🔘 اخترشناسان بالاخره ابعاد کامل بزرگ‌ترین کهکشان شناخته‌شده را اندازه‌گیری کردند🌌 مقایسه تصاویر رنگ…

🔘 اخترشناسان بالاخره ابعاد کامل بزرگ‌ترین کهکشان شناخته‌شده را اندازه‌گیری کردند🌌 مقایسه تصاویر رنگی و ترکیبی از کهکشان IC 1101 که از نقشه‌برداری‌های مختلف به دست آمده‌اند. از چپ به راست: SDSS DR16، نقشه‌برداری تصویری DESI Legacy DR9 بر اساس تصویربرداری DECaLS، و داده‌های دوربین میدان دید عریض تلسکوپ آیزاک نیوتن (INT/WFC) که در این پژوهش ارائه شده است. (اعتبار تصویر: Carlos Marrero-de la Rosa et al. 2026)¹★ پژوهشگران عمیق‌ترین تصاویرِ ثبت‌شده تا به امروز از کهکشان IC 1101 را به دست آورده‌اند که برای نخستین‌بار امکان شناسایی لبه بیرونی این کهکشان را فراهم کرده است. این رصدها تأیید می‌کنند که IC 1101 بزرگ‌ترین کهکشان شناخته‌شده است؛ غولی کیهانی با گستردگی تقریبی ۵۲۰ کیلوپارسِک (حدود ۱.۷ میلیون سال نوری) که جرم ستاره‌ای آن در حدود ۳.۴ تریلیون برابر جرم خورشید برآورد می‌شود. این مقاله در تاریخ ۱۶ ژوئیه در پایگاه پیش‌چاپ arXiv منتشر شده است.✨ غول‌های کیهانی²★ بزرگ‌ترین کهکشان‌ها که «درخشان‌ترین کهکشان‌های خوشه» (BCG) نامیده می‌شوند، محصول فرآیند سلسله‌مراتبیِ شکل‌گیری کهکشان‌ها هستند. آن‌ها طی میلیاردها سال با بلعیدن کهکشان‌های کوچک‌تر رشد می‌کنند. هاله ستاره‌ای کم‌نور آن‌ها به آرامی در «محیط درون‌خوشه‌ای» (گازهای پراکنده و ستارگان شناور در فضای بین کهکشان‌های یک خوشه) ادغام می‌شود.³★ همین ادغام و ترکیب شدن دقیقاً همان چیزی است که اندازه‌گیری ابعاد دقیق BCGها را بسیار دشوار می‌سازد. بخش‌های بیرونی آن‌ها حاوی نشانه‌هایی از همجوشی‌های گذشته (به شکل دنباله‌های کشندی و هاله‌های ستاره‌ای که با نور درون‌خوشه‌ای هم‌پوشانی دارند) است و همین امر تشخیص اینکه کهکشان کجا تمام می‌شود و باقیِ خوشه از کجا آغاز می‌شود را سخت می‌کند.⁴★ تیمی به سرپرستی کارلوس ماررو-دِ لا روسا (Carlos Marrero-de la Rosa) از موسسه اخترفيزیک کاناری، یکی از گسترده‌ترین سیستم‌های ستاره‌ای رصدشده تا کنون را انتخاب کردند: یک کهکشان BCG در مرکز خوشه کهکشانی Abell 2029. گستردگی ستاره‌ای این کهکشان پیش‌تر ۶۰۷ کیلوپارسِک اندازه‌گیری شده بود. اخترشناسان با استفاده از تصاویر فوق‌العاده عمیق دوربین میدان دید عریض تلسکوپ آیزاک نیوتن (INT)، تصمیم گرفتند لبه واقعی این کهکشان را کشف کنند.✨ آلودگی نوری⁵★ اندازه‌گیری لبه واقعی یک کهکشان به معنای آشکارسازی نورِ بسیار ضعیف ستارگان و جدا کردن آن نور از یک منبع آلوده‌کننده و ناخواسته است: نور پراکنده‌شده از ستارگانِ پیش‌زمینه که می‌تواند درخشش ضعیفی در تصویر ایجاد کند و درست همان مناطق کم‌نوری را که اخترشناسان به دنبالش هستند محو سازد.⁶★ این تیم با استفاده از ده‌ها ستاره کالیبراسیون با روشنایی‌های متفاوت، مدل دقیقی از «تابع نقطه‌گستر» (PSF) تلسکوپ ساختند. آن‌ها سپس از این مدل استفاده کردند تا نور پراکنده‌شده بیش از ۲۵۰ ستاره را یکی‌یکی از تصویر نهایی حذف کنند و ساختارهای کم‌نور و پنهان را آشکار سازند.⁷★ پروفایل‌های شعاعی—که نحوه تغییر نور ستارگان بر اساس فاصله از مرکز را نشان می‌دهند—این لبه را در شعاع ۲۶۰ کیلوپارسِک آشکار کردند؛ به این ترتیب قطر تأییدشده کهکشان به حدود ۵۲۰ کیلوپارسِک می‌رسد و آن را به بزرگ‌ترین کهکشان شناخته‌شده تا به امروز تبدیل می‌کند.⁸★ تیم پژوهشی در مقاله خود می‌نویسد: «شعاع لبه اندازه‌گیری‌شده برای IC 1101 همچنان در میان بزرگ‌ترین مقادیر گزارش‌شده برای یک کهکشان منفرد قرار دارد که معادل قطری در حدود ۵۲۰ کیلوپارسِک است.» کل جرم ستاره‌ای محشور در این پهنه، بسته به اینکه مرز دقیق کجا در نظر گرفته شود، حدود ۳.۴ تریلیون برابر جرم خورشید تخمین زده می‌شود.⁹★ برای مقایسه و درک مقیاس، کهکشان راه شیری تنها حدود ۳۰ کیلوپارسِک پهنا دارد. این یعنی کهکشان IC 1101 تقریباً ۱۷ برابر بزرگ‌تر از راه شیری است! حتی جرم ستاره‌ای آن به تنهایی از کل جرم راه شیری (شامل ماده تاریک آن که بین ۱ تا ۱.۵ تریلیون برابر جرم خورشید تخمین زده می‌شود) سنگین‌تر است.✨ همچنان در حال رشد¹⁰★ پژوهشگران فراتر از لبه اصلی، هشت ساختار ستاره‌ای گسترده، کم‌نور و ناهمقارن را کشف کردند. دو مورد از آن‌ها با آشفتگی‌های پرتو ایکسِ شناخته‌شده (ناشی از تلاطم گازهای داغ در خوشه) تراز هستند؛ این موضوع اثبات می‌کند که این کهکشان یک سیستم کامل‌شده و ساکن نیست، بلکه هنوز از طریق بلعیدن ماده و کهکشان‌های اطراف در حال رشد است. تیم علمی می‌نویسد که بخش‌های بیرونی IC 1101 «امضاهای واضحی از تجمع مداوم جرم را نشان می‌دهند» که یعنی ابعاد آن هنوز در حال افزایش است.