اقتصاد بازار

🔰 روایت دو سده جابه‌جایی ثروت مللدر سال ۱۸۲۰، چین کانون بلامنازع تجارت بود و نزدیک به ۳۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را در قبضه داشت. اما دودکش‌های منچستر و ظهور موتور بخار، معادلات را بر هم زدند تا بریتانیا بر موج انقلاب صنعتی، سکان‌دار اقتصاد قرن نوزدهم شود. با افول امپراتوری‌ها، قرن بیستم به نام «صلح آمریکایی» ثبت شد؛ جایی که در ۱۹۴۴، واشینگتن با سهمی معادل ۲۹.۷ درصد، قله هژمونی اقتصادی را فتح کرد.مرکز ثقل اقتصاد جهانی، با عبور از اقیانوس اطلس، بار دیگر در حال استقرار در پهنه آسیاست. چین با بازپس‌گیری جایگاه خود به عنوان «کارخانه جهان» و هند با رشد شتابان، امروز مجموعاً بیش از ۳۰ درصد از اقتصاد جهانی (بر مبنای PPP) را سهم دارند. این جابه‌جایی، صرفاً تغییر ارقام در ترازنامه‌های بین‌المللی نیست؛ بلکه پیروزی استراتژی «تولید‌محوری»، نوسازی زنجیره ارزش و نوآوری بر ساختارهای کهن است.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰 چرا دشمنان با هم تجارت می‌کنند؟ در اتاق‌های جنگ، خطوط مقدم با خون ترسیم می‌شوند و در اتاق‌های بازرگانی با اعداد. ماریا گرینبرگ در کتاب «تجارت در زمان جنگ»، فرضیه کلاسیک «انقطاع کامل» را به چالش می‌کشد. برای تحلیل‌گرانِ زنجیره‌های تأمین، این پرسش دیگر یک پارادوکسِ اخلاقی نیست، بلکه یک استراتژی سردِ بقا است؛ چرا که در اقتصاد سیاسی، مرزها هرگز به آن قاطعی که ژنرال‌ها ترسیم می‌کنند، بسته نمی‌شوند.محور تحلیل گرینبرگ، مفهوم استراتژیک «زمانِ تبدیل» است. در منطقِ حکمرانی، کالاها نه بر اساس ماهیت، بلکه بر اساس فاصله زمانی تا میدان نبرد طبقه‌بندی می‌شوند. آیا این محموله به محض تخلیه، به توانِ نظامی بدل می‌شود یا نیازمند چرخه‌های طولانیِ صنعتی برای تغییر ماهیت است؟ این «فاصله زمانی»، همان مرزی است که تجارت را در قلبِ درگیری زنده نگاه می‌دارد. اگر دولت انتظار جنگی کوتاه داشته باشد، اجازه می‌دهد کالاهایی که تبدیل‌شان زمان‌بر است، جریان یابند تا چرخ‌های اقتصاد خودی نیز متوقف نشود.در نگاهی کلان، ماشین جنگی بدون چرخ‌دنده‌های اقتصادی متوقف می‌شود. قطعِ جریان تجارت، تنها دشمن را تضعیف نمی‌کند؛ بلکه می‌تواند زنجیره‌های تأمین داخلی، درآمدهای ارزی و ظرفیت تولیدِ خودی را به رکود بکشاند. یک دولت هوشمند می‌داند که امنیت، تنها در تسلیحات خلاصه نمی‌شود؛ اقتصادِ مقاوم، خودِ مهمات است.سیاست تجاری در زمان جنگ، سندی ایستا نیست. با تغییر چشم‌اندازِ نبرد از یک درگیری سریع به جنگی فرسایشی، «زمانِ تبدیل» کوتاه می‌شود و ریسک‌ها اوج می‌گیرند. آنچه دیروز یک تجارت عقلانی برای تأمین مالی بود، فردا به یک کالای استراتژیک ممنوعه بدل می‌شود. هنرِ حکمرانی در اینجا نه قطعِ مطلق، بلکه مدیریتِ دقیقِ «پنجره‌های ریسک» است. برای بازیگران بزرگ صنعتی، تجارت با دشمن نه نشانه ضعف، که محاسبه‌ای عقلانی برای حفظِ حیاتِ صنعتی در میانه توفان است.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔸 در سالی که با سه چالش هم‌زمان رکود جهانی، بحران انرژی و تنش‌های منطقه‌ای همراه بود، فولاد مبارکه با بازطراحی استراتژی صادراتی خود، رکورد تاریخی ۱ میلیون و ۸۲۷ هزار تن صادرات را به ثبت رساند. این دستاورد، نماد تاب‌آوری اقتصاد صنعتی و گامی کلیدی در راستای توسعه ارزآوری ملی در مواجهه با رکود بازار داخل است.#صادرات_فولاد📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰 روایت یک همبرگر از بی‌نظمی پولی جهانبیگ‌مک چگونه ارزش واقعی ارزها را می‌سنجد؟ گاهی برای فهمیدن این‌که یک ارز واقعاً چقدر می‌ارزد، لازم نیست به تالارهای پرهیاهوی بورس یا مدل‌های پیچیده اقتصادی رفت؛ کافی است به یک ساندویچ نگاه کرد. «بیگ‌مک»؛ همان همبرگر مشهور مک‌دونالد، نزدیک به چهار دهه است که به یکی از کنجکاوی‌ برانگیزترین معیارهای سنجش ارزش پول‌ها در جهان تبدیل شده است؛ معیاری ساده، قابل لمس و در عین حال عمیقاً افشاگر.اکونومیست نخستین‌بار در سال ۱۹۸۶ شاخص بیگ‌مک را معرفی کرد؛ ابزاری که در آغاز بیش از آن‌که یک معیار رسمی باشد، نوعی آزمایش فکری برای توضیح مفهوم «برابری قدرت خرید» به‌شمار می‌رفت. اما همین ایده ساده، به‌تدریج به مرجعی جدی برای اقتصاددانان، معامله‌گران و سیاست‌گذاران بدل شد. منطق آن روشن است: اگر یک کالای تقریباً یکسان در کشورهای مختلف با قیمت‌های متفاوت عرضه شود، این شکاف می‌تواند نشانه‌ای از گران‌بودن یا ارزان‌بودن ارزها باشد.بیگ‌مک برای این نقش، انتخابی تصادفی نیست. این محصول در ده‌ها کشور با استانداردی نسبتاً یکسان عرضه می‌شود و همین ویژگی، آن را به ابزاری مناسب برای مقایسه قدرت خرید تبدیل می‌کند. برای مثال، ۱۰۰ دلار در آمریکا حدود ۱۶ بیگ‌مک می‌خرد؛ اما همین قدرت خرید در کشورهای دیگر، لزوماً با نرخ‌های رسمی بازار ارز هم‌خوانی ندارد. این فاصله همان جایی است که شاخص بیگ‌مک دست به افشاگری می‌زند.با این همه، این شاخص بی‌نقص نیست. قیمت یک همبرگر فقط بازتاب نرخ ارز نیست؛ دستمزد، اجاره، مالیات و ساختار بازار نیز در آن دخیل‌اند. بیگ‌مک شاید ترازوی کامل اقتصاد جهان نباشد، اما همچنان یکی از خوش‌طعم‌ترین راه‌ها برای فهمیدن بی‌نظمی پولی جهان است.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰 خارج از سایه‌ها ردیابی تحرکات «نیروی شبه‌نظامی دریایی» مرموز چیندر نگاه اول، صحنه شبیه یک فصل بدِ ماهیگیری بود: دسامبر گذشته بیش از هزار قایق چینی در شمال تایوان، در آرایشی شبیه L معکوس، بیش از ۱۲ ساعت ثابت ماندند؛ آن‌قدر فشرده که چند کشتی باری مسیرشان را عوض کردند. اما این نمایش، چهار بار دیگر هم تکرار شد. الگو، بیش از آن‌که بوی صید بدهد، بوی پیام می‌داد.چین سال‌هاست علاوه بر نیروی دریایی و گارد ساحلی، از چیزی استفاده می‌کند که در کتاب‌های رسمی کمتر نامی از آن می‌آید: شبه‌نظامیان دریایی ترکیبی از قایق‌های معمولی و شناورهای فولادی مجهز که از دهه ۱۹۵۰ برای پیشبرد ادعاهای حاکمیتی به کار گرفته می‌شوند. مزیت اصلی‌شان «انکارپذیری» است: وقتی کشتی خاکستریِ بی‌پرچمِ جنگی مزاحمت ایجاد می‌کند، پکن می‌تواند آن را به حساب «ماهیگیران» بگذارد.این نیرو زمانی پراکنده و کم‌انضباط بود؛ پیر هم هست: فقط ۵٪ ماهیگیران زیر ۳۰ سال‌اند. آموزش فناوری‌های نو سخت است، انگیزه مالی پایین گزارش می‌شود و میان دولت‌های محلی و نهادهای نظامی بر سر هزینه‌ها کشمکش وجود دارد. با این حال، از ۲۰۱۲ و دوران شی جین‌پینگ، پروژه «نسل جدید» به راه افتاده: یارانه‌هایی تا روزانه ۲۴ هزار یوان برای حضور در آب‌های مورد مناقشه. در دریای چین جنوبی، متوسط روزانه ۲۴۱ شناور—بالاترین رقم از ۲۰۲۱—ثبت شده است.اکنون تحرکات به شرق هم کشیده شده: آرایش‌هایی تا ۴۵۰ کیلومتر و توقف‌های بیش از ۳۰ ساعت، همزمان با رزمایش‌های نزدیک تایوان. در بحران احتمالی، چنین ناوگانی می‌تواند چشم، بازو و حتی اخلالگر باشد؛ از شناسایی و لجستیک تا ایجاد آشوب در خطوط کشتیرانی و کابل‌های زیردریا. هماهنگ کردن هزاران قایق برای «ایستادن» در دریا، یک چیز را روشن می‌کند: کنترل سیاسی پکن بر ناوگان غیرنظامی، به گفته تحلیلگران، در جهان کم‌نظیر است. اکونومیستا📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔻تندیس تاب‌آوری ملی به مدیرعامل گروه فولاد مبارکه اهدا شد▫️گروه فولاد مبارکه در چهارمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، مفتخر به دریافت تندیس تاب‌آوری ملی شد. این نشان، تقدیر از سرعت عمل در بازسازی، پایداری تولید، مدیریت مؤثر بحران و صیانت از جان کارکنان است؛ مؤلفه‌هایی که تاب‌آوری را از یک شعار به یک مزیت راهبردی تبدیل می‌کنند.▫️فولاد مبارکه بار دیگر نشان داد در بزنگاه‌های دشوار، با اتکا به سرمایه انسانی، انضباط عملیاتی و تصمیم‌گیری مسئولانه، می‌توان هم تولید را حفظ کرد و هم از سرمایه‌های انسانی و ملی پاسداری نمود. این تندیس، نماد یک توانمندی و قابلیت ریشه‌دار است.#خبر#تندیس_تاب‌آوری_ملی#سمینار_تحلیلی_فولاد_و_صنایع‌معدنیسایت | ایتا | بله | آپارات | ویراستی |

🔰 آیا توسعه جهشی یک افسانه است؟جیسون هیکل و دیلان سالیوان در مقاله جدید خود در ژورنال New Political Economy به نظریه همگرایی و توسعه متعارف نقدهایی را وارد کرده‌اند. روایت غالب اقتصاد توسعه، به‌ویژه پس از دهه ۱۹۹۰، ادعا می‌کند که جهانی‌شدن و رشد سرمایه‌داری باعث شده کشورهای جنوب جهانی به تدریج فاصله خود را با کشورهای پیشرفته کاهش دهند.برای آزمون این ادعا، نویسندگان داده‌های مربوط به تولید ناخالص داخلی سرانه ۱۷۳ کشور را از سال ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۳ بررسی کرده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که فاصله میان کشورهای ثروتمند و فقیر نه تنها از بین نرفته، بلکه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. درآمد سرانه کشورهای مرکز در تمام دوره مورد بررسی بسیار سریع‌تر از کشورهای پیرامونی رشد کرده و شکاف درآمدی مطلق میان این دو گروه حدود ۱۷۰ تا ۲۷۰ درصد بیشتر شده است.تنها استثنای مهم در این روند، چین است. نویسندگان اذعان می‌کنند که چین تنها کشور بزرگی است که توانسته جایگاه خود را نسبت به کشورهای مرکز به طور معناداری بهبود بخشد؛ اما تأکید می‌کنند که حتی چین نیز هنوز به سطح کشورهای مرکزی نرسیده و همچنان در جایگاه نیمه‌پیرامون قرار دارد.مقاله توضیح می‌دهد که علت اصلی تداوم شکاف مرکز–پیرامون را نباید صرفاً در سیاست‌های داخلی کشورهای فقیر جست‌وجو کرد، بلکه باید آن را در ساختار اقتصاد سیاسی جهانی دید. به اعتقاد نویسندگان، کشورهای مرکز و شرکت‌های چندملیتی با استفاده از قدرت اقتصادی و سیاسی خود، دستمزدها و قیمت مواد اولیه را در کشورهای پیرامونی پایین نگه می‌دارند، زنجیره‌های ارزش جهانی را به گونه‌ای سازمان‌دهی می‌کنند که بخش‌های سودآور در شمال باقی بماند و کشورهای جنوب عمدتاً در نقش تأمین‌کننده مواد خام و نیروی کار ارزان فعالیت کنند.نویسندگان سپس به این پرسش می‌پردازند که چگونه برخی کشورها مانند کره جنوبی، تایوان، سنگاپور، اسرائیل، پرتغال و یونان توانسته‌اند به کشورهای پیشرفته نزدیک شوند. پاسخ آن‌ها این است که این کشورها استثناهایی ژئوپلیتیکی بوده‌اند. به باور آنان، این کشورها در دوران جنگ سرد از کمک‌های گسترده مالی، نظامی و فناورانه ایالات متحده و متحدانش برخوردار شدند و اجازه یافتند سیاست‌هایی مانند حمایت از صنایع داخلی، یارانه، تعرفه‌های حمایتی و مداخله فعال دولت را اجرا کنند؛ سیاست‌هایی که همزمان از طریق برنامه‌های تعدیل ساختاری از بسیاری از کشورهای جنوب جهانی دریغ شد. بنابراین موفقیت این کشورها را نمی‌توان نتیجه اجرای نسخه‌های متعارف اقتصاد بازار آزاد دانست، بلکه حاصل شرایط ویژه ژئوپلیتیکی و حمایت خارجی بوده است.نویسندگان در انتهای مقاله پیشنهاد می‌کنند که کشورهای جنوب جهانی برای دستیابی به توسعه واقعی باید ظرفیت صنعتی مستقل ایجاد کنند، از سیاست‌های صنعتی و برنامه‌ریزی دولتی بهره بگیرند، وابستگی خود را به مراکز قدرت اقتصادی کاهش دهند و توسعه را بر مبنای اهداف ملی، نه صرفاً ادغام در بازار جهانی، سازمان‌دهی کنند.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰 ایرانی‌ها چطور وقت می‌گذرانند؟🔸 تازه‌ترین نتایج طرح آمارگیری گذران وقت مرکز آمار ایران، تصویری روشن از نحوه توزیع ۲۴ ساعت شبانه‌روز شهروندان شهری ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد سبک زندگی، نقش‌های اجتماعی و حتی شکاف‌های جنسیتی همچنان تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر الگوی استفاده از زمان دارند.🔸 بر اساس این گزارش، افراد ۱۵ ساله و بیشتر به طور متوسط روزانه ۱۱ ساعت و ۴۵ دقیقه را صرف «رسیدگی و خودمراقبتی» شامل خواب، غذا خوردن و مراقبت‌های بهداشتی می‌کنند. پس از آن، فرهنگ، فراغت، رسانه‌ها و ورزش با ۴ ساعت و یک دقیقه بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. خدمات خانگی بدون مزد با ۲ ساعت و ۵۶ دقیقه، اشتغال با ۲ ساعت و ۴۸ دقیقه و معاشرت و مشارکت اجتماعی با یک ساعت و ۳۸ دقیقه در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در مقابل، فعالیت‌های داوطلبانه و بدون مزد تنها ۲ دقیقه از شبانه‌روز را به خود اختصاص داده‌اند؛ رقمی که از ضعف فرهنگ مشارکت داوطلبانه حکایت دارد.🔸 این گزارش همچنین از شکاف چشمگیر جنسیتی در نحوه گذران وقت پرده برمی‌دارد. مردان به طور متوسط روزانه ۴ ساعت و ۵۵ دقیقه به فعالیت‌های اقتصادی می‌پردازند، در حالی که این زمان برای زنان تنها ۴۱ دقیقه است. در مقابل، زنان روزانه ۴ ساعت و ۴۶ دقیقه را صرف کارهای خانگی بدون مزد می‌کنند؛ بیش از چهار برابر مردان که تنها یک ساعت و چهار دقیقه برای این فعالیت‌ها زمان می‌گذارند. این الگو نشان می‌دهد تقسیم سنتی مسئولیت‌های خانوادگی و اقتصادی همچنان در جامعه شهری ایران پابرجاست.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰هوا بیش از حد لعنتی گرم شده است زمین در حال جذب نور خورشید بسیار بیشتری است؛ خبر بدی برای همه رکوردهای بی‌سابقه گرمادر ۱۴ جولای، دمای سطح اقیانوس‌های مناطق گرمسیری و میانی به بالاترین سطح ثبت‌شده رسید و تقریباً تمام روزهای ژوئن و جولای رکورد زدند. اروپا از ماه می تاکنون ۳ موج گرمایی را تجربه کرده و با وجود آمادگی بیشتر، ده‌ها هزار نفر جان باخته‌اند. در آمریکا «گنبد گرمایی» و در چین ابرطوفان Bavi با تخلیه بیش از ۱ میلیون نفر رخ داد. احتمال ثبت گرم‌ترین سال تاریخ بسیار بالاست و ال‌نینو تقریباً تضمین می‌کند سال آینده حتی گرم‌تر باشد. کاهش آلبدو و تشدید گرمایشآلبدو (بازتاب نور خورشید) زمین به‌طور غیرمنتظره‌ای کاهش یافته است. داده‌های ماهواره‌ای بیش از ۲۰ سال نشان می‌دهد این کاهش سریع بوده و باعث شده اقیانوس‌ها انرژی بیشتری جذب کنند. آلبدوی پایین یعنی گرمای بیشتر در زمین باقی می‌ماند و دمای سطح بالا می‌رود. نقش ابرها و آلودگیکاهش ابرهای خنک‌کننده بر فراز اقیانوس‌ها و کاهش انتشار دی‌اکسید گوگرد از عوامل اصلی افت آلبدو هستند. ذرات گوگرد با وجود آسیب به سلامت (سالانه حدود ۵۰۰ هزار مرگ)، نور خورشید را بازتاب می‌دادند و حذف آن‌ها می‌تواند تا حدود ۱ درجه سانتی‌گراد به گرمایش اضافه کند. چرخه‌های تقویت‌کننده گرمایشگرمایش جهانی خود را تقویت می‌کند: گازهای گلخانه‌ای بیشتر → ابر کمتر و بازتاب کمتر → جذب انرژی بیشتر. با کاهش سوخت‌های فسیلی هم اثر تجمعی گازها همچنان تعیین‌کننده است و روند گرمایش به‌سرعت متوقف نمی‌شود. چالش سیاستی و اهداف خالص صفراهداف «خالص صفر» برای تثبیت انتشار ضروری‌اند، اما کند پیش می‌روند و اثر هر کشور به‌تنهایی محدود است. با این حال، اقداماتی مثل کاهش متان و گازهای خنک‌کننده می‌تواند اثر سریع‌تری داشته باشد. راهکارهای کوتاه‌مدت و بلندمدتافزایش دسترسی و بهره‌وری کولرها می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد. توافق کیگالی برای حذف گازهای خنک‌کننده وجود دارد و بهبود فناوری می‌تواند اثر خنک‌کنندگی را تا ۲ برابر افزایش دهد. مهندسی اقلیم؛ راه‌حل جنجالیپیشنهادهایی مانند افزایش بازتاب زمین با آئروسل‌های «ایمن» مطرح شده‌اند. آزمایش‌هایی مانند روشن‌تر کردن ابرها انجام شده، اما اجرای گسترده هنوز عملی نیست. با وجود مخالفت‌ها، برخی شرکت‌ها در حال توسعه این فناوری هستند و احتمال بحث جدی درباره آن با تشدید گرمایش بیشتر می‌شود.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰چرا واردات بی‌رویه، پاشنه‌آشیل استقلال صنعتی است؟اقتصادها معمولا پس از هر بحران، در برابر یک وسوسه مشترک قرار می‌گیرند؛ پر کردن هر خلأ با واردات. تصمیمی که در ظاهر آرامش می‌آورد اما در بلندمدت، ظرفیت تولید را تحلیل می‌برد. مسئله امروز فولاد ایران کمبود عرضه نیست، بلکه حفظ انگیزه سرمایه‌گذاری در صنعتی است که باید هم‌زمان تولید کند، بازسازی شود و زنجیره تامین کشور را سرپا نگه دارد.اعداد بورس کالا روایت متفاوتی از فضای بازار دارند. از ابتدای سال بیش از ۷۷۰ هزار تن محصول عرضه شده، اما تنها حدود ۷۲ درصد آن با تقاضا روبه‌رو شده است. وقتی بخشی از عرضه هنوز مشتری پیدا نکرده، تزریق واردات بیش از آنکه پاسخ یک نیاز باشد، می‌تواند تعادل بازار را بر هم بزند و سرمایه را از کارخانه به سمت گمرک هدایت کند.استقلال صنعتی با بستن مرزها به دست نمی‌آید؛ با هوشمندانه باز نگه داشتن آن‌ها حفظ می‌شود. واردات زمانی ارزش اقتصادی دارد که مکمل تولید باشد، نه جایگزین آن. هر سیاستی که این مرز را نادیده بگیرد، شاید امروز بازار را آرام کند، اما فردا هزینه وابستگی را به اقتصاد تحمیل خواهد کرد.📊کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar

🔰آیا عصر برتری هوش مصنوعی آمریکایی رو به پایان است؟سال‌ها رقابت در هوش مصنوعی بر یک فرض استوار بود؛ اینکه شرکت‌های آمریکایی به‌دلیل سرمایه عظیم، تراشه‌های پیشرفته و مدل‌های قدرتمند، فاصله‌ای دست‌نیافتنی با رقبا ایجاد کرده‌اند. اما داده‌های جدید از رفتار توسعه‌دهندگان نشان می‌دهد در اقتصاد هوش مصنوعی، دیگر فقط قدرت پردازشی تعیین‌کننده نیست؛ هزینه، دسترسی و بهره‌وری نیز به همان اندازه اهمیت پیدا کرده‌اند.سهم مدل‌های چینی از مصرف توکن در پلتفرم OpenRouter که در ابتدای ۲۰۲۵ تقریبا ناچیز بود، اکنون به حدود ۵۰ درصد رسیده است. این جهش بیش از آنکه به معنای شکست فناوری آمریکا باشد، از تغییر قواعد بازی خبر می‌دهد؛ جایی که مدل‌هایی مانند دیپ‌سیک، کیوِن و کیمی با هزینه کمتر، عملکردی نزدیک به مدل‌های پیشرو ارائه داده‌اند و شرکت‌ها را به بازنگری در انتخاب‌های خود واداشته‌اند.رقابت آینده هوش مصنوعی احتمالا نه میان «بهترین مدل»، بلکه میان «بهترین ارزش در برابر هزینه» شکل خواهد گرفت؛ جایی که برنده، لزوما پیشرفته‌ترین فناوری نیست، بلکه اقتصادی‌ترین فناوری است.📊 کانال اقتصادبازار@EghtesadBazar