از مرحوم شیخ مرتضی انصاری (قدّس سرّه) که فقهای بزرگوار شیعه ـ جز عدّۀ بسیار کمی مثل مرحوم شیخ هادی…
انتشار: 2026/08/21 05:55 UTCدریافت: 2026/08/23 16:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/23 16:00 UTC
از مرحوم شیخ مرتضی انصاری (قدّس سرّه) که فقهای بزرگوار شیعه ـ جز عدّۀ بسیار کمی مثل مرحوم شیخ هادی تهرانی1️⃣ ـ در این دو قرن اخیر سر سفرۀ او نشستهاند نقل شده که به شاگردان خود وصیّت فرمودند2️⃣ که سه خصلت است که یکی از آنها را خواه قصد قربت داشته باشید یا نه انجام دهید، و یکی از آنها را خواه قصد قربت داشته باشید یا نه ترک کنید، و یکی از آنها را هرگاه قصد قربت دارید انجام دهید و هرگاه قصد قربت ندارید ترک نمایید.اوّلی مباحثه و مُدارسهٔ علمیّه میباشد، و دومی مرافعه و قضاوت کردن، و سیّمی امامت در نماز جماعت کردن است!این برادرتان بر دست و بازوی رفقایی که با سؤالاتشان این کمترین را به تلاش وامیدارند بوسه میزند و حقیقتاً ممنوندارشان است، وگرنه خدای حافظه و استعداد هم که باشی، اگر مدّتی به حال خود رها شوی مانند آب راکد از حیّز انتفاع خارج خواهی شد.دوست بزرگواری پرسیده بودند: در آیۀ شریفۀ ﴿وَمِنْ آَيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا﴾ [سورۀ روم، آیۀ 21] حرف ﴿إِلَی﴾ به چه معناست؟ خب، من هم که از خودم چیزی ندارم (البتّه حدسهایی میزدم که از قضا درست از کار درآمد)، به قول شاعر:بسی کند و کاوید و کوشش نمود/ کز آن سنگ خارا رهی برگشودنوشتم: تنها جایی که چیزی در این باره دیدم کشّاف زمخشری است. او نوشته: «سكن إليه» إذا مال إليه [الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل وعيون الأقاويل في وجوه التأويل، ج 3، ص 218]. به این ترتیب احتمالاً منظورش این است که «إلی» بهمعنای خودش است، ولی فعلاً «سکن» متضمّن معنای «مال» شده است.1️⃣داستان سرانجام تلخ آن مرحوم خواندنی و جداً عبرتآموز است. 2️⃣البتّه این حکایت را معمولاً در داستان بازگشت شاگردی به نام کلانتر به ایران نقل میکنند که خدمت استاد رسید و درخواست سفارش کرد.


