فرازان | پیوند شوم نئولیبرالیسم و نژادپرستی؛ وقتی بازار آزاد به «سرشت زیستی» پناه میبرددر دهههای…
انتشار: 2026/08/26 17:24 UTCدریافت: 2026/08/27 02:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/27 02:55 UTC
فرازان | پیوند شوم نئولیبرالیسم و نژادپرستی؛ وقتی بازار آزاد به «سرشت زیستی» پناه میبرددر دهههای اخیر، بازگشت آشکار تفکرات نژادپرستانه و بیگانههراسی در لایههای مختلف فرهنگ عمومی، شبکههای اجتماعی و جریانهای سیاسی جهان، معمولاً به حساب افول آموزش، بحرانهای اقتصادی یا انحرافات مقطعی فرهنگی گذاشته میشود.اما کالبدشکافی تاریخ اندیشهی متفکران راستگرا پرده از حقیقتی عریانتر و تکاندهندهتر برمیدارد: نژادپرستی امروز نه یک انحراف از مسیر سرمایهداری معاصر، بلکه محصول مستقیم و طبیعی آن است.پس از فروپاشی اتحاد شوروی و به خطر افتادن پایههای اقتدار بازار آزاد در مواجهه با مطالبات برابریخواهانه، فمنیستی و محیطزیستی، نظریهپردازان نئولیبرال دچار هراسی ساختاری شدند.آنها دریافتند که حذف دولت رفاه و برداشتن چترهای حمایتی، جامعه را با نابرابریهای عریان و ویرانگری روبهرو میکند که توجیه اقتصادی صرف برایشان وجود ندارد.اینجا بود که پناه بردن به «زیستشناسیگرایی» و اصالتبخشیدن به «سرشت ذاتی و ژنتیکی انسانها» کلید خورد.اندیشمندانی چون چارلز موری و موری راتبارد با ترکیب اصول بازار آزاد و نظریههای ژنتیک هوش و نژاد، چسبی ایدئولوژیک ساختند که میان تکنوکراتهای سیلیکونولی و ملیگرایان افراطی پیوند برقرار کند.راست جدید جهانی در عصر حاضر، سرمایهداری جهانی را رها نکرده، بلکه منطق آن را به حوزهی هویت و «ارزش شهروندی» تسری داده است.این جریان با پذیرش نابرابریهای ساختاری به عنوان فرآوردهی طبیعی «تفاوتهای زیستی»، به جای مبارزه با ساختارهای ناعادلانه، به کنترل شدید مهاجرت، بومیگرایی و حذف مساواتخواهی روی آورده است.در نهایت، آنچه امروز در قالب پوپولیسم راستگرا و بیگانههراسی مدرن مشاهده میشود، پروژهای بازتولیدشده برای حفظ انتزاعیترین شکل سوداگری و بازار آزاد است که به نام «سرشت بشر»، نابرابری را مشروعیت میبخشد.آنچه خواندید خلاصه ای بود از مقاله «چطور بازار آزاد نژادپرستی و بیگانههراسی را در آغوش کشید؟» (عنوان اصلی: Free Markets and Fixed Natures) نوشته کوئین اسلوبودیان (Quinn Slobodian)، برگرفته از کتاب (Hayek's Bastards)، منتشرشده در وبسایت بوستون ریویو (۱۸ آوریل ۲۰۲۵) /فراز@farazdaily

