروز است. وقت آن است که فیلمسازان و نویسندگانِ ما، با نگاهی آسیبشناسانه به ساختارهای موجود، به جای تقلید، «جهانِ خود» را خلق کنند.t.me/donyayecinemahttp://donyayecinema.ir
