«نقدی به دیدگاه دکتر سروش در خصوص "محمد راوی رؤیاهای رسولانه" (٢/٣)»۲. عدم توجه به شکلگیری ساختار…
انتشار: 2026/08/13 18:33 UTCدریافت: 2026/08/14 08:11 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 08:11 UTC
«نقدی به دیدگاه دکتر سروش در خصوص "محمد راوی رؤیاهای رسولانه" (٢/٣)»۲. عدم توجه به شکلگیری ساختار قرآن:آقای دکتر سروش در مقالهی خود به بیَنظمی در قرآن اشاره میکند و پراکندگی ساختار قرآن را ناشی از شکلگیری آیات آن در فضای رؤیاگونه میداند و به همین سبب فهم آنها را بر عهدهی خوابگزاران مینهد. این ادعا از نظر دور میدارد که ساختار کنونی قرآن نه توسط خداوند یا حضرت رسولص، بلکه توسط خلیفهی سوم پیشنهاد و محقق گردید و جانمایی آیات قرآن کاری است بشری و مسئولیت آن بر دوش حضرت رسولص نمیباشد. بعید است دکتر سروش خود از این ماجرا بیاطلاع باشد و طرح چنین موضوعی از جانب ایشان هم تعجببرانگیز است و هم این شائبه را به ذهن متبادر میسازد که مبادا ایشان برای اثبات ادعاهای خویش حاضر است واقعیتهای متقن تاریخی را نادیده بینگارد و برآن باشد از هر راهی نظرات خود را بر کرسی تأیید بنشاند. از سوی دیگر ایشان این امر را از نظر دور داشته که آن دسته از آیات که هنگامهی نزول، ساختار یک سورهی مشخص را داشتهاند، از استواری ساختاری و نظم و پایداری اعجازآمیز و خیرهکنندهای برخوردارند. سورههای کوتاه قرآن جزو این دستهاند. فروکاستن چنین سورههایی با نظمی عظیم و معنایی بس بلند به محصولات بیپشتوانهی خواب، بسی تقلیلگرایانه و بسیار تباهکننده است و این سخن نمیتواند توسط کسی بیان شود که به فهم زیباییهای ظریف قرآن نائل آمده باشد.۳. ستیزه با منطق عقلی: عقل سلیم نمیپذیرد که پیامبری که برای تبدیل حال انسان و جامعه به احسنالحال مبعوث گردیده، عالم بیداری را وابنهد و الهام تبدیلکنندهی مورد نظر خود را از عالم رؤیا برگیرد. منطق عقلی حکم میکند که راهکارها و راهحلهای معضلات انسان و جامعه در عالم بیداری اندیشیده شوند و مطابق با ظرفیت مخاطبان ساخته و پرداخته گردند تا هنگامهی عرضه، امکان پذیرش معقول یابند. بر کیفیت و فرآیند و حالات و اصالت و حقانیت رؤیا اعتمادی نیست و مردم از پیرامون پیامبری که سخنان خود را از خوابهای خویش وام گیرد و منشاء تعالیمش در رؤیاهایش نهفته باشند، پراکنده میگردند و از وی تأثیری درخور نمیپذیرند و به او تأسی نمیجویند و رسالت او را جدی نمیگیرند و اگر چنین میبود کلام او را معتبر نمیشمردند و از گِردَش میپراکندند. اما دیدیم که چنین نتیجهای به بار نیامد و از سوی دیگر هیچگاه در تاریخ شنیده نشد که مخالفین پیامبر گفته باشند محمد محصولات خوابهای خود را بر ما میافکند و انتظار دارد ما به خوابهای او ایمان بیاوریم. این واکنشهایی که هرگز شنیده نشدهاند، نشان میدهد که چنین موضوعی که آقای سروش مدعی آن است، هرگز قابلیت طرح نداشته و ندارد. پیامبری که قرار است جامعه و فرهنگ را متحول سازد، نمیتوانسته متکی به خواب که شانهبهشانهی توهّم است راه برود و راه ببرد. چنین کاری رسالت او را بیبنیان و موفقیت او را با بحران مواجه میساخت. عقل حکم میکند که پیامبرِ بیدارکننده خود بیدار باشد و وقایع را در بیداری چاره کند و راهبری مردم را در بیداری تدبیر نماید. او که خود بیدارترین انسان است، چگونه ممکن است در خفتگی سخن ساز کند در بستر توهّم تدبیر جامعه و انسان کند؟ ۴.نفی امینبودن قرآن و پیامبر:ادعای دکتر سروش امینبودن قرآن و حضرت رسولص را مخدوش و نفی میکند. از منظر درونمتنی؛ در قرآن بسیارند آیاتی که تصریح میکنند این کتاب و آیات آن از سوی خدا به محمد(ص) نازل شدهاند. اعتقاد و ایمان به ادعای قرآن در این باره جزیی از طرح مسلمانی است. به قول حضرت خداوند در قرآن بالاترین اعتماد را بشاید. دیدگاه دکتر سروش این اعتماد به راستگویی قرآن را نفی میکند. از سوی دیگر حضرت رسولص برساختن آیات قرآن از جانب خود که تهمتی ناروا از سوی حقستیزان بود را همواره رد نموده و بر آسمانیبودن محصول وحی تأکید داشتند. حضرت رسولص حتا پیش از بعثت به امینبودن شهره بود و همین امینبودن سبب جذب مردم به ایشان میگردید. بسیاری به واسطهی همین امینبودن وی به دین وی گرویدند. ادعای آقای سروش بر خلاف این امر، نوعی توهّمافکنی در صحّت سخنان حضرت رسولص و ساحت امانتداری اوست. حتا قرآن به جبرئیل لقب روحالامین میدهد تا بر امانتداری داری او در انتقال محتویات وحی به پیامبر تأکید نماید. دکتر سروش میگوید که داستانهای قرآنی را محمد پیش از بعثت میدانست و آنها را سپس در خواب میدید و تعریف میکرد! اما قرآن بارها بیان نموده که محمدص از ماجراهای تاریخی که برای او بیان میکند، هرگز اطلاعی نداشته است. در این باره دکتر سروش باز هم سخن قرآن را نادیده میانگارد و ادعایی ناروا به پیامبر نسبت میدهد که با سخن قرآن در تضاد است.🌿@drBehrouzMoradiادامه👇