فرازان | آزادی برای خواص؛ نگاهی به تناقضهای فریدریش هایکفریدریش هایک را در دنیای سیاست و اقتصاد عم…
انتشار: 2026/08/25 15:54 UTCدریافت: 2026/08/25 16:12 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/25 16:12 UTC
فرازان | آزادی برای خواص؛ نگاهی به تناقضهای فریدریش هایکفریدریش هایک را در دنیای سیاست و اقتصاد عموماً با پرچمداری بازار آزاد میشناسند؛ متفکری که آزادی را ارزش اعلای انسانی میپنداشت.اما کوری رابین، استاد علوم سیاسی دانشگاه بروکلین، در مقالهای که در مجلۀ «نیویورکر» منتشر شده، پرده از حقیقتی تکاندهنده برمیدارد: آزادی در نگاه هایک، مفهومی دموکراتیک و همگانی نبود، بلکه امتیازی نخبهگرایانه برای خواص بود.بر اساس این تحلیل، هایک معتقد بود تودهها و اکثریت جامعه فاقد دیدگاه کلان هستند و وظیفۀ اصلی آنها در اقتصاد آزاد، تسلیم و دنبالهروی از تصمیمات قشر کوچکی از سردمداران است.این نگاه از بالا به پایین، صرفاً یک نظریۀ انتزاعی نبود؛ وقتی هایک در دهۀ ۱۹۷۰ به دیدار آگوستو پینوشه، دیکتاتور نظامی شیلی رفت، با خونسردی تمام دیکتاتوری او را «الگویی برای دنیا» خواند تا ثابت کند برای پیشبرد بازار آزاد، گاه باید دموکراسی را زیر پا گذاشت.شگفتی نظریۀ هایک در اینجاست که او بازار را نه محصول آگاهی و عقل جمعی، بلکه نوعی «دمکراسی شگفتانگیز اما مبتنی بر فقدان خرد» میدانست؛ سیستمی که در آن هیچکس چشمانداز جامعی ندارد و افراد بدون داشتن هیچ بینش سراسریای، صرفاً از طریق نوسانات قیمتی با یکدیگر همکاری میکنند.قیمتها در نظر او همچون علائم ناخودآگاه روانی عمل میکنند که تمایلات ما را تغییر میدهند، بدون اینکه حتی بدانیم چرا چنین خواستهای داریم؛ دنیایی که در آن انسانها همچون زندانیانی در راهروهای تاریک، ناچارند با هر برخوردی کمی جابهجا شوند تا نظم کور بازار حفظ شود.کوری رابین توضیح میدهد که حتی در زندگی شخصی هایک، از جمله ماجرای پیچیده و فرسایندهی طلاقش از همسر اول، همین الگوی تسلط و اعمال اراده بر دیگران دیده میشود.او بازار را نه محل تساوی انسانها، بلکه عرصهای میدانست که در آن عدهای با قدرتی در حدّ و اندازۀ قوانین طبیعت کنش میکنند و دیگران تنها آماج آن کنشها و ناچار به تبعیتاند؛ چرخشی کنایهآمیز که در آن، نظریهپرداز بزرگ آزادی، در عمل و در خانهی خویش نیز جز فرمانروایی مطلق ارادهی نخبگان بر دگران را به رسمیت نمیشناخت.آنچه خواندید برگرفته از مقاله کوری رابین، استاد علوم سیاسی دانشگاه بروکلین، با عنوان «Hayek, the Accidental Freudian» منتشر شده در مجلۀ نیویورکر (The New Yorker) بود/ فراز@farazdaily
پستهای تلگرام — روزنامه اینترنتی فراز
چطور بمبارانها جغرافیا و زندگی در جنوب لبنان را تغییر داد؟/فراز@farazdaily
اختلال شدید در سرویس جیپیاس در تهرانعملکرد بسیاری از نرمافزارهای مسیریاب و تاکسیهای اینترنتی با مشکل مواجه شده / دیجیاتو@farazdaily
ترامپ:طی ۱۰ سال گذشته، ایالات متحده بهطور میانگین سالانه ۶۰ میلیارد دلار با کانادا از دست داده است. دیگر بس است!/فراز@farazdaily
ترامپ: به وزیر جنگ دستور دادم رزمایشهای مشترک با کره جنوبی را کاهش دهدبر اساس رابطه بسیار خوبم با کیم جونگ اون از کره شمالی، من از این واقعیت که ایالات متحده مدتها پیش توافق کرده بود در رزمایشهای نظامی مشترک با کره جنوبی شرکت کند، راضی نبودم.این رزمایشها نه تنها پرهزینه هستند و بخش زیادی از این هزینهها (طبق معمول!) توسط ایالات متحده آمریکا پرداخت میشود، بلکه سیگنالی کاملاً نامناسب و خصمانه به کشوری میفرستند که از زمانی که دونالد جی. ترامپ رئیسجمهور بوده، غیرتهدیدآمیز و محترم بوده است.بنابراین، و بر اساس این واقعیت که برای لغو آنها خیلی دیر شده بود، به وزیر جنگ، پیت هگست، دستور دادم که رزمایشهای نظامی مشترک را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد! اگرچه تا حدی بیارتباط است (؟)، من اخیراً از رئیسجمهور کره جنوبی پرسیدم که آیا مایل هستند در خلع سلاح هستهای جمهوری اسلامی ایران به ما بپیوندند، و آنها گفتند: «نه ممنون!» از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم./فراز@farazdaily
ادعای علی کی. چشتی روزنامهنگار پاکستانی:پیشنهاد آمریکا از طریق ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به ایران منتقل شده است.واشنگتن پیشنهاد داده است که در ازای بازگشایی تنگه هرمز و پایان حملات نیروهای نیابتی ایران، محاصره و تحریمها علیه ایران لغو شوند.منیر با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده است.این دیدار «شفاف و تعیینکننده» توصیف شده است.منیر خواستار پایان حملات نیروهای نیابتی و بازگشت به تفاهمنامه ژوئن میان آمریکا و ایران شده و گفته است که هر دو طرف در برهم خوردن تفاهمات قبلی نقش داشتهاند.ایران از این پیشنهاد استقبال کرده است.هماکنون مذاکرات فنی در جریان است و قرار است بهزودی، هم از سوی آمریکا و هم از سوی ایران، اعلامیهای در این زمینه منتشر شود.@farazdaily
سیانان | ضربالاجل اقتصادی واشینگتن به مشتریان نفت ایران؛ پکن در تیررس تحریمهای جدیداسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با رونمایی از «روز دی اقتصادی»، خریداران نفت ایران را به تحریم تهدید کرد.اگرچه نامی از چین برده نشد، اما پکن که ۹۰ درصد نفت ایران را میخرد، هدف اصلی است.چین این رویکرد را تنشزا خواند و بر دفاع از منافع خود تأکید کرد. قیمت بنزین در آمریکا به ۴.۱۰ دلار رسیده است. /فرازThe US says it’ll crack down on countries doing business with Iran. Who’s buying Iranian oil?Source: CNN@farazdaily
