ابن هیثم وقتی به تاریخ علم نگاه میکنیم، نامهایی هستند که مسیر بشریت را عوض کردند. یکی از بزرگتری…
انتشار: 2026/06/25 17:48 UTC
ابن هیثم وقتی به تاریخ علم نگاه میکنیم، نامهایی هستند که مسیر بشریت را عوض کردند. یکی از بزرگترینِ این نامها، «حسن ابنهیثم» است؛ نابغهای که در غرب او را به نام Alhazen میشناسند و به او لقب «پدر اپتیک و نورشناسی جهان» را دادهاند. اما او که بود و از کجا آمد؟👑 ریشههای ایرانی در عصر شکوه آلبویهابنهیثم در سال ۳۵۴ هجری قمری در شهر بصره به دنیا آمد. اما نکته مهم اینجاست: بصره در آن زمان بخشی از قلمرو حکومت شیعی و ایرانی «آلبویه» (دیلمیان) بود.او برای ادامه تحصیل و تحقیق به بغداد رفت؛ شهری که در آن دوران تحت تسلط و فرمانروایی پادشاهان مقتدر آلبویه (مثل عضدالدوله دیلمی) اداره میشد. آلبویه با زندهکردن آیینهای ایرانی و حمایت بینظیر از دانشمندان، فضای بغداد را به پایتخت علمی جهان تبدیل کرده بودند. دانشنامه بزرگ «ایرانیکا» و مورخان برجستهای مثل بیهقی به صراحت به ریشههای ایرانی ابنهیثم و فضای فرهنگی ایرانی که او در آن رشد کرد، اشاره کردهاند.👁️ کشفیاتی که جهان را تکان داد:ابنهیثم تئوریهای دانشمندان بزرگی مثل اقلیدس و بطلمیوس را که فکر میکردند «نور از چشم خارج میشود و به اشیاء میتابد»، با آزمایشهای دقیق علمی رد کرد. او ثابت کرد که این نور است که از محیط به چشم ما میتابد.مخترع اتاقک تاریک (پدر دوربینهای عکاسی): او با ساختن «بیتالمظلم» یا همان اتاقک تاریک نشان داد که چگونه نور از یک روزنه کوچک عبور کرده و تصویری وارونه روی دیوار میسازد. کلمه مدرن Camera (دوربین) دقیقاً ترجمه لاتین همان «قمره» یا اتاقک تاریک ابنهیثم است!بنیانگذار روش علمی مدرن: او قرنها قبل از دانشمندان غربی مثل فرانسیس بیکن و دکارت، اعلام کرد که در علم نباید به گفتههای گذشتگان اکتفا کرد، بلکه باید هر چیزی را با «آزمایش تجربی» ثابت کرد.تشریح دقیق چشم: او برای اولین بار اجزای چشم مثل قرنیه، شبکیه و زجاجیه را با جزییات علمی فراوان تشریح کرد و نحوه عدسیها را توضیح داد.کتاب «المناظر» او، بزرگترین اثر نورشناسی جهان تا پیش از دوران مدرن بود که به لاتین ترجمه شد و دانشمندانی مثل کپلر، اسحاق نیوتن و راجر بیکن همگی از روی دست این نابغه ایرانی مشق کردند. امروزه کشور های عرب زبان به دنبال مصادره این بزرگ مرد هستن اما تاریخ چیزی دیگری میگویندt.me/Persian_History_Archive