تصویررهآورد سفر عمره🍃 در ظاهر تفاوت میان مسجدالحرام و مسجدالنبی بسیار است. حتی شکل این دو مسجد نی…
انتشار: 2026/07/16 01:27 UTC
تصویررهآورد سفر عمره🍃 در ظاهر تفاوت میان مسجدالحرام و مسجدالنبی بسیار است. حتی شکل این دو مسجد نیز بر حال و هوای آن دو تاثیر میگذارد. مسجدالحرام از درون نمودی دایرهگون دارد و همه رو به مرکز نشستهاند یا به عبادت مشغولاند.همین، احساس صمیمی و خانوادهواری به فضا میدهد. جدا نبودن مرد و زن در صحن مسجد، و آزادی نسبی کودکان برای بازی و دویدن نیز بر این احساس میافزاید. مسجدالنبی، مانند اغلب مساجد، نمودی مستطیلوار دارد و همه به سوی یکی از ضلعهای این مستطیل عبادت میکنند و اغلب نیز رو به همان سو نشستهاند. مرد و زن جدا هستند و نظم حاکم بچهها را نیز در بر گرفته است. در مسجدالحرام نگاه به کعبه و طواف کنندگان نه تنها بنا به روایتی عبادت است، بلکه جذاب و نشاطآور است. در مسجدالنبی از چنین صحنهای برخوردار نیستی اما به جای آن صحنۀ دیدنی دیگری را شاهدی، به خصوص بعد از ظهرها، و البته در بخش مردانه. در جای جای اتاقهای اصلی مسجد حلقههای درسی متعددی را میبینی که یا به حفظ قرآن مشغولاند، یا از معلم درس قرائت قرآن میشنوند، و یا به سخنان واعظی گوش سپردهاند. زمزمه و همهمۀ این جمع نوای خاطرهانگیزی دارد. من اگرچه باز نگهداشتن یا بستن دست در نماز را نه واجب و نه باطلکنندۀ نماز میدانم اما اصرار دارم که در مسجدالحرام و مسجدالنبی دستم را باز نگاه دارم تا به تکثّر جامعۀ دینی کمکی کرده باشم (گروهی از مالکیها نیز با دست باز نماز میخوانند). در مسجدالحرام هیچگاه احساس نکردم که این خلاف آمد عادت دیگران را گران بیاید. در مسجدالنبی در یک مورد پیرمردی که در صف نماز با من ایستاده بود بسیار برآشفته شد و با عصبانیت اشاره کرد که دستانم را ببندم، و البته من توجه نکردم. پس از نماز با هیجان از من پرسید بر چه سنتی هستی، لبخندش زدم و گفتم على سُنَّةِ رسولِ اللهِ. خدا را شکر کرد و راهی شد. من نیز خدا را شکر کردم که کار به مشاجره نکشید.🍃 این جملات را با «در ظاهر» آغاز کردم تا تاکید کنم که این تفاوت تنها در ظاهر است، و دست کم به تجربۀ من باطن هر دو مسجد یکی است و بدون شک از هر دو میتوان خوشههای سرشار معنوی برداشت کرد. حق مطلب ادا نشده است اگر اضافه نکنم که در مسجدالنبی گوهری است یگانه. این گوهر همانا یاد و نشانۀ آن گرامی است که با اهل بیت و یارانش در همینجا میزیست، نماز میخواند و شبزندهداری میکرد، و پیکر پاکش نیز در همینجا به خاک سپرده شد. آن احساس گرم و آشنایی را که در مسجدالحرام از خانۀ کعبه میگیری، در مسجدالنبی از یاد او و نشانههای او مییابی. این خود یادداشت دیگری را میطلبد.#عمره@farhadshafti
پستهای تلگرام — فرهاد شفتی
درنگ (۴) - مردم؟!▫️مردم ایران ...🍃 هر عبارتی دربارهٔ خواسته و دیدگاه مردم ایران پس از دو کلمهٔ بالا بیاید نادرست است، مگر عبارات بسیار کلی و بدیهی، مثلا «مردم ایران، خواهان سربلندی ایراناند».چرا؟ چون مردم ایران مانند مردم کشورهای دیگر، متکثراند، گوناگوناند، و شاید حتی بیش از بسیاری از ایشان.این نکتهٔ ساده را تا حکومت نفهمد، تا «مردم» نفهمند، تا من و تو نفهمیم، گامی دیگر از واقعیت به سوی پندار برداشتهایم و به جای اینکه بخشی از راه حل شویم، بخشی از مشکل شدهایم.#درنگ@farhadshafti
🍃 درود خداوند بر تو ای پیامبر مهربانی: 🔍خاطر عاطر🔍 تو کی بودی ای مسافر ...🔍 مردی که رنگ خدا بود🔍 کدام محمد پیامبر ماست؟🔍 قرآن به منزلهٔ منازلالسائرین محمد (ص)#پیامبر@farhadshafti
تأمل (۵)🍃 «آیا دین خاصی از جهت صدق و امکان رسیدن به رستگاری اعلی نسبت به دیگر ادیان برتری دارد؟»فایل صوتی مختصر بر مبنای نظرات آمده در فرستۀ قبلی پیوست است. این بحث مفصل است و جنبههای بسیار دارد، و بسیاری گزارهها بر مبنای استدلال برای گزارههایی پیشینیاند. امید دارم که به زودی سلسله گفتاری را در باب کثرتانگاری دینی آغاز کنم تا در حد توان دیدگاه خود را در اینباره به صورت جزیی و مفصل توضیح دهم، و به نقدها و پرسشها پاسخی دهم.پینوشت: در دقیقهٔ ۱۹:۱۵ از آگاهی از تجربهٔ دیگر ادیان پرسیدم، باید اضافه میکردم «و مسلکهای معنوی بسیاری که به عنوان دین معروف نیستند».مطالب مربوط:- کثرتگرایی یا انحصارگرایی محققانه؟- قرآن، انحصارگرا یا کثرتگرا؟ - تقریری از جلسات قرآن و سه پرسش اساسی، بخش دوم: قرآن انحصارگراست یا کثرتانگار؟- گفتوگویی در باب قرآن و کثرتانگاری دینی- مناظره (زبان انگلیسی): آیا قرآن میخواهد که همه مسلمان شوند؟#تآمل@farhadshafti
تأمل (۵)🍃 «آیا دین خاصی از جهت صدق و امکان رسیدن به رستگاری اعلی نسبت به دیگر ادیان برتری دارد؟»بیان صوتی بر مبنای نقدها، پرسشها، نظرات و مناظرههای دریافت شده تا حدود سه روز دیگر همرسان میشود. برای آشنایی با روال سلسله پیامهای «تأمل» و نقشی که میتوانید داشته باشید به اینجا نگاه کنید.#تأمل@farhadshafti
ادامهٔ «تأمل»پیش از اینکه طوفان حوادث دل و ذهنمان را به جای دیگری ببرد سلسله فرستههایی را با نام «تأمل» آغاز کرده بودم. در هر تأمل گزارهای را دربارهٔ دین و معنویت مطرح و از دوستان دعوت میکردم که در بخش نظرات دیدگاه یا پاسخ خود به آن گزاره را بنویسند. سپس در یک فایل صوتی کوتاه به نکات مطرح شده میپرداختم و نظر خود را نیز همرسان میکردم.اکنون پس از رهآورد سفر عمره، با شما از وادی دل به وادی عقل میروم و تأملها را ادامه میدهم. چون زمانی گذشته است و این تأملها ترتیبی منطقی دارند، چهار تأمل پیشین را برای یادآوری دوستان علاقهمند در اینجا میآورم و تأمل (۵) را اگر مجالی باشد به زودی همرسان میکنم. تأمل (۱) «دین اخلاق است و دیگر هیچ»تأمل (۲) «مخاطب آیات قرآن و مصداق بدون نیاز به تاویل و تطبیق این آیات تنها ساکنان زمان و مکان وحی بودهاند، مگر اینکه به قرینه خلافش ثابت شود.»تأمل (۳)«قوانین شریعت در قرآن تا چه حدّی فرازمان و فرامکاناند؟»تأمل (۴) «معنا و لفظ وحی تا چه اندازه از نفس وحیگیرنده تأثیر میپذیرد؟»،به عبارت دیگر: «دریافتهای انسان متعالی از حقیقت مطلق تا چه اندازه از نفس او تأثیر میپذیرد؟»تأمل (۵) به زودی ...#تأمل@farhadshafti
مجموعۀ رهآورد سفراز دوستانی که در این یک ماه گذشته با کلمات مهرآمیز و پرمحبت خود من را در ادامۀ فرستادن عکسها و یادداشتهای سفر عمره تشویق و همراهی کردند بسیار سپاسگزارم. نوشتههای شما در بخش نظرات حال و هوای آن سفر را تازه کرد و نیز از شما آموختم.تمام تصاویر و یادداشتها و فیلمها و پیوندها را در یک فایل پی دی اف جمع کرده و به اینجا پیوست کردهام. امیدوارم قابل استفاده باشد.همانطور که در صفحۀ اول نوشتهام، این مجموعه را که «میعادگاهِ آینهها» نام نهادهام به دوست عزیز، صدّیق قطبی پیشکش میکنم.