🔳 تفاوت معنایی شرطی نوع دوم با شرطی نوع سوم چیست؟ تفاوت اصلی این دو نوع شرطی را در ادامه، با کمک گر…
انتشار: 2026/08/19 12:56 UTCدریافت: 2026/08/20 08:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 08:35 UTC
🔳 تفاوت معنایی شرطی نوع دوم با شرطی نوع سوم چیست؟ تفاوت اصلی این دو نوع شرطی را در ادامه، با کمک گرفتن از مفهوم جهانهای ممکن (possible worlds) در معنیشناسی صوری و منطق موجّهات توضیح میدهم. 🔲 شرطی نوع دوم را بهدرستی حال غیرواقعی (unreal present) یا حال خیالی میگوییم.◻️If I had money, I would lend you some.این نوع شرطی، با وجودی که در آن، جملهی شرط گذشتهنماست، ولی روی در حال و آینده دارد. یعنی اگر من اکنون پول داشتم (که الان ندارم)، مقداری به تو قرض میدادم (که نمیدهم چون ندارم).در اینجا جهان واقعی (real world) این است که من فعلاً پول ندارم، پس پول قرض دادن به تو هم منتفی است.اما با ساخت این جملهی شرطی در واقع، جهان ممکنی را میسازیم که در آن من پول دارم و بنابراین، به تو هم مقداری قرض خواهم داد.به بیان دیگر، جهان واقعی در پشت این جهان ممکن پنهان است.اما نکتهی مهمتر این است که این جهان ممکن منطقاً قابل دسترسی (accessible) است و راه ورود به آن بسته نیست، یعنی این جهان ممکن امکان تبدیل شدن به جهانی واقعی را دارد (جهانی که من اکنون پول دارم و به تو هم میتوانم مقداری قرض بدهم).◾️یک مثال دیگر:◻️If you went to bed earlier, you would not be so tired.در اینجا نیز جهان واقعی این است که بهدلیل دیر خوابیدن، اینهمه خستهای.ولی جهان ممکن، که در این جملهی شرطی ترسیم شده است، میگوید اگر زودتر به رختخواب بروی، (فردایش) اینهمه خسته نخواهی بود.آیا این جهان ممکن منطقا قابل دسترسی و قابل حصول است؟ بله. یعنی پروندهی این جهان ممکن بسته نیست. میتوان آن را به جهان واقعی تبدیل کرد.🔲 شرطی نوع سوم را گذشتهی غیرممکن (past impossible) میگوییم.◻️If I had had money, I would have lent you some.در این نوع شرطی ما با جهان ممکنی مواجهیم که برای ما غیرقابل دسترسی (inaccessible) است چون در گذشته رخ داده و پروندهاش برای همیشه مختومه شده است.در جهان واقعِ آن گذشته، من پولی نداشتم و نتیجتاً قادر نبودم که مقداری پول هم به تو قرض دهم. جملهی شرطی جهان ممکنی را در گذشته ترسیم میکند که من پول داشتم و قادر به قرض دادن هم بودم ولی این جهان ممکن مسدود است و منطقاً هم نمیتوان وارد آن شد.◻️If you had gone to bed earlier, you would not have been so tired.در اینجا و در این جهان واقعی، فرد در گذشته هم دیر خوابیده و هم فردایش حسابی خسته بوده است.جهان ممکن ترسیمی در این نوع شرطی نیز خلاف واقعیت است و صرفاً در حد یک ای کاش یا حسرت است و امکان ورود به آن وجود ندارد.در این جهان ممکنِ غیرقابل دسترسی، فرد اگر زود خوابیده بود، فردایش آن همه خسته نبود. ولی هم دیر خوابیده و هم فردایش بسیار خسته بوده است و تمام. پرونده هم بسته شده است.🔳 ملخص کلام آنکه در شرطی نوع دوم راه ورود به جهان ممکنِ ترسیمی منطقا باز است و محقق ساختن آن در حال یا آینده غیرممکن نیست.ولی در شرطی نوع سوم، راه ورود به جهان ممکنِ ترسیمی کاملاً مسدود است و هرچه بوده، رخ داده و پرونده نیز مختومه شده است.- عبدالرضا شهبازی@Englishnutsbolts


