🍃🍃حقوق کودک در میدان جنگ و قوانینی که اغلب نادیده گرفته میشوند حقوق 🔸جنگ همیشه قربانیانی دارد که ه…
انتشار: 2026/07/16 13:59 UTC
🍃🍃حقوق کودک در میدان جنگ و قوانینی که اغلب نادیده گرفته میشوند حقوق 🔸جنگ همیشه قربانیانی دارد که هیچ نقشی در آغاز آن نداشتهاند. در میان این قربانیان، کودکان جایگاهی ویژه دارند و این ویژه بودن نه فقط به این سبب است که آنها آسیبپذیرترین گروه در هر بحرانیاند، بلکه به این دلیل که آینده جامعه در وجود آنها نهفته است.🔸کودکان در شرایط جنگی از چند سو آسیب میبینند. آنها قربانی مستقیم حملات هستند، از خانه و مدرسه و درمانگاه محروم میشوند، شاهد خشونتهایی میشوند که اثرات روانی آن تا پایان عمر همراهشان میماند و در بسیاری موارد، به کار اجباری، ازدواج زودهنگام یا حتی به کارگیری در گروههای مسلح کشیده میشوند. برخلاف بزرگسالان، کودکان ابزار درک، توضیح یا مقابله با این تجربهها را ندارند. یک کودک نمیتواند بفهمد چرا خانهاش دیگر وجود ندارد یا چرا پدر و مادرش دیگر برنمیگردند. از این رو، حمایت از کودکان در جنگ یک تعهد و وظیفه انسانی و البته حقوقی است که در اسناد بینالمللی نیز به صراحت آمده است.🔸کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، بهویژه کنوانسیون چهارم مصوب ۱۹۴۹ که به حمایت از غیرنظامیان در زمان جنگ اختصاص دارد و پروتکلهای الحاقی بعدی آن، بهطور مشخص بر ضرورت محافظت از کودکان تأکید کردهاند. بر اساس این اسناد، طرفهای درگیر در جنگ موظفاند میان اهداف نظامی و غیرنظامیان تمایز قائل شوند و از حملاتی که بهطور نامتناسب یا کور به جان غیرنظامیان، بهویژه کودکان، آسیب میرساند خودداری کنند. حمله به مدرسهها، بیمارستانها و اماکنی که کودکان در آن حضور دارند، طبق حقوق بینالملل بشردوستانه، نقض آشکار این تعهدات و در بسیاری موارد جنایت جنگی محسوب میشود.🔸کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل نیز دولتها را ملزم میکند در شرایط جنگی هر تدبیر ممکن را برای تضمین حمایت و مراقبت از کودکان تحت تأثیر درگیریهای مسلحانه به کار گیرند. کشورهایی که خود هدف حمله قرار میگیرند نیز وظیفه دارند حداکثر تلاش خود را برای دور نگهداشتن کودکان از خطوط مقدم و مناطق پرخطر به کار گیرند و تدابیر مختلفی را برای محافظت از کودکان بیاندیشند: از ایجاد پناهگاههای ایمن و مسیرهای تخلیه اضطراری گرفته تا اطلاعرسانی شفاف و بهموقع به خانوادهها، تعطیلی یا انتقال مدارس در مناطق در معرض خطر و اولویتدادن به کودکان در عملیاتهای امدادی و تخلیه.🔸نلسون ماندلا گفته بود که هیچ چیز بهاندازه شیوه رفتار یک جامعه با کودکانش، روح واقعی آن جامعه را آشکار نمیکند. بنابراین هیچ ضرورت نظامی نمیتواند توجیهگر بیتوجهی به ایمنی کودکان باشد. دولتها باید سامانههای هشدار زودهنگام را در دسترس خانوادهها قرار دهند، به کودکان بیسرپرست یا جدا افتاده از خانواده رسیدگی کنند و از کودکان در تبلیغات جنگی یا بسیج نظامی استفاده نکنند. حفاظت از کودکان، چه در برابر حمله دشمن و چه در برابر آسیبهای ناشی از عملیات دفاعی، بخشی جدانشدنی از مسئولیت هر دولت در زمان جنگ است.🔸سازمان ملل متحد از دههها پیش با ایجاد نهادهایی مانند یونیسف و انتصاب نماینده ویژه دبیرکل برای کودکان و مخاصمات مسلحانه، تلاش کرده تا ناظر و پیگیر نقض حقوق کودکان در جنگها باشد. شورای امنیت سازمان ملل نیز با تصویب قطعنامههای متعدد، شش نقض جدی علیه کودکان در جنگ را مشخص کرده است: کشتن کودکان، بهکارگیری آنان در گروههای مسلح، خشونت جنسی، ربودن، حمله به مدارس و بیمارستانها و محرومکردن آنان از دسترسی به کمکهای بشردوستانه. با این حال، میان این چارچوبهای حقوقی و واقعیت میدانی همچنان فرسنگها فاصله است.🔸برای گذار از این وضعیت و ایجاد امنیت پایدار، تقویت سازوکارهای پاسخگویی و التزام عملی به مقررات بینالمللی ضرورتی اساسی دارد. همچنین صیانت از حقوق افراد زیر ۱۸ سال، مطالبهگری و مستندسازی مستقل وقایع توسط جامعه مدنی، مسیر را برای پاسخگو کردن دولتها هموار میسازد.#اصل۲۰اتحاد بازنشستگان@etehad_bazn

