📚 @FarhangeKetabkhaniآیا پرسش از وجود یا عدم وجود خدا از یک فیزیکدان علمی است؟!یکی از بدفهمی‌ها در…

انتشار: 2026/07/16 01:19 UTC

📚 @FarhangeKetabkhaniآیا پرسش از وجود یا عدم وجود خدا از یک فیزیکدان علمی است؟!یکی از بدفهمی‌ها در مورد نظریات «استفان هاوکینگ» نگاه جامعه غیرعلمی به او در مورد مقوله آفرینش و وجود خداوند بوده است. این کنجکاوی معمولا در عبارت‌‌های جذابی مثل این سخن او در فصل هشتم(ص 179) کتاب A Brief History of Time برای مردم، برانگیخته شده است:«مادامی که جهان آغازی داشته باشد می‌توان برای آن آفریننده‌ای فرض کرد. اما اگر جهان واقعاً یکسره خودگنجا و بدون کرانه و لبه‌ای باشد آنگاه نه آغازی خواهد داشت و نه پایانی: جهان صرفا هست. آنگاه جایگاه آفریدگار چه خواهد بود؟»یا سخنانی نظیر این گفته او در مصاحبه با گاردین:«اعتقاد به خداوند یا وجود جهان دیگری پس از مرگ تنها یک داستان زیبا برای مردمی است که از مرگ می ترسند!»اینکه مردم عادی بگویند استفان هاوکینگ معتقد به وجود خدا یا عدم وجود خدا است، ناشی از عدم درک آنان از ماهیت «علم» و تعبیری متفاوت با چیزی است که هاوکینگ در ذهن داشته است. اگر شناخت کافی در مورد علم داشته باشیم می‌دانیم که علم، اعم از فیزیک و ریاضیات و شیمی، اصولا نیازی به خدا ندارد و مقوله خدا خارج از دغدغه اوست (ابن سینا می گفت نتیجه یک به اضافه یک را هیچ کس حتا خدا نمی‌تواند تغییر بدهد،مراد از این سخن اثبات ناتوانی یا توانایی خدا یا وجود و عدم او نیست بلکه منظور، نشان دادن صلاحیت و حدود و ثغور علم است) به همین علت برخی از منتقدین هاوکینگ او را متهم میکردند که با اینکه می‌داند سخن گفتن از خدا در میدان علم، علمی نیست و برداشت عامه مردم از سخنان او «قطعیت فقدان خداست» اما باز هم چنین گزاره‌های غیر علمی را در رسانه‌هایی با مخاطبان عام مطرح می‌کند، حال آنکه از منظر علم سخن گفتن قطعی از وجود یا عدم وجود خدا هردو غیرعلمی‌اند. به ديگر سخن، علم به معناي science چندان دغدغه و صلاحيت حقيقت يا عدم حقيقت را ندارد و بيشتر ناظر به واقعيت است و بر اين اساس سخن از وجود يا عدم وجود خدا، سخني غير علمی است و جزو دغدغه‌های آن نيست و چنين اظهار نظری همانقدر نادرست است كه اظهارنظر يك كشيش يا روحاني از منظر حوزه تخصص ديني خود در باب فيزيك و علم.فراموش نكنيم وقتي ليميتر ( كشيش فيزيكدان) با نقد علمي خود اثبات كرد كه نظريه نسبيت عليرغم درستي در برخي زمينه‌ها دچار اشتباه است ، پاپِ وقت اين موفقيت ليميتر را دليلي بر حقانيت الهيات مسيحي گرفت. پاسخ ليميتر به پاپ بسيار ساده بود:«حوزه الهيات هيچ ارتباطي به فيزيك و بالعكس ندارد و موفقيت من در حيطه فيزيك معنا دارد نه الهيات مسيحي» برهمین اساس ممکن است فیزیکدانی کتابی در رد یا اثبات خدا بنویسد اما از منظر علم فیزیک این سخن منطبق با صلاحیت فیزیک نیست بنابراین نه گفته‌های نیوتن رد باب قطعیت وجود خدا علمی است و نه گفته‌های هاوکینگ که تلقی از آن نفی خداست.اگرچه بسیاری با وجود اذعان به اینکه خود هاوکینگ فهم دقیقی از حدو و ثغور علم دارد اما عامدانه موضوع وجود یا عدم وجود خالق را در معرض قضاوت سطحی عوام می گذارد، بر او تاخته‌اند اما واقعیت این است که خود هاوکینگ تقصیر چندانی نداشت چنانکه پس از انتشار کتاب حاشیه ساز The Grand Design وقتی به همراه لئونارد ملدینوف همکار خود در تالیف کتاب «طرح بزرگ» در برنامه مجری مشهور لری کینگ شرکت کرد، وقتی لری کینگ این پرسش غیرعلمی و عامه پسند را از یک فیزیکدان کرد که :« آیا خدا وجود دارد یا نه ؟» هاوکینگ پاسخ داد:«خداوند ممکن است وجود داشته باشد ولی علم می‌تواند جهان را بدون نیاز به خلق کننده توضیح دهد». این سخن در واقع همان سخن در باب ماهیت علم است همچنانکه ملادینوف نیز در جواب مجری که از او پرسید آیا شما و هاوکینگ ملحد هستید، پاسخ داد «خیر» و کتابی هم که به اتفاق هاوکینگ نوشته اند:« اصلاً مدّعی وجود یا عدم وجود خدا نیست زیرا این دو مقوله از هم جدا هستند و هرچند دانش فیزیک هستی را بدون نیاز به آفریدگار توضیح می‌دهد ولی این ربطی به مقوله ایمان ندارد».به دیگر سخن قطعیت در ادعای وجود خدا یا نفی آن، در ساحت علم اتفاق نمی‌افتد و مقوله‌ای ایمانی است. مقولات ایمانی، مقولات علمی (اثر و سبب)نیستند و مقولات ایمانی(به تعبیرمولوی :جانی) نیز تن به گزاره‌های علمی نمی‌دهند و اگرچه در جان مقبلانش کارگر می‌افتند اما در ساحت علم اصولا مجالی برای طرح شان نیست:بحث جان اندر مقامی دیگرست بادهٔ جان را قوامی دیگرست...بحث عقل و حس اثر دان یا سبببحث جانی با عجب یا بوالعجب!..این طریق بکر نامعقول بیندر دل هر مقبلی، مقبول بین#سهند_ایرانمهر

نسخه اصلی در تلگرام گزارش یا اصلاح

پست‌های تلگرام — 📚فرهنگ کتابخوانی📚

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش26

📚 @FarhangeKetabkhaniداوینچی موقع کشیدن تابلو "شام آخر" دچار مشکل بزرگی شد! ، می‌بایست نیکی را به شکل عیسی و بدی را به شکل یهودا یکی از یاران عیسی که هنگام شام تصمیم گرفت به او خیانت کند تصویر می‌کرد ، کار را نیمه تمام رها کرد تا مدل‌های آرمانی‌اش را پیدا کندروزی دریک مراسم همخوانی جوانان کلیسا، تصویر کامل مسیح را در چهره‌ی یکی از جوانان همخوان یافت ، جوان را به کارگاهش دعوت کرد و از چهره‌اش اتودها و طرح‌هایی برداشت.سه سال گذشت ، تابلو شام آخر تقریباً تمام شده بود ، اما داوینچی هنوز برای یهودا مدل مناسبی پیدا نکرده بود!کاردینال مسئول کلیسا کم کم به او فشار می‌آورد که نقاشی دیواری را زودتر تمام کند ، نقاش پس از روزها جست و جو ، جوان شکسته و ژنده پوش مستی را در جوی آبی یافت ، به زحمت از دستیارانش خواست او را تا کلیسا بیاورند ، چون دیگر فرصتی برای طرح برداشتن از او نداشتگدا را که درست نمی‌فهمید چه خبر است به کلیسا آوردند، دستیاران سرپا نگه‌اش داشتند و در همان وضع داوینچی از خطوط بی تقوایی ، گناه و خودپرستی که به خوبی بر آن چهره نقش بسته بودند نسخه برداری کرد .وقتی کارش تمام شد گدا، که دیگر مستی کمی از سرش پریده بود، چشمهایش را باز کرد و نقاشی پیش رویش را دید ، و با آمیزه‌ای از شگفتی و اندوه گفت : "من این تابلو را قبلاً دیده ام!"داوینچی شگفت زده پرسید : کی؟! گدا گفت : سه سال قبل، پیش از آنکه همه چیزم را از دست بدهم . موقعی که در یک گروه همسرایی آواز می‌خواندم ، زندگی پر از رویایی داشتم هنرمندی از من دعوت کرد تا مدل نقاشی چهره عیسی بشوم!می توان گفت نیکی و بدی یک چهره دارند، همه چیز به این بسته است که هر کدام کِی سر راه انسان قرار بگیرند📓 #شیطان_و_دوشیزه_پریم✍ #پائولو_کوئیلو

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش24

📚 @FarhangeKetabkhaniمهم نيست فكر كنى که چقدر آدم باحال و با استعدادتحصيل كرده و ثروتمندى هستى. رفتارى كه با ديگران دارىهمه چيز رو درباره تو ميگه.📘 #بنویس_تا_اتفاق_بیفتد✍🏻 #هنریت_کلاوسر

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش22

📚 @FarhangeKetabkhaniمن به بودنِ محض و حضور با تمام وجود در لحظه معتقدم، یعنی باید با تمام وجود با کسی باشی که کنارت است. میچ، الان که با تو صحبت می‌کنم، می‌کوشم، همه حواسم جمعِ آن چیزی باشد که دارد بینمان اتفاق می‌افتد. و دیگر به مباحث هفته‌های گذشته فکر نمی‌کنم. به اتفاق جمعه آینده فکر نمی‌کنم. به داروهایی که باید بخورم، فکر نمی‌کنم. من دارم با تو صحبت می‌کنم. دارم به تو فکر می‌کنم.📙 #سه_شنبه‌ها_با_موری✍🏻 #میچ_آلبوم

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش21

📚 @FarhangeKetabkhaniسکوت سردابه‌ها وسعت شبی بدون مهتاب را دارد و به همان اندازه وهم‌آور است. منظورم این نیست که تونل‌ها خالی‌اند؛ به‌محض اینکه از دریچه وارد می‌شوم، موشی از روی پای برهنه‌ام رد می‌شود و عنکبوتی که اندازهٔ مشتم است، در فاصلهٔ چند اینچی‌ام از تاری پایین می‌آید. دستم را گاز می‌گیرم تا جیغ نکشم.📓 #اخگری_در_خاکستر✍ #صبا_طاهر

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش21

📚 @FarhangeKetabkhani📖 #معرفی_کتاب📓 #اخگری_در_خاکستر✍ #صبا_طاهرکتاب اخگری در خاکستر یکی از بهترین کتاب‌های فانتزی - عاشقانه‌ی دنیاست.اخگری در خاکستر برای مدت‌ها در صدر پرفروش‌ترین کتاب‌های فانتزی نیویورک تایمز و سایت آمازون بوده است.قهرمان این کتاب لایا نام دارد. لایا از قوانینی که در «امپراطوری نظامی» وجود دارد و همه باید آن‌ها را اجرا کنند، خسته شده است. اما صبر و تحمل او زمانی به پایان می‌رسد که نیروهای امپراطوری، برادرش را به جرم یاری‌رساندن به گروه مقاومت، به زندان می‌اندازند. لایا می‌خواهد برادرش را نجات دهد. او در این راه نقشه می‌کشد که به عنوان یک برده به آموزشگاه نیروهای امپراطوری برود و برای گروه مقاومت جاسوسی کند. اما مأموریت لایا زمانی خطرناک‌تر می‌شود که یکی از مقام‌های امپراطوری به نام اوگرز اعلام می‌کند که برای اولین بار، چهار تن از فارغ‌التحصیلان جدید آموزشگاه، برای به‌دست‌آوردن تاج و تخت پادشاهی با هم رقابت خواهند کرد.

📚فرهنگ کتابخوانی📚@farhangeketabkhani

2 روز پیش18

📚 @FarhangeKetabkhani2⃣4⃣1⃣معاشران ز حریف شبانه یاد آریدحقوق بندگی مخلصانه یاد آریدبه وقت سرخوشی از آه و ناله عشاقبه صوت و نغمه چنگ و چغانه یاد آریدچو لطف باده کند جلوه در رخ ساقیز عاشقان به سرود و ترانه یاد آریدچو در میان مراد آورید دست امیدز عهد صحبت ما در میانه یاد آریدسمند دولت اگر چند سرکشیده رودز همرهان به سر تازیانه یاد آریدنمی خورید زمانی غم وفادارانز بی وفایی دور زمانه یاد آریدبه وجه مرحمت ای ساکنان صدر جلالز روی حافظ و این آستانه یاد آرید#حافظ