زیرساختهای دوکاربرده در مخاصمات مسلحانه از نظر حقوق بینالملل/ #سینا_یوسفی📡📡📡📡📡 – پیش از آغاز #جنگ…
انتشار: 2026/06/27 16:41 UTC
زیرساختهای دوکاربرده در مخاصمات مسلحانه از نظر حقوق بینالملل/ #سینا_یوسفی📡📡📡📡📡 – پیش از آغاز #جنگ اخیر میان ایران از یک سو و اسرائیل و ایالات متحده از سوی دیگر، اصطلاح «#زیرساخت_دوکاربرده» عمدتاً در ادبیات تخصصی حقوق مخاصمات مسلحانه و مطالعات راهبردی مورد استفاده قرار میگرفت. اما با گسترش دامنهی #عملیات_نظامی و حمله به تاسیساتی که در ظاهر ماهیتی غیرنظامی دارند، این مفهوم به یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در افکار عمومی و محافل حقوقی تبدیل گردید. در جنگ اخیر، حمله به تاسیسات انرژی، مراکز ارتباطی، زیرساختهای حملونقل و برخی #تاسیسات و پژوهشکدههای مرتبط با برنامهی هستهای ایران، پرسشهای مهمی را دربارهی حدود مشروعیت چنین اقداماتی در چارچوب حقوق بینالملل مطرح کرد. آیا هر زیرساختی که بتواند به نحوی در خدمت توان دفاعی یا نظامی یک دولت قرار گیرد، به هدف نظامی مشروع تبدیل میشود؟ آیا صرف وجود یک کاربری بالقوهی نظامی برای از میان برداشتن حمایت حقوقی از تاسیسات غیرنظامی کافی است؟ پاسخ به این پرسشها مستلزم فهم دقیق مفهوم زیرساخت دوکاربرده و تمایز آن از اهداف نظامی محض است.در حقوق بینالملل، اصطلاح «زیرساخت دوکاربرده» تعریف صریح و مستقلی ندارد، اما از دل قواعد مربوط به اهداف نظامی و اصل تمایز قابل استخراج است. مادهی ۵۲ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ به کنوانسیونهای ژنو مقرر میدارد که اهداف نظامی محدود به اشیایی هستند که به واسطهی ماهیت، موقعیت، هدف یا استفادهی خود، مشارکت موثری در اقدام نظامی داشته باشند و انهدام کامل یا جزئی آنها در شرایط موجود، مزیت نظامی قطعی ایجاد کند. زیرساخت دوکاربرده دقیقاً در منطقهی خاکستری میان اشیای صرفاً غیرنظامی و اهداف نظامی آشکار قرار میگیرد. این دسته از تاسیسات، در شرایط عادی، کارکردی مدنی دارند و برای ارائهی خدمات عمومی به جامعه مورد استفاده قرار میگیرند، اما همزمان ممکن است در خدمت ظرفیتهای نظامی نیز قرار گیرند. شبکهی برقی که هم بیمارستانها را تغذیه میکند و هم پایگاههای نظامی را، فرودگاهی که هم برای پروازهای مسافربری و هم برای جابهجایی تجهیزات نظامی مورد استفاده قرار میگیرد یا سامانههای مخابراتی که علاوه بر استفادهی عمومی، در فرماندهی و کنترل عملیات نظامی نقش دارند، نمونههایی از چنین زیرساختهایی هستند. بنابراین، ویژگی اصلی این مفهوم نه ماهیت ذاتی آن، بلکه همپوشانی کارکردهای غیرنظامی و نظامی است.ادامه مطلبادامه مطلب در وبسایت خط صلح↘️ @hranews_bot تماس ✉️ - @Hranews کانال هرانا 🆑


