دورنمای منجیل در اواخر عصر قاجاراواسط دهه ۱۲۹۰ خورشیدیدوره سلطنت احمد شاه قاجاردر قرون گذشته ، بویژ…
انتشار: 2026/07/05 08:24 UTC
دورنمای منجیل در اواخر عصر قاجاراواسط دهه ۱۲۹۰ خورشیدیدوره سلطنت احمد شاه قاجاردر قرون گذشته ، بویژه زمان ناصرالدین شاه قاجار، منجیل به عنوان یکی از نقاط استراتژیک و تجاری در گیلان شناخته میشد.بابک قلیزاده دارستانی از پژوهشگران تاریخ در رابطه با وجه تسمیه یا سبب نامگذاری منجیل آورده است: "شهر منجیل از توابع شهرستان رودبار می باشد که مردم آن از اقوام مهاجر ترک می باشند که مانند کردهای عمارلو و لر های لوشان در دوره نادرشاه برای جلوگیری از تاخت و تاز همسایه شمالی روسیه و حفاظت از سرحدات مرزی شمال به این ناحیه کوچانده و سکنی گزیده اند.رابینو در کتاب ولایات دارالمرز گیلان منجیلی ها را از سه طایفه بنامان : جمخانلو ، شامخانلو، بهادرلو که زبانشان ترکی می باشد اما فارسی نیز رایج است معرفی می کند.منجیل را مانگیل یعنی خانه گیلان که دروازه ورودی گیلان می باشد معرفی کرده اند که نمی تواند صحیح باشد.چون جیل که واژه عربی گیل می باشد باید پس از مدتی هم چون گیلان که در متون تاریخی جیلان خوانده اند نیز باید تغییر می یافت . جیل در لغت نامه دهخدا گروه مردم ، گروهی از مردمان گویند که از یک قوم یا طایفه یا ایل با زبانی خاص باشند مانند: عرب جیل است ترک جیل است و چین جیل است ...در زبان ترکی اهالی منجیل این واژه را در محاوره ( مَنجِل با مَنجِیل با سکون بر روی ی ) تلفظ می کنند که مقرون به واقعیت تر می باشد با توضیحات و استخراج از متون فرهنگ لغت نامه های یاد شده که در معنی جیل مردمانی از یک طایفه و قوم مشترک می باشند .پس تلفظ درست آن باید ( مَنجِیل با سکون بر روی ی) باشد.پس مَنجِیل که از دو واژه ( من یا مان بمعنی خانه ) و ( جِیل بمعنی مردمانی از یک قوم و قبیله ) بمعنی عام تر خانه این نژاد و زبان مردم ترک افاده می کند.@guilan_ghadim
پستهای تلگرام — گیلان قدیم / guilan_ghadim
زنده یاد استاد مصطفی فرض پور ماچیانی، زاده ماچیان رودسر واز پژوهشگران،شاعران ومدرسین گیلان معاصر بود.بعد از تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در سال ۱۳۴۱ وارد دانشگاه تبریز شد و در سال ۱۳۴۴ در رشته ادبیات و علوم تربیتی فارغ التحصیل گردید.در سال ۱۳۴۸ و بعد از اتمام دوره خدمت وظیفه به استخدام آموزش و پرورش رشت درآمد. وی همچنین در مدرسه عالی مدیریت گیلان (لاهیجان)، موسسه عالی بازرگانی رشت، دانشگاه ابوریحان (تالش و تنکابن) و مدرسه عالی پرستاری نیز تدریس می کرد.در سال۱۳۵۸ به درخواست مدیرکل آموزش و پرورش وقت استان گیلان، ریاست دانشسرای راهنمایی تحصیلی را قبول کرد و در آبان همان سال با حفظ سمت سرپرستی مرکز تربیت معلم پسران استان به وی واگذار شد. پس از انقلاب مدتی در دانشگاه گیلان و دانشگاه علوم پزشکی و آموزشکده چمران تدریس کرد.فرض پور، مولف کتاب "دستور زبان فارسی" است که از سال هفتادو شس در دانشگاه تدریس می شود.استاد فرض پور مقالات متعددی در زمینه های مختلف منتشر کرده است. وی عاقبت در فروردین ماه ۱۳۹۳ در سن هفتادو سه سالگی درگذشت ودر ماچیان مدفون شد. روحش شاد@guilan_ghadim
بقعه خواهر امام رشت در عصر ناصریناصرالدین شاه قاجار.حوالی سال ۱۲۸۲ قمری@guilan_ghadim
مدیرالملک که بود؟میرزا عبدالحسین خان فومنی ملقب به "مدیرالملک" و"سردار همایون" در سال ۱۲۸۵ هجری قمری تولد یافت. پدرش محمود خان سرتیپ فومنی فرزند حاجی قاسم خان از نوادگان دختری امیر هدایت الله خان فومنی(اتورخان رشتی) و مادرش ملکزاده خانم قاجار قوانلو ملقب به "زینت السلطنه"و معروف به "عمه رشتی"دختر فتح علیشاه قاجار بود.میرزا عبدالحسین خان بعد از رشد ونمو وانجام تحصیلات مقدماتی آن زمان، در سال ۱۲۹۵ قمری به فرمان ناصرالدین شاه به حکمرانی فومن و ماسوله رسید.نامبرده در دوره مشروطه با همراهی میرزا صادق خان اکبر محتشم الملک به حکمرانی گیلان پرداخت. بعد از واقعه باغ مدیریّه توسط کمیته ستّار رشت و فتح تهران توسط مجاهدین در دوره مشروطه، برای مدت کوتاهی حاکم قزوین شدو بعد به رشت بازگشت،تا اینکه سرانجام در سال ۱۲۹۱ خورشیدی ازدنیا رفت.وی درکاسان پسیخان عمارتی داشت و همچنین باغی وسیع موسوم به "مدیریّه" در رشت به همراه عمارتی دو طبقه که امروزه بیمارستان رازی و بازارچه همجوار آن ،در بخشی از محل آن که در دهه سی توسط نوه اش محمود محمودی به مردم رشت اهدا شده بود،ساخته گردیده است. میرزا عبدالحسین خان در ثمره ازدواج خود صاحب چند فرزند شد.پسرانش یکی علی اکبر خان محمودی و یکی هم به نام ابوالفتح خان محمودی ملقب به "امجدالسلطنه "( داماد میرزا صادق خان اکبر محتشم الملک از ملاکین و رجال برجسته) که در سال ۱۳۳۰ خورشیدی درگذشت. محمود محمودی نماینده اسبق فومن، صومعه سرا وانزلی و همچنین شهردار اسبق رشت از فرزندان ابوالفتخ خان بود که در مهرماه سال ۱۳۴۰ خورشیدی در شیمیران تهران بر اثر سانحه تصادف از دنیا رفت. دختران ابوالفتح خان هم، یکی مرحومه شرافت محمودی همسرحاج غلامحسین خان اکبر بیگلربیگی از بانوان فعال در عرصه اجتماعی بود که در سال ۱۳۴۸ خورشیدی درگذشت.دختر دیگر ابوالفتح خان، اشرف الملوک محمودی نام داشت که همسر مهندس یوسف سیمرغ شهرداراسبق رشت بود.دختر دیگر ابوالفتح خان، نصرت الملوک بود که همسر قهرمان میرزا چایکار و عروس محمد میرزا چایکار کاشف السلطنه محسوب می شد.منبع:۱_حکمرانان گیلان در عهد زندیه و قاجاریه،هومن یوسفدهی، با اضافات۲_ سرزمین و مردم فومنات، کیوان پندی، چاپ سوم@guilan_ghadim
عمه رشتی را بشناسیمملکزاده خانم قاجار قوانلو ملقب به "زینت السلطنه" دختر فتحعلی شاه قاجار و نوه دختری ابراهیم خان ظهیر الدوله بود که در تهران متولد شد ودر سال ۱۲۷۲ خورشیدی در سن شصت وچهار سالگی در رشت درگذشت. این شاهزاده خانم از آن جایی که عمه ناصرالدین شاه قاجار بود، به "عمه رشتی " نیز معروف بود. این شاهزاده خانم بعد از اینکه به رشت آمد، با یکی از رجال و حاکمان عهد ناصری فومن به نام محمود خان سرتیپ فومنی از حاکمان فومن دوره ناصری و از نبایر دختری امیر هدایت الله خان فومنی(اتور خان رشتی) ازدواج کرد که از او صاحب هفت دختر ویک پسر به نام میرزا عبدالحسین خان فومنی گردید که بعدها حاکم فومن و ماسوله شد.بنابربرخی از یادداشتها؛ محمودخان سرتیپ به شاد باش تولد تنها پسرش، سکه هایی را در ضرابخانه دارالاماره فومن ضرب کرد که یک طرف آن "محمود خان" و طرف دیگر دعای "مبارکباد" حک شده بود. او این سکه ها را بین رعایای منطقه فومن تقسیم کرد که در پی آن، دشمنان خبر به گوش شاه وقت ایران رساندند و به وی تلقین کردندکه محمود خان داعیه سلطنت دارد. به همین جهت ناصرالدین شاه به شدت خشمگین شد ودستور برکناری وحتی بریدن سر محمود خان را صادر کرد. نوشته اند؛ یحیی خان مشیرالدوله حاکم وقت گیلان طبق دستور ناصرالدین شاه ، محمود خان را دستگیر و زندانی نمود،ولی با پادرمیانی ملکزاده خانم و در ازای پرداخت دو هزار تومان خون بها، مجازات محمود خان به چوب وفلک تقلیل یافت. در این ماجرا محمودخان به خاطر ناراحتی و آسیب زیاد ، به بیماری روحی مبتلا شد و سالها با آن دسته و پنجه نرم کرد ، تا اینکه عاقبت در سال ۱۳۰۲ هجری قمری درگذشت.امروزه فرزندزادگان این خانواده اغلب نام خانوادگی "محمودی" دارند.منبع:۱. حکمرانان گیلان در عهد زندیه و قاجاریه، هومن یوسفدهی، با اضافات۲. سرزمین و مردم فومنات، کیوان پندی، چاپ سوم@guilan_ghadim