· علائم پیشرفته: برفک دهان، سل، عفونت‌های ریوی و سرطان‌ها. · راه‌های انتقال: خون آلوده، سرنگ مشترک،…

· علائم پیشرفته: برفک دهان، سل، عفونت‌های ریوی و سرطان‌ها. · راه‌های انتقال: خون آلوده، سرنگ مشترک، مادر به جنین (بارداری و شیردهی). · دو راه اصلی پیشگیری: ۱. عدم استفاده از سرنگ مشترک. ۲. پرهیز از رفتارهای جنسی پرخطر.· نکته مهم: ویروس HIV فقط در گلبول‌های سفید خون و ترشحات جنسی زنده می‌ماند.درس ۸: بهداشت فردی (چشم، گوش، پوست، دهان و دندان)· بهداشت چشم: · علل آسیب‌ها: ورود جسم خارجی، مواد شیمیایی، برق‌زدگی، نور شدید. · عارضه کار با کامپیوتر: خشکی و سوزش چشم (راه حل: پلک زدن منظم، نگاه به فاصله دور). · عیوب انکساری (با شکل کره چشم مرتبط است): · نزدیک‌بینی: کره چشم بزرگ‌تر است، اشیای دور را تار می‌بیند. · دوربینی: کره چشم کوچک‌تر است، اشیای نزدیک را تار می‌بیند. · آستیگماتیسم: شکل غیرعادی قرنیه، باعث تاری دید دور و نزدیک می‌شود. · پیرچشمی: به دلیل سخت شدن عدسی چشم از میانسالی شروع می‌شود.· بهداشت گوش: · وظایف گوش: دریافت صدا و حفظ تعادل بدن. · آلودگی صوتی: باعث کم‌شنوایی، وزوز گوش، استرس و تحریک‌پذیری می‌شود. · کم‌شنوایی اکتسابی: ناشی از استفاده زیاد از هدفون با صدای بلند. · دو قانون هدفون: ۱. دامنه صدا نصف حداکثر. ۲. حداکثر ۶۰ دقیقه در روز.· بهداشت پوست: · اهمیت: بزرگ‌ترین عضو بدن، دفع سموم، محافظت در برابر میکروب‌ها و اشعه خورشید. · آسیب‌های اشعه خورشید: · UVA: پیری زودرس و چروک پوست. · UVB: آفتاب‌سوختگی و التهاب.· بهداشت دهان و دندان: · علت پوسیدگی دندان: میکروب‌ها + مواد قندی + زمان (۲ تا ۵ دقیقه بعد از قند، اسید تولید می‌شود و تا ۶۰ دقیقه باقی می‌ماند). · مراحل پوسیدگی: تغییر رنگ → حساسیت به سرما و گرما → درد شبانه → آبسه. · علت بوی بد دهان: کاهش بزاق، تخمیر در شب، پوسیدگی دندان.درس ۹: بهداشت ازدواج و باروری· آمادگی برای ازدواج: · جسمی: بلوغ جنسی (دختران ۹ تا ۱۳ سال، پسران ۱۵ تا ۱۷ سال). · روانی: پختگی و شناخت کافی از خود و همسر آینده. · اجتماعی: توانایی اداره همسر و فرزندان.· آزمایش‌های قبل از ازدواج: آزمایش خون (تالاسمی، گروه خونی، بیماری‌های مقاربتی)، آزمایش ادرار (اعتیاد) و واکسن کزاز برای خانم‌ها.· تالاسمی: یک بیماری ارثی. · تالاسمی ماژور: بیمار است (هر دو ژن معیوب). · تالاسمی مینور: ناقل است و بیمار نیست (یک ژن معیوب). · اگر دو ناقل با هم ازدواج کنند: ۲۵% ماژور، ۵۰% مینور (ناقل) و ۲۵% سالم.· عوامل مؤثر بر باروری: · سن، سیگار و الکل، وزن مناسب، تغذیه، استرس، بیماری‌های مزمن (دیابت، فشارخون)، بیماری‌های مقاربتی (سوزاک، زگیل تناسلی).· توصیه‌های بهداشتی: · مردان: پرهیز از حمام داغ و طولانی، لباس تنگ و نشستن طولانی. · زنان: فاصله حداقل ۲ سال بین بارداری‌ها، مصرف اسیدفولیک ۳ ماه قبل از بارداری، انجام واکسیناسیون.درس ۱۰: بهداشت روان در نوجوانی· استرس (فشار روانی): · استرس سالم: انگیزه‌بخش برای حل مشکلات. · استرس ناسالم: باعث تپش قلب، افزایش فشارخون، سردرد، بی‌خوابی و در بلندمدت بیماری قلبی و سرطان.· اضطراب: حس ترس و نگرانی همراه با علائم جسمی مثل تپش قلب و تنفس سخت. (واکنش طبیعی برای حفظ از خطر). · علائم: تپش قلب، تنگی نفس، بی‌خوابی، افکار تکراری، نگرانی و احساس عدم کنترل.· راه‌های مقابله با اضطراب: ۱. بازداری: مدیریت اضطراب با برنامه‌ریزی. ۲. برون‌ریزی: صحبت کردن درباره نگرانی‌ها. ۳. جایگزینی: فعالیت‌های لذت‌بخش مثل ورزش.· افسردگی: احساس ناخوشایند و طولانی‌مدت همراه با غمگینی و تنهایی. · علائم: غمگینی مداوم، بی‌علاقگی، اختلال خواب و اشتها، افکار مرگ. · عوامل زمینه‌ساز: حوادث غم‌انگیز، بیماری‌های جسمی، کمبود ویتامین B و سابقه خانوادگی.· خشم: واکنش طبیعی به تهدید و ناکامی. · آثار مثبت: احقاق حق. · آثار منفی: سردرد، مشکلات گوارشی و روانی (افسردگی و اضطراب). · راه‌های مقابله: تحلیل رویداد، تغییر وضعیت بدن، تنفس عمیق، دور کردن افکار منفیدرس ۱۱: مصرف دخانیات و الکل· دخانیات (مهم‌ترین عامل مرگ‌ومیر در قرن بیستم): · مواد سمی موجود در سیگار و قلیان: · نیکوتین: شدیداً سمی و اعتیادآور، باعث انقباض عروق و افزایش سکته قلبی. · قطران (تار): ذرات سرطان‌زا که در ریه جمع می‌شوند. · آرسنیک، سیانید، آمونیاک و مواد رادیواکتیو. · دود دست دوم و سوم: تنفس دود دیگران و اثرات باقی‌مانده روی لباس و وسایل (بیش از ۹۰% نیکوتین روی وسایل می‌چسبد). · علل گرایش نوجوانان: باور غلط به جذابیت، ساده‌انگاری، ارزان بودن و در دسترس بودن. · توجه: ۹۰% معتادان به دخانیات، قبل از ۱۸ سالگی شروع کرده‌اند.· الکل: · اثرات کوتاه‌مدت: اختلال در تعادل، تکلم، کاهش هوشیاری (کما). · اثرات بلندمدت: سیروز کبدی، سرطان، کاهش وزن و اندازه مغز، اختلال در توانایی‌های فکری.---درس ۱۲: اعتیاد به مواد مخدر و عوارض آن· اعتیاد: یک بیماری مزمن، عودکننده و قابل پیشگیری، اما درمان‌پذیر.· وابستگی جسمی: بدن به ماده مخدر عادت می‌کند و برای تجربه اثرات مشابه، نیاز به دوز بیشتر دارد.· وابستگی روانی: میل شدید درونی برای مصرف که حتی با قطع مصرف، وسوسه ادامه می‌یابد.· انواع مواد مخدر (بر اساس تأثیر بر مغز و اعصاب): 1. محرک‌ها: کافئین، کوکائین، اکستازی ← افزایش فعالیت فکری و بدنی (کوتاه‌مدت). 2. مخدرها (مسکن‌ها): تریاک، هروئین، متادون ← کاهش فعالیت، بی‌دردی و منگی. 3. توهم‌زاها: حشیش، گراس، ال اس دی ← ایجاد اوهام حسی و بصری (شنیدن صداها و دیدن چیزهای غیرواقعی).· مهارت «نه گفتن» (مقاومت در برابر دعوت به مصرف): ۱. با اعتماد به نفس نه بگویید. ۲. دلیل بیاورید. ۳. از تکنیک ضبط صوت استفاده کنید. ۴. از مکان‌های آلوده دوری کنید.· توصیه‌های خودمراقبتی: احترام به خود، خودکنترلی، ایمان به خدا و ورزش.درس ۱۳: پیشگیری از اختلالات اسکلتی-عضلانی (کمردرد)· علل اختلالات اسکلتی-عضلانی: کم‌تحرکی، وضعیت بدنی نامناسب، عادات غلط، رعایت نکردن اصول ارگونومی.· شایع‌ترین اختلال: کمردرد (کمر آسیب‌پذیرترین قسمت بدن است).· ارگونومی (مهندسی عوامل انسانی): تطابق کار با توانمندی انسان برای پیشگیری از آسیب. (محدود به محیط کار نیست، کل زندگی را شامل می‌شود).· نکات ارگونومی کوله‌پشتی: · وزن کوله با محتویات نباید از ۱۰% وزن فرد بیشتر باشد (حداکثر ۵ کیلوگرم برای یک فرد ۵۰ کیلویی). · حتماً دو بند داشته باشد. · وسایل سنگین‌تر در قسمت عقب (نزدیک به پشت) قرار گیرند. · بندها به طور متقارن و کامل تنظیم شوند.· نکته هنگام اتو کردن: ارتفاع میز باید حدود نصف قد فرد باشد.---درس ۱۴: پیشگیری از حوادث خانگی· تعریف حادثه خانگی: سوانحی که در خانه یا اطراف آن رخ می‌دهد و باعث آسیب می‌شود.· سطوح سه‌گانه پیشگیری از حوادث: ۱. قبل از حادثه: کاهش عوامل خطر. ۲. هنگام حادثه: کاهش شدت و تماس با امداد. ۳. بعد از حادثه: توان‌بخشی و جلوگیری از ناتوانی.· عوامل خطرساز در خانه: افراد ناتوان (کودک، سالمند، بیمار)، استرس، اعتیاد، ناآگاهی و عدم رعایت ایمنی.· مسمومیت: ورود مواد شیمیایی، داروها یا سموم به بدن.· آتش‌سوزی (۴ نوع): 1. خشک (چوب، پارچه): با آب و پتو خیس خاموش می‌شود. 2. مایعات قابل اشتعال (بنزین، روغن): هرگز از آب استفاده نکنید. با پودر، شن یا کپسول خاموش کنید. 3. برق: با گاز CO2 (دی‌اکسیدکربن) خاموش می‌شود. 4. گاز: منبع گاز را ببندید.· خطرات گاز و دود: استنشاق هوای گرم و گازهای سمی کشنده‌تر از خود آتش‌سوزی است.· توصیه‌های خودمراقبتی: نصب کپسول، تهیه برنامه فرار، نصب نرده، چسباندن شماره اورژانس.· علائم انسداد کامل راه تنفس: · ناتوانی در نفس کشیدن، صحبت کردن و سرفه. · فشار دادن دو دست روی گلو. · کبودی لب‌ها و جمع شدن فضای بین دنده‌ای.