شگفتی در ژرفای تاریک اقیانوس: کشف بزرگترین زیستبوم «بدون نیاز به خورشید» در عمق ۹۵۰۰ متری در آخری…
انتشار: 2026/07/14 19:28 UTC
شگفتی در ژرفای تاریک اقیانوس: کشف بزرگترین زیستبوم «بدون نیاز به خورشید» در عمق ۹۵۰۰ متری در آخرین دقایق یک مأموریت اکتشافی در اعماق تاریک اقیانوس آرام، جایی که فشار آب خردکننده است و کیلومترها با نفوذ هرگونه نور خورشید فاصله دارد، دانشمندان با یکی از بزرگترین شگفتیهای زیستشناسی روبرو شدند: یک واحه عظیم و شکوفا از حیات که انرژی خود را نه از خورشید، بلکه از ترکیبات شیمیایی درون زمین میگیرد. این کشف که در ژورنال معتبر Nature منتشر شده، زیستبومی به طول ۲۵۰۰ کیلومتر را در گودالهای عمیق بین روسیه و آلاسکا فاش کرده است. ژئوشیمیدان، منگران دو (Mengran Du)، به همراه تیم خود سوار بر زیردریایی سرنشیندار پیشرفته چینی «فندوزِ» (Fendouzhe) در عمق ۹۵۳۳ متری با مزارع متراکمی از کرمهای لولهای با شاخکهای قرمز درخشان، صدفها، حلزونها و فرشهای میکروبی روبرو شدند که در فشار مهیب اتمسفری (۹۵۰ برابر فشار سطح زمین) به راحتی زندگی میکردند.شیمیسنتز چیست و چگونه جایگزین نور خورشید میشود؟تقریباً تمام حیات روی زمین به فوتوسنتز و نور خورشید وابسته است. حتی در اعماق دریاها، بیشتر جانداران منتظر سقوط بقایای مرده جانداران سطحی (برف دریایی) میمانند. اما در زیستبومهای «شیمیسنتزی» (Chemosynthetic)، جانداران به خورشید نیازی ندارند. آنها با کمک باکتریهای همزیست درون بدن خود، مواد شیمیایی سمی مانند گاز متان و سولفید هیدروژن را که از گسلهای عمیق زمین نشت میکنند، جذب کرده و به ماده آلی و انرژی برای رشد خود تبدیل میکنند.یک موتور بازیافت کربن در تاریکترین نقاط زمینیکی از هیجانانگیزترین یافتههای زمینشناسی این پژوهش، منشأ گاز متان در این اعماق است. آنالیزها نشان دادند که این متان نه از ذخایر عمیق گازی زمین، بلکه حاصل کار میکروبهایی است که مواد آلی سقوطکرده به کف گودال را در زیر لایههای رسوبی تجزیه و به متان تبدیل میکنند. این گاز سپس از گسلها بالا میآید و سوخت کرمها و صدفها را تأمین میکند؛ یک چرخه بسته و شگفتانگیز از بازیافت کربن در ژرفترین نقاط سیاره ما.پیام این کشف برای جستجوی حیات فرازمینی (اخترزیستشناسی)این کشف، فرضیههای مربوط به وجود حیات در قمرهای یخزده منظومه شمسی مانند «اروپا» (قمر مشتری) و «انسلادوس» (قمر زحل) را به شدت تقویت میکند. این قمرها دارای اقیانوسهای تاریک و پنهان در زیر پوستههای ضخیم یخی خود هستند. وجود چنین زیستبوم عظیمی در اقیانوسهای زمین نشان میدهد که حیات برای شکلگیری و تکامل لزوماً به نور یک ستاره نیاز ندارد و تا زمانی که آب مایع، گسلهای زمینشناختی و جریانهای شیمیایی وجود داشته باشند، زیستکره میتواند در تاریکی مطلق نیز شکوفا شود. این فتح علمی اثبات میکند که عمیقترین گودالهای سیاره ما نه قبرستانهایی راکد برای بقایای سقوطکرده، بلکه موتورهای ژئوشیمیایی پویا، زنده و زایندهای هستند که مرزهای تعریف ما از «حیات» را جابجا میکنند.[منبع]@Science_Focus
