ماسوله؛ کوچک ترین شهر گیلانو دومین شهر زنده تاریخی جهان ماسوله(موسله) بلند ترین شهر گیلان وزیباترین…

دکتر حکیم زاده؛ پدر آسایشگاهای ایران دکتر محمد رضا حکیم زاده پزشک ونیکوکار گیلانی اهل لاهیجان بود که برای نخستین بار در پاسخ به دغدغه‌های نیکوکاری‌اش، اولین مدرسه را در زادگاهش غریب‌آباد لاهیجان، با همت و همیاری مردم بنا نهاد وسپس با کمک مردم به ساخت یک یتیم‌خانه نیز در منطقه پرداخت. نامبرده پس از اتمام تحصیلات در تهران و فرانسه ، وارد خدمات دولتی گردید ونخست به مشهد اعزام شد ودر آنجا آسایشگاه جذامیان را که وضعیت بسیار نامطلوبی داشت بهبود بخشید وبصورت  آسایشگاهی نوین در آورد .پس از آن به رشت رفت و مدیریت کل بهداری استان گیلان را بر عهده گرفت.در سال ۱۳۴۵ خورشیدی با همکاری نیکوکار ارمنی آرسن میناسیان وچند تن از بزرگان وقت ، از جمله مرحوم حاج محمد جعفر چینی چیان، آیت الله حاج سید محمود ضیابری، حاج رضا عظیم زاده، حاج حسین استقامت، عبدالله شیرخانی و دیگران به ساخت آسایشگاه معلولین و سالمندان درمحله سلیمانداراب رشت همت گمارد. پس از آن به تهران رفت و آسایشگاه معلولین وسالمندان کهریزک را درسال ۱۳۵۲ با همکاری خیّران تهران بنیان نهاد.حکیم زاده پس از سالها تلاش در امر نیکوکاری سرانجام در سوم آبان سال ۱۳۵۸ خورشیدی در سنین حدود شصت و پنج سالگی به دلیل بیماری قلبی درگذشت وطبق وصیتش در صحن ورودی آسایشگاه کهریزک به خاک سپرده شد. روحش شاد@guilan_ghadim

کهنه ماسوله؛ میراثی از روزگاران گذشتهمحوطه تاریخی خرابه های کهنه ماسوله که در آن کارگاه چلنگری ، معادن سنگ آهن وکوره های ذوب آهن کشف شده، در حدود شش کیلومتری شمال غربی تازه ماسوله ، در مسیر ماجلان_ خلخال اردبیل  قرار داردو از قرون گذشته تا اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار،یعنی سالهای دهه ۱۲۷۰ خورشیدی معادن سنگ آهن آن فعال بود و مرکزساخت وساز صنایع آهنی چون: داس وچاقو به شمار می آمد و به دیگر نقاط ایران ،به ویژه حونه ماسوله ، یعنی اردبیل ، زنجان وتبریز ارسال می شد. علاوه بر این، در دوره اول جنگ بین ایران وروسیه زمان فتحعلیشاه قاجار، در این محل گلوله های  توپ جنگی نیز ساخته  می گردید و به آن سوی رود ارس برای قوای عباس میرزا نایب السلطنه روانه می شد. کهنه ماسوله محل سکونت استاد کاران اولیه ماسوله نیز بود و در مجموع محل سکونت اولیه ماسوله ای هایی بود که بعدها به خاطر عواملی چون: زلزله یا طاعون سال ۹۴۳  قمری و متروک شدن،  به ماسوله فعلی یا همان تازه ماسوله کوچیدند. گفته می شود؛  ساکنین اولیه تازه ماسوله به غیر از مهاجرین آن ، از بومیان تالش منطقه وبه قولی از بومیان ماسال بودند که به تدریج بر اطراف بقعه عون بن علی علیه سلام وبازار فعلی ماسوله گرد آمدند و ماسوله فعلی را با آن معماری بی نظیرش که مشابه آن در اورامان تخت کردستان وچند نقطه دیگر  هم دیده می شود، در جوار ماسوله رودخان  بردامنه کوه ساختند.@guilan_ghadim

قلعه رودخان؛ بزرگترین قلعه آجری ایراندژ تاریخی " قله روخون" یا قلعه" سکسار" یا قلعه "حسامی " از قلاع معروف وبزرگ آجری کشورمان بوده و یک دژ نظامی_دفاعی در شمال ایران محسوب می شود.این قلعه شگفت انگیز با مساحت ۲.۶ هکتار در بیست و دو کیلومتری جنوب غربی شهر فومن در منطقه قلعه رودخان واقع شده است.نام آن که به تالشی "قله روخون"، به گیلکی "قله روخان "و به فارسی" قلعه رودخان" خوانده می شود، در اصل "سکسار"(به قولی برگرفته از نام قوم باستانی سکا) است ‌ونامواژه تالشی "قله روخون "، نام آبادی پایین دست قلعه است و نه نام خود قلعه .همچنین گفته می شود؛ نامهایی چون: "هزارپله" و "صلصال" هم ربطی به این قلعه ندارد و نام قلعه صلصال واقع در لیسار تالش با نام این کهن دژ دچار خلط شده که باید در کتابها و یادداشت ها تصحیح شود .اما در رابطه با قدمت و سابقه تاریخی این قلعه باید گفت؛ به درستی مشخص نیست و اسناد و مدارک لازم در این زمینه وجود ندارد.طبق آزمایش های سالیابی باستانشناسی به احتمال بسیار زیاد در نیمه اول قرن هفتم هجری در فواصل بین سالهای  ۶۰۰  تا ۶۳۰  قمری در زمان حکمرانی خاندان اسحاقوندان فومن برای جلوگیری از تهاجم دشمن ساخته شده که بعدها  برای نخستین بار در فواصل بین سالهای  ۹۱۸  تا  ۹۲۱ قمری به دستور سلطان حسام الدین اسحاقی فومنی حاکم وقت گیلان بیه پس تجدید بنا شد واز آن پس قلعه "حسامی" خوانده شد.تعدادی معدودی از پژوهشگران هم بنای این میراث فرهنگی با ارزش را به  اوایل دوره اسلام نسبت میدهند و شماری نیز اعتقاد دارند که این بنای مستحکم و حیرت انگیز  پایه اولیه وسازه اصلی آن، در زمان ساسانیان یا اشکانیان بنا نهاده شده است. این بزرگترین قلعه آحری ایران که مدتها مرکز فرمانروایی امیران فومنی بوده و معماری بی نظیر نیز دارد ،شماری از پژوهندگان در آثار خود از آن سخن گفته اند. بعنوان نمونه رابینو کنسولیار سابق انگلیس رشت در کتاب گیلان خود وشادروان دکتر منوچهر ستوده نیز در کتاب از آستارا تا استارباد از آن سخن گفته اند. نگارنده هم در کتابی مستقل به نام قلعه رودخان ارباب قلعه ها به آن پرداخته است‌. بانو آذر صادقی نژاد باستانشناس تهرانی نیز در رابطه با این قلعه کتابی تحت عنوان "قلعه رودخان بزرگترین دژ گیلان" تدوین نموده است.@guilan_ghadim