🍃🍃🖌بررسیها و پژوهشهای جامعهشناسان و تحلیلگران، حدود پانزده سال پیش، نشان میداد که فقر، تبعیض و…
انتشار: 2026/06/24 08:52 UTC
🍃🍃🖌بررسیها و پژوهشهای جامعهشناسان و تحلیلگران، حدود پانزده سال پیش، نشان میداد که فقر، تبعیض و بیکاری از مهمترین عوامل گسترش اعتیاد به شمار میروند و حدود ۷۵ درصد از علل گرایش به اعتیاد را تشکیل میدهند. ۲۵ درصد باقیمانده نیز عمدتاً به آسیبها و انحرافات فردی با ریشههای اجتماعی، بهویژه در میان جوانان، مانند احساس تحقیرشدگی، نابسامانیهای اجتماعی، فروپاشی پیوندهای اجتماعی و الگوهای پرمصرفی نسبت داده میشد.اکنون اگر فاصله زمانی بیش از پانزده سال گذشته را در نظر بگیریم، جامعه ایران با چالشهایی بهمراتب دشوارتر روبهرو شده است؛ از تورم فلجکننده و گسترش فقر و زندگی میلیونها نفر زیر خط فقر گرفته تا پیامدهای جنگ، کمبود فرصتهای شغلی، ناامنی اقتصادی و فرسایش روزافزون سرمایه اجتماعی. این شرایط، شمار زیادی از مردم را در معرض آسیبهای روانی، افسردگی، اضطراب و احساس فروپاشیدگی قرار داده است.در چنین وضعیتی، گروه قابل توجهی از افراد برای ادامه زندگی، تحمل فشارهای معیشتی و حفظ توان کار، به مصرف مواد مخدر روی آوردهاند. این مسئله بهویژه در میان کارگران بیش از دیگر اقشار به چشم میخورد؛ کسانی که سالها با کار طاقتفرسا، دستمزدهای ناکافی، ناامنی شغلی و مسئولیتهای سنگین خانوادگی دستوپنجه نرم کردهاند. بسیاری از آنان نهتنها چشمانداز روشنی برای آینده خود نمیبینند، بلکه هر روز بیش از گذشته با احساس بیثباتی، ناامیدی و فرسودگی مواجه میشوند.از سوی دیگر، گسترش نظام پیمانکاری و ناامنی شغلی، فشار مضاعفی بر کارگران وارد کرده است. آنان اغلب با کمترین اعتراض نسبت به شرایط کار یا دستمزد، در معرض اخراج قرار میگیرند و همین وضعیت، احساس بیقدرتی و بیپناهی را تشدید میکند. زندگی در فقر و محرومیت، بسیاری از خانوادهها را تا مرز افسردگی شدید، اختلالات روانی و دیگر بیماریهای عصبی سوق داده است.در چنین شرایطی، گرایش به اعتیاد بیش از آنکه ناشی از رفاه، فراغت یا تأثیرات فرهنگی جامعه طبقاتی باشد، نتیجه مستقیم فشارهای اقتصادی، فقر، ناامیدی و فرسایش روانی است. اعتیاد نیز به نوبه خود، هزینههای سنگینی بر خانوادههای فقیر تحمیل میکند؛ هزینههایی که به تشدید فقر، ازهمگسیختگی خانواده و در بسیاری موارد، کشیده شدن افراد به انواع بزهکاری برای تأمین هزینه مصرف مواد میانجامد.مطالعات سالهای اخیر نیز نشان میدهند که میان افزایش نرخ بیکاری، گسترش اعتیاد و افزایش خودکشی، رابطهای معنادار و مستقیم وجود دارد. همچنین نتایج این پژوهشها حاکی از آن است که بیکاری، بهویژه در میان مردان، علاوه بر افزایش گرایش به اعتیاد، به تشدید خشونت خانگی علیه زنان نیز دامن میزند. از این منظر، اعتیاد را نمیتوان صرفاً یک مسئله فردی یا اخلاقی دانست؛ بلکه باید آن را پیامد مجموعهای از بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و روانی تلقی کرد که در سالهای اخیر با شدت بیشتری بر جامعه ایران سایه افکندهاند.اتحاد بازنشستگان @etehad_bazn
