«قرآن و جنگ» 🖍بهروز مرادیاز میان مسلمانان، بسیارند کسانی که نمیدانند قرآن تنها جنگ دفاعی را به رسم…
انتشار: 2026/06/30 19:06 UTC
«قرآن و جنگ» 🖍بهروز مرادیاز میان مسلمانان، بسیارند کسانی که نمیدانند قرآن تنها جنگ دفاعی را به رسمیت شناخته و در هیچ آیهای، جنگ تهاجمی را تجویز ننموده است. در آیات ١٩١ تا ١٩٣ سورهی بقره چنین بیان گردیده که مؤمنان نه تنها نمیبایست آغازگر جنگ باشند، بلکه هرگاه دشمن ستیزهگر دست از جنگ کشید، مسلمان نیز میبایست دست از جنگ بکشد:"[و چون به جنگ شما آمدهاند] هرکجا که بر ایشان دست یافتید، با آنان پیکار کنید و همانگونه که شما را بیرون راندند، آنان را بیرون برانید [چراکه] توطئه از قتل بدتر است...... (١٩١) و اگر [از جنگ کردن] دست کشیدند، [شما نیز دست بکشید که] همانا خداوند آمرزنده ی مهربان است. (١٩٢) با آنان بجنگید تا دیگر توطئهای نباشد و دین مخصوص خدا بشود. پس اگر دست [از جنگ] برداشتند، [شما نیز جنگ را ادامه ندهید که] دشمنی روا نیست جز بر ظالمین. (١٩٣)قابل توجه اینکه در آیهی ٩٠ سورهی نساء نیز همین موضع علیه ادامهی جنگ اتخاذ گردیده است:"....... پس اگر آنها از شما کناره گرفتند و دست از جنگ با شما برداشتند و با شما از در صلح درآمدند، پس [در آنصورت] خدا برای شما راهی [برای جنگ یا هر اقدامی] علیه آنها قرار نداده است."ملاحظه میشود که قرآن نه اجازهی آغاز جنگ را در دست مسلمانان قرار داده و نه اجازهی ادامهی جنگ را. این دشمنان انسان و خدا هستند که جنگ را آغاز میکنند و یا آن را ادامه میدهند. مسلمانان فقط دفاع میکنند و هرگاه طرف مهاجم متجاوز دست از جنگ کشید، قرآن راهی برای ادامهی جنگ برای مؤمنان نگشوده است. بعید است کسانی که بر طبل وحشی جنگ میکوبند، از موضع اصولی قرآن و وجود این آیات در کتاب خدا اطلاعی داشته باشند.اما قرآن بهخوبی واقف است که انسان اگر نتواند زندگی بسازد، آن را ویران میکند و اگر انسان نتواند با دیگران مدارا کند و به صورت مسالمتآميز با دیگران در صلح زندگی کند، با آنها ستیزه میکند و میجنگد و آنان را میکُشد و زندگی مردم را نابود میکند.در همین راستاست که امام علیع نیز فرمود:وَ لا تَدفَعَنَّ صُلحاً دَعاکَ اِلیهِ عَدُوُّکَ و لِلّهِ فیهِ رِضًی(رد نکن صلحی که دشمنت تو را به آن دعوت میکند و رضای خداوند در آن است.)این سخن حکیمانه در تفسیر موضع قرآن علیه جنگ و در تکریم ارزش صلح را مسلمانان و بویژه شیعیان شایسته است بر ضمیر ذهن هک کنند. اینهمه تأکید بر صلح، نشان میدهد که جنگطلبی از نظر قرآن، مطرود و محصول رشدنایافتگی و نابالغی و نافرهیختگی و ارزش قائل نشدن برای جانِ دیگر آدمیان و مظهر گرایش آدمی به سوی ویرانکردن زندگی و زندگان است.جنگها میکُشند و در خونریزی، میان گنهکار و بیگناه تفاوتی قائل نمیشوند، چون جنگسازان، قدرت تشخیص ندارند. آنان کورترین و دیوانهترین باشندگان عالماند و در ویرانکردن انسان و زندگی او هرگز تردید نمیکنند.آتش جنگها، زیرساختهای زیست جمعی را نابود، خانهها را ویران، بناها را تخریب، روانها را بیمار، خاطرها را پریشان، امنیت را سلب، کارخانههایی که معیشت مردم را تأمین میکنند نابود، کودکان را یتیم، زنان را بیشوی و مردان را بیوطن میسازند.این را از روز ازل فرشتگان دریافته بودند که انسان بهخاطر جنگی که میکند و خونی که میریزد، فسادکار و شایستهی تقبیح و ملامت است:"هنگامی که پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمین [برای خودم] جانشینی تعیین میکنم، گفتند: آیا در آن [زمین] کسی را میگماری که در آن فساد (تباهی) میکند و خونها میریزد، درحالیکه ما تو را به پاکی میستاییم و تقدیست میکنیم؟ گفت: من چیزی میدانم که شما نمیدانید." (بقره:٣٠). این آیه اثبات میکند که جنگ از نظر قرآن و فرشتگان عامل فساد بر روی زمین است، چراکه" فساد" به معنی تباه و ضایع و خراب کردن چیزهای نیکوست و جنگ نیز همین کارکردها را دارد. از همین روی بود که خداوند تعالیبخش، آخرین دینِ پیامبر خود را اسلام نام نهاد تا هرگاه که انسانِ مدعی دین، زیستن به مسالمت و مدارا را از یاد ببرد و احساسات و هیجانات و کدورتها و کینهها و خوی انتقامجویی، او را به ادامهی جنگ وسوسه و ترغیب کند، ریشهی دینِ آخرین که "صلح" است را به یاد بیاورد و دست از خونریزی و انسانکشی و تخریب جان و روان انسان و ویرانکردن زندگی بردارد، کشتیاش را از دریای جنگ به ساحل صلح بیاورد، لنگر مدارا با دیگران بر ساحل زندگی افکند و در آرامش به پرستش خدا و پاسداشت انسانیت و حق بپردازد. ٩ تیر ١۴٠۵ 🌿@drBehrouzMoradi